Дәріс №1 Кіріспе Жоспар



жүктеу 0.65 Mb.
бет1/5
Дата15.06.2016
өлшемі0.65 Mb.
  1   2   3   4   5
Дәріс № 1 Кіріспе
Жоспар:

  1. Өнеркәсіптің әртүрлі салаларында микробиологиялық процестерді қолдану

  2. Тәжірибеде микробиологиялық синтезді қолдану




  1. Биотехнология - жоғарғы эфективті микроорганизмдердің формаларын, клетка даңқылы, және өсімдік жануар ткандері берілген қасиеттерімен алу үшін биологиялық процестерден және биосинтез өнімдерін өнеркәсіпте пайдалануы. Голландық ғалым Хаугинг 1984 жылы биотехнология тарихын 5 кезенге бөлген:

1.Пастерден бұрынғы эрасы(1865 жылға дейін) Сыра, шарап, ірімшік, нан алуы- бұл ашу процестерімен байланыстыбиотехнологиясы. 19 ғасырда Луи Пастер (француз ғалымы) субстратқа микроорганизмдердің спецификалық әсер етуін көрсетті. Бұл микробтардың физиологиясын оқу үшін негіз болып тапты. Ол микроорганизмдердің өкілдерін тек сыртқы түрімен ғана емес, заттардың алмасуының ерекшелігімен дәлелдеді. Луи Пастер техникалық биотехнологияның негізін салды.

2.Пастерден кейінгі эра (1865-1940). Дәл осы кезде микроәлемде өмірдің көптеген формалары ашылды және сонымен қатар биохимиялық белгі белгіленді. Жаңа биологиялық әдістерді игеру биохимия, вирусология, генетика, цитология, биофизика және басқа ғылымдардың дамуын анықтайды.Эталон, бутанол, ацетон, глицерол органикалық қосылыстар және вакционалардың өңделуі жөнделеді. Королев пен Волькевич сүт өнімдерін өндіру сақтау және жеткізу кезінде микробиологиялық практиканың теориялық негізін жасады және сүт бактерияларының физиологиясы туралы түсініктіні кеңейтті.

3.Жаңа биотехнология эрасы 1975 кейін. Биотехнологияның жаңа эрасы өз уақытын Уатсон мен Криктің ДНҚ молекула құрылымын ашқаннан бастады. Биосинтез обьектерін алу үшін гендік және клеткалық инженерияны пайдалану басталды. Тірі клетка және ДНҚ молекула зерттеулерінің негізгі обьектісі болып табылады. Синтез жасайтын антиденелер , бірақ тез өспейтін және көбейтілмейтін адам клеткасын белсенді өсетін рак клеткаларымен тұтастырды.


  1. Алғашқы метаболит –бұл микроорганиканың өсуі үшін қажет төменгі молекулярлық қоспалар. Біреулері макро молекулалы топтардың қосылысынды басқалары коферменттердің синтезіне қатысады. Екінші метоболиттер- таза куль-тардың өсуі үшін қажет емес жоғарғы мол қоспалар.

  2. Жануарлардың және өсімдік клеткаларының структуралық элементтері : цитоплазмалық мембрана, ядро, митохондрии, лизасомы, аппарат Гольджи, вакуоли, эндоплазма, клеткалық қабырғасы..

Цитоплазмалық мембрана клеткаларға қажетті заттардың түсуін және алмасу өнімдерінің шығуын реттейді. Мембрана клетканы жеке бөліктерге бөледі, олардың әрқайсыларында жеке биохимиялық процестері өтеді. Мембрана ақуыздардан және липидтерден тұрады.

Фагацитоз-бұл қатты бөлшектерді сіңіру. Пенацитоз-сұйық материалдарды сіңіру эндацитоз және эгацитоз -әр түрлі материалдарды клеткаға және клеткадан енгізу және шығару процестері.



Цитоплазма-цитоплазмалық мембранамен қорщаған клеткалардың ішіндегісі. Ол гетерогенді жертесі болып табылатын дисперлі орта және дисперлі фазадан құралады. Суда еріген молекулалы заттар дисперлі орта. Ал жоғары молекулалық қоспалар: ақуыз, көмірсулар- дисперлік фаза деп аталады. Цитоплазма ішіндегісі –тургор деп аталады. Осы клеткалардың түрі осматикалық қысыммен сипатталады. Клеткалардың осматикалық қысыммен және ортаның балансының бұзылуы клетканың жойылуына әкеледі. Цитоплазмалық клеткалардың қабықшасынан бөлінуі нәтиже клеткаларының бөлінуі плазмолиз деп аталады. Клеткаға сұйықты енгізуі және анық жарылуы плазмоптиз деп аталады. Ядро, митохондрия, рибосом, аппарат Гольджи белсенді клеткалық органоидттар, олар цитопалазмада болады.

Ядро- ағылшын ғалымы Браун клетка ішінде тығыз домалақ бөлшектер тауып оны ядро деп атады. Ядроның қабықшасы 2 бөліктен тұрады сыртқы және ішкі. Митохондрия-энергетикалық дэпо АТФ синтезі өтеді. Бұның функциясы субстратиканың тотығу процесі арқылы шығарылған энергиясын біріктіру және АТФ-ның құрылуы.

Рибосома-Ақуыз синтез қатынастарын арганолалар олар ақуыз және нуклеин қышқылдарынан тұрады. әрбір рибосома суббөлшегінен құралады-үлкен және кіші.

Аппарат Гольджи - клеткадан зиянды заттарды шығаруына қатысады, және басқа структурлық элементтердің арасында зат алмасуың мүмкіндіқ етеді.

Дәріс № 2 Микроағзаларды культивирлеу
Жоспар:

  1. Микроағзалардың жасушаларының химиялық құрамы

  2. Культивирлеудің оптимальды жағдайы

1. Микроорганизмдердің физиологиясы клеткалардың сыртқы ортасымен байланысын анықтайды. Тыныс алу , өсуі, дамуы- микроорганизмдердің физиологиясы болып табылады. Микробтық клеткалардың химиялық құрылысы бойынша басқа тірі тіршілік иелерінен айырмашылығы оның негізгі құрамы су-80%, ал жануар мен адамда-75%; Микробтық клеткада су 2 түрде болады. Бос және байланысқан. Бос су- тұрақты емес кейде көп, кейде аз. Клетканың дамуы үшін негізінен бос суға байланысты. Қолайсыз жағдай туғанда клетканың бос суын жоғарлатып, спора түзеді. Байланысқан су клеткаларында тұрақты, ақуыз құрамына кіреді; көмірсу, май молекуласы құрамына кіреді. Егер су құрамы өзгерсе, клетка тіршілігін жояды. Құрғақ зат ішінде негізгі бөлігін-ақуыз құрайды. Микроорганизмдердің культурасы жақсы дамуы үшін, өсу үшін, қоршаған ортаның қолайлы жағдайын туғызу керек. Ол негізінен химиялық факторларға байланысты. Қоршаған ортаның құрамымен концентрациясын білу керек. Активаторлар мен ингибиторының болуы- химиялық фактор. Физикалық құрамы-қолайлылығы, температурасы, реакция, тығыздық, жарық, радияция. Егер осы факторлар болмаса, клеткаларда зат алмасу процесі бұзылады.

2. Қоршаған ортада гетеротрофты организмдердің дамуы үшін негізгі көзі болып – көмірсулар болады. Спирт қоршаған ортаға міндетті түрде керек. Қоршаған ортада азоттың көзі болып пептид, ақуыз, аммоний тұздары, амин қышқылдары, аммиак, нитрат және ауа азоты. Азоттың тек 5 % қолданылмайды. Фосфордың көзі болып фосфаттар қолданылады. Сонымен қатар тұздар, темір және т.б. органикалық қосылыстар қосады. Микроорганизмдердің осы затқа қажеттілігін қанша мөлшерде қажет екендігін анықтау үшін синтетикалық ортада өсіреді. Орта құрамы тек таза заттардан тұрады. Лабороториялық жағдайда аэробты микроорганизмдерді арнайы колбаларда өсіреді. Осы синтетикалық ортадағы дайындауға міндетті түрде минералды заттар толық қамтамасыз ету керек. Көбінесе лабараториялық жағдайда табиғи ортаны қолданады. Кейбір микроорганизмдерді өсіру үшін көбінесе ЕП сөлін қолданады. ЕП сөлі немесе ЕПА-ретінде солод суслосы, сүт, ашытқы экстрактысында көбінесе гетеротрофты микроорганизмдер жақсы өседі. Ашытқыларды, бактерияларды, зең саңырауқұлактарын өсіру үшін көп жағдайда солод және сыра суслосын қолданады. Оның құрамында 8-12% қант (мальтоза және декстрин) және құрамында азоты бар минералды заттар және витаминдер. Табиғи қолданыстағы сүт картоп бұршақ және көкеністер дайындалған экстрактар қолданылады. өнеркәсіпте микроорганизмдерді өсіру үшін жартылай синтетикалық және табиғи субструктураларды қолданады. Егер микроорганизмдердің клеткаларында жоғары концентрациялы әсер ерітінділер етсе онда клеткаларда плазмолиз басталады. Плазмолиз- ол клетканың құрамындағы су жоғарлап протоплазма клеткаларының қабырғасынан бөлініп кетеді. Мұны клеткаларға 5 %-тік NaOH ерітіндісінің тамызғысында көруге болады. Ол бактерия түріне байланысты. Ерітінді концентриясына да байланысты. Микроорганизмдер жақсы дамуы үшін оттегі қажет. Микробиологиялық синтезде көбінесе үлкен маңызы бар ортаның –рН. Әрбір микроорганизмдердің культурасына белгілі бір ,оптимальды, максимальды , рН-қажет. Ацидофильді микроорганизмдер үшін 1,5-4,5 рН болу керек. Нейтрофильдерде 6,5-8 рН, базофильде-8,5-9,5 рН. Көп микроорганизмдер нейтральді ортада -7 рН дамиды. Мезофильді бактериялар өсу үшін оларға қалыпты температура қажет. 25-37t көбінесе мезофильді, 55-75t термофильді .

Стерильді табиғи жағдайда бөлмелерде тірі организмдер болмау керек. Тазалықтарды қамтамасыз ету үшін физикалық нысандар қолданылады. Температура және фильтрация химиялық ерітінділер арқылы егер температура және ылғалдылығы жоғары болса микроорганизмдердің дамуын жою үшін химиялық ерітінділер қолданылады. Ол спецификалық, спецификалық емес түрде белокпен байланысты. Спецификалық еместерге хлор, йод, формалин жатады. Ал спецификаға антибиотиктер, сульфанил амидті препараттар жатады.

Практикалық жағдайларда көбінесе ыстық ылғалды және құрғақ стерилизацияны қолданады. Ылғалды стерилизация –автоклавта ыдыстарды стирильдеу температура жоғары болған сайын стерилизация уақыты қысқарады. Термиялық стрелизация кезінде белоктар депотуризацияға ұшырады, сонымен қатар ферменттер, өзінің белсенділігін жоғарлатады. өндірістік құралдардағы стирильдеу үшін бу және жоғары қысым 150-200 1,5-2 кг/см 1 сағат өтеді. Формалин қолданысында 2 стерелизация қолданылады: термиялық және химиялық. Вегетаривтік формадағы микробтық клеткалардағы температура 100 арқылы қайнату формасын айтады, және пастер/я 100 градустан төмен болмау керек.

Дәріс №3 Таза культураны алу және культивирлеу
Жоспар:


  1. Таза культураны алу

  2. Культивирлеудің тереңдік және беттік әдістері

  3. Культивирлеудің үздікті және үздіксіз әдістері

Таза культураны алу, культиверлеу әдістері

Таза культура қоректік ортада өскен 1 микробты клеткалардан таралған клеткалар. Таза культураны алу микробтан негізгі бактерологиялық жұмыс болып табылады. Көбінесе зерттелген материал көптеген микроб түрлерінен қоспаларынан тұрады.микроорганизмдердің қасиетін және оның қандай түрге жататынын тек таза культураны зерттеп анықтауға болады. Материалдан таза өсіндіні алудағы негізгі міндет жеке микробты колонияларды алу болып табылады. Бактерия культурасын алуда лабараторияда егу және қайта егу әдістеріқолданылады.Егу – зерттелген материалдың бір бөлігін стерильді қоректік ортаға егу қайта егу, қоректік ортада өскен микроб культурасының бөлігін басқа жаңа стерильді қоректік ортаға ауыстыру.

Микроб қоспасынан таза культура алуда механикалық, химиялық, биологиялық әдістер қолданылады.

1. Механикалық әдіс- пастер әдісі. Бұ әдісте 1 тамшы материалды пробиркаға құйып, суйық қоректік ортаға ЕПС, сосын оны 2- не 8-10 пробиркаға құйып отырады. Аяғында 10 пробиркада азғана микроб қалады. Бірақ бұл әдісті қолданбайды, тек микроорганизмдер концентрациясын азайту үшін қолданылады.

Кох әдісі- зерттелген материалды бактериологиялық ілмекпен еріген ЕПА немесе ЕПЖ пробиркасына құяды. Біркелкі араластырып , пробиркаларды алақанмен уқалайды. Осы материалдың тамшысын келесі прбиркаға салады, сосын арығарай салады, әр пробирканың 1-нен бастап Пэтри табақшасына құяда, сосын термостатқа қояды.

Дригольский әдісі- Пэтри табақшасына жұғындыны шпательмен жағады.

Зерттелетін материалды қыздыру арқылы- бұл споралы микробтардың таза культурасын алу. Зерттелетін материалды су моншасында 75-85С температурада 20-30 мин қыздырады. Сонда вегетативті споралар ғана қалады.

Шукевич әдісі- қозғалмалы жіпшені анықтау үшін әдетте сүтке жасалады. Пробиркадағы агарға ең түбінен сүт тамшысын тамызып, агар үстіне жіпшесі бармикроорганизмдер шығады, ал астына спора немесе т.б. қалады.


  1. Химиялық әдістер- бұл әдіс кейбірхимиялық заттарға төзімді микроорганизмдердің өсінділерін изоляциялау кезінде қолданылады. Бұл әдіс сілті, қышқыл және спиртке төзімді туберкулез бактерияларының таза өсінділерін алу үшін пайдаланады. Зертелген материалды егер алдында 15 % -к қышқыл және антифелинді құйып, термостатқа 3-4 сағатқа устайды. Қышқылмен сілті әсерінен кейін туберкулез қоздырушысының клеткасы тірі қалады, ал барлық басқа микроорганизмдер өледі. Қышқылмен сілтіні нейтрализацияланғаннан кейін материалды тығыз қоректік ортаға егу арқылы туберкулез қоздырушысын алады.

  2. Биологиялық әдіс- бұл потогенді микроорганизмдерді енгізу арқылы жургізіледі. Трі организмді (мал органдары, тышқан, бауыр, тауық эмбриондары) шалдықтырады. Вирус потогенді микроорганизмдер суйық және тығыз қоректік ортада микробтардың жиналуы –олардың бір немесе бірнеше микробтар түрлерінен дамуын – таза өсінді деп атайды. Потогенді микробтардың таза өсіндісі адам мен жануарлардың инфекциялық аурудың табиғатын анықтап және нақты диагноз қоюға көмектеседі. Бактериалдық препараттарды (вакцина, токсиндер антибиотиктер) алу үшін негізгі материал болып табылады.

Бактериалды культивирлеу дегеніміз - бактериалды жасанды in vitro жағдайында қоректік ортада өсірудеген мағынаны білдіріді. Микроорганизмдер егінділерін өсіреді немесе оттегі бар жерде және оттегісіз ортада культивирлейді. Микроорганизмдер температураға әсеріне байланысты оларды әр түрлі температуралық режимде культивирлейді. Мезофильді бактерияларды термостатқа оптимальді температурада 30-37С 1-2 тәулік бойы өсіреді. Термофильді:термостатта 54-56С 2-3 тәуілік бойы культивирлейді.

Ашытқыны және микроскопиялық саңырауқұлақтарды 25-30 гр температурада өсіреді. Суйықты жақсы көретін психрофильді бактериялар тоңазытқышта немесе термостатта төмен температурада 2-6 С 10-15 күн өсіреді.



Дәріс №4 Микробиологиялық өндірісте қолданылатын шикізаттар
Жоспар:

  1. Биотехнологиялық өнімдер өндірісі үшін шикізаттарды таңдау

  2. Негізгі шикізат түрлерінің сипаттамасы

Микробиологиялық өндірісте қоректік орталарды дайыедағанда минералды өсімдік тектес, жануар тектес шикізат қолданылады, және химиялық жолмен синтезделген шикізат қолданылады. Олар қоректік орта құрамына кіріп, белгілі бір заттардың биосинтезіне және культураның дамуына қатысады. Олардың құрамына зиянды қоспалар болмау керек. Көмірсудың негізгі көзі ретінде глюкоза, сахароза, крахмал, лактоза және көмірсуға бай табиғи өнімдер(меласса, жүгері ұны, гидроль) және майлар. Соныменқоса құрамына көмірсутегі бар заттар(мысалы мұнай, парафин, керасин, табиғи газ). Азот көзі ретінде органикалық тұздар(амоний сульфаты, амоний фосфаты және табиғи өнімдер жүгері экстракты, соя ұны, ашытқы афтолизаты).

Су. Орталарды дайындағанда суды су құбырларына артезиандық скважиналарына, ашық су қоймаларына т.б. белгілі тазалаудан кейін пайдаланады. Ол биологиялық таза, түссіз, дәммен иісі болмау керек, тунба көрсетпеу керек. Судың құрғақ қалдықтары 1000 мг/л, жоғарғы су қаттылығы 7мг экв/л – ден жоғары болмау керек. Өте қатты су микроорганизмдердің өсуін тежейді. Ашытқы өндірісінде артезиандық скважинадан алынған судан жоғары сапалы нан пісірудегі ашытқыны алады. Судың химиялық құрамын тексеру қажет:0,5г/л-ге дейін гипс, амоний тұздары болмау қажет. Себебі олар шөлу процесінің жүруін көрсетеді. Суда зиянды заттар концентрациясы аспау керек. Фтор -1,5 мг/л, цинк-5мг/л ,мыс-3мг/л. 1мл суда микроорганизмдердің жалпы саны 100 ден аспау керек. Микробиологиялық өндірісте суды тек орта дайындағанда емес, аппаратура, суыту жүйелерін жууда қолданылады. Микробиологиялық өндірісте таза су көп мөлшерде қажет. Мысалы 1 тонна ашытқы алуда 150-180м3 су глутамат натрияға 900-1000 м3 су қажет.

Кристалды глюкоза. Осы өнім 9%- көп су және 0,07% жоғары күлдік заттар. Оның ішінде 0,004% темір болмау керек. Құрғақ затында 99,5% редуцегрленген заттар болмау керек.

Техникалық сахароза. Осы өнім 99,75% тен кем емес сахароза 0,03% жоғары күлдік заттар болмау керек. Ылғалдылығы 0,15%-ке дейін.

Техникалық лактоза. Лактозаны белоктарды алғаннан кейінгі 50% қант қоюланғаны және кристализациядан өткеннен соң сүт сарысуынан алады. Лактоза қантты сырец 92%-кем емес қант 3%-көп емес су, 2% күлдік зат, 1% сүтті құрайды. Белок мөлшері регломинтерленбеген. әдетте 3%-тен аспайды. Кейбір микробиологиялық синтезінде лактозаның қоюланған конц аспайды.

Гидроль. Қара қою сироп, 50% қанты бар, негізінде глюкоза түрінде мөлшермен 70% редуцерленген заттар бар. Құрғақ массасы бойынша 18% гидрольдік құрғақ заттарда ашымаған қант сонымен бірге органикалық құбылыстары бар. Күлдік заттар 7% тен аспайды. Ортаның активті құрамы-4 болады

Крахмал. Ылғалдылығы 20% сорта байланысты құрғақ заттардакүл-0,35%-1,2% алады. Органикалық қосылыстар 18-30 мл. Крахмалда - хлор және бос бейорганикалық қосылыстар болмау керек. Ал өнімде күкірт қосылыстары 5 мл-100гр-ға аспау керек.

Синтез үшін сұйық парафиннің жіңішке фракциясы. Ароматты көмір қосылыстарынан тазартылған сұйық парафин карболитті дебарафинизация әдісімен цеалит қолдана алады. Құрамында алкандар 87-99% болады, 20%-тығыздығы 0,8 м3 болу керек. Ароматы көмірсу мөлшері 0,5%-тен көп емес, күкірт 0,05% болу қажет.

Уксусхимиялық синтез өнімі. Микробиологиялық өндірісте көміртегі көзі ретінде қолданылады. өнімде уксус қосылыстарынын болуы 60%-тен кем болмау керек. Ал формальдегид және құмырсқа -1%, ұшпайтын қолданыста-0,1% көп болмау керек.

Синтетикалық этил сприті. Этиленді гидратацияланғанда алады. Техникалық спиртте-92%-тен кем емес этанол бар. Изопропил спирті 0,21%-ке дейін жіберіледі. Күкірт қосылыстар 2мл/л, органикалық қосылыстар-15мл/л дейін, күрделі эфир-1%-ке дейін, құрамындағы заттар-10мл/л дейін диэтил эфирі 1%-дейін, суда ерімейтін заттар 0,15%-ке дейін болу керек. Көміртегі көзі ретінде микробиологиялық өнімдерде гидролизді және тағамдық этил спирті сырец , спирт фэктификат, ректификтерленген техникалық этил спирті қолданылады.

Миласса. Қант өндірісінднгі стандартты емес өнім-қалдық. Ол қант кристарын 2 бөлімінде шығады., түсі қою қоңыр. Тығыздығы 35-1,40. миласса құрамында 61-80% құрғақ зат 40-55% сахароза бар. Қант және 0,5-2,5% рафиноза бар. Милассаның 1,1-1,5% құрамын азот құрайды. Оның 3-тен 1 бөлігі бетаинформ болады.микроорганизмдерді азот көзі ретінде пайдана алмайды. Миласса құрамына көптеген амин қышқылдары кіреді. Мысалы: аспарагин,глутамин, изолицин сонымен бірге В тобындағы витаминдер биотин, тиомин, рибофлавин, инозит, никатин және понтатин қосылыстар. Осылардың ішіндегі микробиологиялық синт/я үлкен ролді биотин алады. Миласса күлінде көп калий 30-40% магний 1,5-4,5% Ca-14% Fe-p аз. Миласса сақтауда микроорганизмдердің әсерінен қант азаюы байқалады. Егер милассаның әр грамында 15000 көп емес. Микроорганизмдер болса айына шығын 0,25-0,45% -тен аспайды. Миласса суымен немесе бу конденсатымен аралығында микроорганизмдердің саны 1г милассада-50 мың-ға дейін көбейді, қант шығыны айына 1,3%-ке дейін артады.

Миласса бардасы. Спирт зауытында қолданылады. Табиғи бардада құрғақ заттар мөлшері -6-10% болады. 1 кг бардада -6,5мг Mn, 0,65 мг Со; 2 мг Cu ; және В В тобындағы витаминдер.

Ацетоно-бутильді барда. Органикалық еріткіштерді өндіретін өндірісте қолданылады. Барданы микробиологиялық қажеттілікке деконтация және шлан бөлу деңгейін пайдаланады. Жүгері экстракты қоңыр түсті қою сұйықтық болып табылады. Экстрактың химиялық құрамы жүгері сортына оның өсіру жағдайына және экстракты алу технологиясымен сақтау жағдайына байланысты. Жүгері экстрактісінде 11,5%-ке дейін сүт қосылыстары болуы мүмкін. Күлдік заттар мөлшері 24%-тен аспау керек.күлде фосфор, К, Mq-көп, В тобында витаминдер ретінде биотин-150-200 микрограмм 100гр-ға және әр түрлі биостимуляторлар. Күкірт қышқыл ангидриді-0,5%-тен аспау керек. Жүгері экстракты микрофлорамен қатты инфикцирленген. Сондықтан бұл өндіріс инфекция көзі болмауын бақылау қажет. Жүгері экстрактісінде құрамы бойынша жақын бидай экстрактісі. Оны бидай тұқымын суға батыру жолымен алады. Кейбір микроорганизмдерді культиверлеу үшін жүгері экстрактысын картоп крахмал шырынымен алмастыруға болады. Оның концентрацтясын крахмал өндіргенде картоп массасынан шырынды бөліп, оны вакум апаратына қоюлатады., құрғақ заттар 30-40%-ке жеткенге дейін.

Тұз қышқылдары: Ашытқы өндірісінде қолданылады. Бастапқы концентраты 31%-тен кем емескарболит және несеп қосылыстар-46,3% азот бар. Термиялық стерилизацияда карболит бұзылады. Кейде карболиттік стирильді спиртті ерітіп қолданады.

Амоний сульфаты. Бұл тұз суда жақсы ериді. Көптеген микроорганизмдерді культивирлеуде азот көзі ретінде қолданылады. Себебі онда 20% азот бар. Бос күкірт қышқылының мөлшері 0,05-0,2% бар. Амоний сульфатында фенол және пирокатихин мөлшері көп болмау керек.

Диамоний фосфат. Суда жақсы ериді. Калий көзі ретінде экономикалық тиімді (соттқа байланысты 32-99% ). Қоспа мөлшері -2% аспауы керек. Соның ішінде хлорлы Na-1.4% көп емес.

Кальцинирленген көмірқышқылды калий. Негізгі зат 1 сортта 97,5-98%, және 2 сортта 92,5-93%. Тұз өте гидроскопты.

Магний сульфаты. Бұл түссіз кристал. Қаныққан ерітінді 108 градус қайнайды және 75 гр зат 100гр суға. Табиғатта тұз минерал түрінде кездеседі. Кезерит және эспалит кизерит түссіз кристалдары ( Mq SO4 H2O) суда қыздырғанда баяу ериді. Эспалит түссіз кристалдары (MqSO4 7H2O) жақсы ериді.

Каустикалық сода. Апаратура жууда және ортаны сілтілендіруде қолданылады. Қатты каустикалық сода 92-96% кем емес еткинатор, сұйық 42-50% кем емес болу керек.

Кальцинирленген сода (Na корбинаты және көмір қышқыл Na). Апаратура жууға және ортаны сілтілендіруге қолданылады. Микробиологиялық өндірісте синтетикалық соданы қолданады. 96,8% химиялық таза заттар болу керек.

Олейн көбік басқыш ретінде қолданылады. Техникалық олейн АБ маркасы -95%, В маркасы-92% мөлшеу шексіз май құрамының қоспасы болып табылады. Қайнау температурасы 360 градус, балқу-10 градустан жоғары емес. Көбік басқыш ретінде тағы өсімдік майлы және синтетикалық көбік басқыш.

Синтетикалық көбік басқыш. Оларға кремний органикалық полимерлер 4 орын басқан амоний негіздері, алкил-аминосульфат, күрделі эфирлер, спирттер. Синтетикалық көбік басқыштар табиғи көбік басқыштарға қарағанда шығыны 10 реттен төмен.

Кашалот майы ферментация процесі көбік басқыш ретінде пайдаланады. Бөлме температурасында тұнбаға және сұйық фазаға бөлінеді. Май тығыздығы-0,87-0,90-12% -қаныққан, 37%-қанықпаған май қосылыстары бар.

Бор фирментация процесінде егер қосылыстар түзілсе, орта Рн тұрақтандыруға қолданылады. Осы мақсаттарға көмір қышқыл газын өткізгеннен кейін сүттен химиялық тұмбалатылған және табиғи ұсақталған бор болады. Ылғалдылығы 1-2% Ca және Mq 96-98% корбанаттары қолданылады.

Амиак немесе амиакты су. Азот көзі ретінде және ортаның рН регуляторы ретінде қолданады. 1 сорт-25% азот, 3 сорт-25% азот болу керек.

Формалин 37-37,3% формальдегид ерітіндісі қолданылады 6-6,5% метилл спирті, 0,02-0,04% құмырсқа қосылыстары бар.

Сүт сарысуы. Сыр, казеин, творог өндіруде қолданылатын өнім болып табылады.

Жүгері ұны 67-70% крахмал және 10% басқа көмірсуларды негізінде целюлаза, пентоза, декстрин және ерігіш көмірсулар бар. 12% белок оның ішінде 30% глютилин, 45% фосфор қышқыл ангидриді, 30% келий тотығы, 15% магний тотығы. Ылғалдылығы -15% тен аспау керек.

Соя ұны. Соя бұршақ немесе жлық ұсақтау арқылы май бөлінуден кейін алады. Соя ұны құрамында-май бар, май жоқ болып бөлінеді. Соя ұны буландырылған және буландырылмаған болуы мүмкін. Ақырғысын 2-3 ай сақтауға болады. Ылғалдылығы 9-10%. Бағалы компоненттер-азоты бар заттар. Белокта -20% глютаминқышқыл, көмірсу-25% аспау керек. Күлдік заттар-4,5-6,5% . Соя ұнында лицитин бар.

Күкірт қышқыл. Ортаны қышқылдандыруға қолданады. 92,5-94% моногидрат бар. Мышьяк-0,001% тен аспау керек.

Ортафосфорлық қышқыл. Фосфор көзі және ортаны қышқылдандыруға қолданылады. Оксид фосфары P2O5-5.07% болады. Мышьяк 0,003% көп емес.

Амоний қосылыстары. Шикізатты антисептика жасау үшін оң дозада қолданады. Мысалы: милассада бұл қосылыстар токсинді емес. Сондықтан сыра өндіріс және тамақ түрлерін дезинфикциялауда қолданады.

Дәріс №5. Микроорганизмдер биотехнологиясының аспап және аппараттары
Жоспар:


  1. Қоректік ортаны дайындауға арналған құрал - жабдықтар

  2. Бүтін өнімдерді бөлуге арналған ферментаторлар мен құрал-жабдықтар

Аспап және аппараттар: термостаттар- микроорганизмдерді қоретік ортада тұрақты температурада өсіру үшін қажет. Лабараторияларда жеке микроорганизмдердің тобына қолайлы әр түрлі температуралармен термостаттар қойылады.

Мезофильдер-28-30С , термофильдер-45-55С, патогенді түрлер - 37гр. Термостаттар формасы, өлшемдері, конструкциясы әр түрлі болады.

Автоклавта ыдыстар қоректік орта және басқа материалды жоғары қысымда қаныққан бумен стерильдеу үшін қажет. Автоклавтар әр түрлі конструкциялы болады, бірақ принципиялды схемалары бірдей болады.

Терморегуляторы бар кептіргіш шкаф- лабараториялық ыдыстарды стерильдеуге, әр түрлі материалдарды турақты массаға кептіруге арналған.Кетіргіш шкаф термотұрақты материалдардан (метал, асбест)жасалады, және жұмыс камерасындағы температура диапазрны 40-200С ге дейін.Шеткі температурағадейін қыздыру -ұзақтығы 1,5 сағат.

Холодильник-+4 температурада муражайлық және жұмыстық микроорганизмдер культурасын, қоектік орталарды, кейбірреактивтер мен ерітінділерді сақтау үшін қолданылады.

Центрефуга- суспензияның қатты және суйық фазаларын ажырату үшін қолданылады.

Лабараториялық рН- метр(марка рН-340)сутегі иондарының активтілігін және тотығу-тотықсыздану потенциялын өлшеуге арналған.

Рефрактометр-құрғақ заттарды, қанттар, спирттер, амин қышқылдарды, витаминдер, экстрактілі заттар мөлшерін анықтау үшін қолданылады.

Фотоэлектроколориметр-оптикалық тығыздықты, боялған және колоидты ерітінділерді өлшеу үшін қолданылады.Колориметр- нефелометр ерітінді лайлы мөлшеріне байланысты микроорганизм жасушасының концентрациясын анықтайды.Ф2, СФ маркалы сузгідер шығарылады. Никельді металдан жасалған фильтрлер сузгігіе қойылады. Суз.і екі бөліктен тұрады.:жоғарғы цилиндрлік және конус тәрізді, араларына асбесті фильтр қойылады.

Ыдыстар. Микробиологиялық зерттеулер үшін әр түрлі шыны ыдыстар керек. Петри табақшасын (диаметр 10 см, биіктігі 1,5 см)көп мөлшерде микроорганизмдерді бөліп алу, қатты қоректік ортада микрофлора анализіне және т.б зерттеулерде қолданылады. Виноградский колбалары, сопқ матрицалы бөтелкелер, аэробты микроорганизмдерді өсіру үшін тербелі колбалар, ашыту процесін уйрену үшін қалытқылы пробиркалар және колбалар.

Мақталы тығындыны дайындау. Қоректік ортаны стерильдеуге, микроорганизмдердерді өсіруге арналған колбалар мен пробиркаларды мақталы тығындымен жабады. Тығындыны қолдан немесе арнайы машинамен жасайды..Дұрыс жасалған тығындының ұзындығы 3-4 см, тығыз жасалған болу керек.

Инвентарь. Микробиологиялық практикада инедер, қысқыштар, қайшылар, маталдан жасалған цилиндрлер.

  1   2   3   4   5


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет