54
жұмысшылар ӛндіретін ӛнімнің есебінен жанама – кесімді
бағалаулар тӛленеді.
Аккордық жҥйеде орындалатын жұмыстың кӛлемі
алдын
ала белгіленіп, бағалау белгіленеді. Жұмыс орындалу мерзімін
кӛрсету арқылы бағаланады.
Жұмысты орындауға наряд
жазылады да, онда табыстың жалпы сомасы, жұмысты аяқтау
мерзімі, кӛрсеткіштер мен сыйақының мӛлшері кӛрсетіледі.
Кесімді, сондай - ақ мерзімді еңбек ақылар жеке түрде және
ұжымдық (бригада) түрде жүзеге асырылуы мүмкін.
Бригадалық нысан әдетте
кәсіптерді қоса атқару және
орындаушылар бірін бірі ауыстыруы қажет болғанда
қолданылады. Бригада ұжымының еңбек ақыны және жұмыстың
жалпы нәтижесіне бригаданың әрбір мүшесінің шынай үлесін
есекере отырып сыйақыны анықтауға құқығы бар. Кәсіби
шеберлігі мен кәсіптерді қоса атқарғаны үшін қосымша
ақылар
мен үстемелерді белгілеу жӛнініде айталық. Бригадалық
табысты бӛлу КТУ ескерілген тариф бойынша жалақыға пара –
пар жүргізіледі. Тарифтік ставкалар мерзімдік ақы алатындар
үшін және бір сағат жұмыс үшін кесімді ақы алатын үшін
қызметкерлер разряды бойынша белгіленген.
Жұмысшылардың
қызметіне ақы тӛлеу тарифтік ставкалардың негізінде, ал
қызметкерлер
үшін
лауазымдық
қызметақы
негізінде
жүргізіледі. Кесімді бағалаулар қолданыстағы уақыт нормалары
мен шығарылым нормаларына негзделеді. Уақыт нормасы – бұл
адам / сағат, адам / күн кӛрсеткіштерімен кӛрсетілген, жұмыс
бірлігін орындауға қажетті уақыт.
Шығарылым нормасы
қызметкер уақыт бірлігінде жасауға тиіс жұмыс санымен
анықталады. Кесімді бағалау (Б) былайша есептейді:
1.Шығарылым нормасын қолданған кезде (Н шығ.) Б=Т/Н шығ.
, мұндағы Т – тиісті разрядтың тарифтік ставкасы (Бірегей
тарифтік кесте айлық балансына бӛлу жолымен анықтайды).
2.Уақыт нормасын қоладнған кезде (Н уақ.) Б=Т*Н уақ.
Тӛлемнің мерзімдік нысаны қызметкерлердің барлық санатына
қолданылады. Еңбек ақыны есептеу жұмыс уақытын
пайдалануды есепке алу табелінің негізінде жүргізіледі.
Мерзімдік ақы алатын жұмысшының
еңбек ақы сомасы нақты
55
жұмыспен ӛтелген сағаттардың сағаттық тариф ставкасына
кӛбейтіндісі ретінде анықталады.
Достарыңызбен бөлісу: