“Жаратылыстану” факультеті



жүктеу 0.8 Mb.
бет4/8
Дата17.06.2016
өлшемі0.8 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Телефон – электр тербелістерін дыбыс тербелістеріне түрлендіруші қуаты өте кіші болған түрлендіргіш (сурет 31. е)

Дыбыс зорайтқыштар немесе телефондар айнымалы токтарды радиоприомниктің , магнитофонның, электрофонның, электромузыкалық инструменттердің жәнеде т.б.-дың қуаты күшейттіргіштерінен алады.

Дыбыс зорайтқыштар мен телефонның негізгі сипаттамалары болып частотасы жүреді (сурет 32.1) дыбыс зорайтқыштың, 2- телефонның сәулеленуші дыбыс қуатының частота мен байланыс графигі көрсетілген. Дыбысты дұрыс тарату үшін частота 20Гц 20кГц жазық болуы шарт. Дыбыс зорайтқыштың частоталық хактеристикасы телефондікінен әлде қайда жақсы. Дыбыс зорайтқыштың басқа негізгі характеристикасы болып дыбыс сәулелену бағыты Дифракциялық теориядан толқындардың түзу сызықты таралуынан дифракциялық бұрышы радиондарда тең, бұл жердегі  - толқын ұзындығы, d – сәулелендіргіштің (антенаның)өлшемі.

Рупор – ұзындығына қарай диметрі артып баратын труба (сурет 32.а) яғни бағыты да артады. Сурет 32.б мегафон блоксхема :

1 – микрофон, 2 – күшйеткіш, 3- дыбысзорайтқыш, 4 – ток көзі көрсетілген.



Практика № 13

Тақырыбы: Дыбыс қабылдағыштар, микрофондар. Дыбыс жазушы және өндіруші приборлар.

Жоспары:


  1. Микрофонның қолданылуы

  2. Гидрофондар.

  3. Микрофонның параметрлері.

  4. Электрофон.

  5. Магнитофон

Микрофон – дыбыс энергиясын электр энергиясына сол айнымалы ток частотасына сәйкес түрлендіреді. Микрофонның жалпы деталі болып мембрана дыбысы толқындарының қысымы әсерінде тербелетін жұқа пластина сурет-34. Микрофондар: а – көмірлі, б – конденсаторлы, в – целиндрлі, г – пъезоэлектрлі, ә - пленкалы пъезоэлектрлі.


Көмірлі микрофондар мембрана арнасында гкоробкада көмір ұнтағы қойылып мембжрана тербелісіне тәуелді. Оның кедергісі өзгеруі арқылы дыбыс частотасына сәйкес болған айнымалы тек жүзеге келеді.

Конденсаторлы – дыбыс тербелісіне сәйкес конденсатор дың электр сыйымдылығы жәнге зарияды өзгереді Q = Cu нәтижеде тізбекте айнымалы тек жүзеге келеді .

Динамикалық – микрофонда дыбыс зорайтқыштағы рупор орнында мембрана тұрады . Тұрақты магнит сацилауында катушка электромагниттік индукция заңымен тербеледі де Э.Қ.К. тудырады, ал айнымалы токты жүзеге келтіреді.

Пъезоэлектрлік микрофонда – элементтің диформациясына сәйкес бифорфты элемент тізбекке заряд береді. Соңғы кездерде пленкалы пъезомикрофондар істетіле бастады.



Микрофондардың элементтері:

— ПӘК немесе сезгірлігі – айнымалы токтың пайдалы энергиясының оған келіп жатқан дыбыс энергиясына қатысына айтылады 100% В көмірлі конденсаторлы.



  • Сезгірлік шеті - өздік шаухынымен анықталады.

  • Частоталы характеристикасы – микрофон сезгірлігінің частотаға тәуелділік графигі (мүмкіндігі болғанша жазық болуы керек, яғни частотаға тәуелді болсын).

  • Сызықша шеттер – сезгірліктің амплитудамен тәуелділігі.

  • Шығу кедергісі (сопротивление выхода) – микрофон кедергісі күшейткіштің кедергісінен кғем болуы тиіс.

  • Бағытталуы

Электрофон – грамиместиналардан пластмасты диск дыбыстарда қайта жүзеге келтіреді: сурет- 35 1- грампластинка, 2- инесі , 3- биоморфтар дыбысты шығарып алушы элемент. Мұнда иненің із бойынша жасайтын тербнлістері электр тербелістеріне түрленеді. Соң ол күшейтіріліп дыбыс зорайтқышқа ұзатылады.

Магнитофонда дыбыс жазуда магниттік тәсіл қолданылған. Магнитофонның негізгі детальдары пластмассасы лента (ол жұқа магниттелген оксиді мен қапталған ) және головка (сурет 35. б- микрофонда жазу : 1- магнитті пленка, 2- головка). Жазу кезінде айнымалы токтар магнитофоннан күшейткіште күшейттіріліп головканың орамдарына ұзатылады. Қайта жазуда микрофон өшіріледі, ал головка күшейткіштің кірісіне қосылады. (сурет 35.в – магнитофонның структуралықсхемасы: 1- микрофон; 2- головка; 3- дыбысзорайтқыш; 4- күшейткіш).

Дыбысты кинода дыбыс жазу кескінді киноплнканың шетінде жарық сәулесі арқылы жүзеге асырылады.
Практика № 14

Тақырыбы Күштерді өлшейтін приборлар. Таразылар.

Жоспар


1.Динамометр

2.Таразы және олардың түрлері

3.Арретир немесе изомер

4.Макротаразылар



Салмақ деп берілген дененің жерге тартылу күші әсерінде табағы немесе аспанға әсер етуші күшке айтылады.

Динамометр деп дененің салмағыны деформацияланушы дененің серпімділік күші арқылы өлшейтін приборы айтылады. F=-kx=mg . Мұнда негізінен диформацияланушы дене үшін серіппелер алынады.(сурет36,аМеханикалық динамометр)Салмақ қанша үлкен болса, серіппенің қатаңдығыда соншалықты үлкен болады. Дененің деформациясын тікелей тілшенің сүрілуі арқылы не,мес е ұзақтан (дистанционды)электр сигналдары арқылы өлшеу мүмкін.Сурет 36. Дененің күші әсерінде дифармациясыны индуктивтік және тензометрлік трәсілдермен өлшеу көрсетілген(сурет36-б –индуктивтілігі датчикті динометрі,в-тензометрлі датчикті күштер) Индуктивтіктіде катушканың индуктивтілігі ньютонның өлшем бірліктері Брадурленеді тензометрлікте – тензодатчик колоскалары мостық схемаға қосылып, осы мостың балансы болмаған тек күші электроөлшеуіш приборда өлшенеді.

Таразылар – жердің тарту күші әсерінде табанға немесе аспанға түсетін күштерді өлшейді. Оларды диапозондары арқылы классификациялау мүмкін, транспорттық ватанциянды 5-200т автомашиналарды тартатын, товарлық және медициналық таразылар (1-100кг), техникалық (10мг-1кг), аналитик (0,1мг-100г) және микроаналитик (0,1мг) болуы мүмкін.

Әсер ету принціпі бойынша таразылар – рычагты, сертпелі және тензометрліктерге бөлінеді. Сурет 37. рычагты таразылар типтері көрсетілген : а-тецинді, б-тецеспенді, в-безмен, г-квадратты, д-детальдар санын санаушы таразы (1-100дік, 2-ондық ); е- сұйықтықтың тығыздығын анықтаушы гидростатикалық таразы.

Рычагты таразылардың әсері – рычаттың тепе – теңдік және күш моменттері ережесіне негізделген : немесе F1L1= F2L2 әдетте немесе 100 алынады бұндай таразылар ондық таразылар делінеді.

Безмендер (гирсіз таразылар) деп айнымалылығы – стреженнен тұратын тарке онда жүк қахзылады да дене салдмағының қалған бөлігіне компенсациялайды зылатғ айтылады.

Сатушы платформалы таразыларда – безмен мен ондық тарафзыладың әсері күштері бір – бірімен сыбайластырыладыд. Жүктенің бір бөлігі гирлермен компенсацияланады (10 немесе 100 есе кішілерімен), ал қалған бөлігі – стрежендегі жылжымалы гирлер арқылы.

Рычагты таразылардың таабанды нүктелері өткір және жейілмейтін заттардың призма түрінде жасалады, өзара тискен енүуктелердің үйкелісін кемейту үшін.



Арретир деп таразыларда өлшеп болған соң карамысклді тоқтау үшін қолданылатын құрылма. Сурет 38. Рычагты таразылардың деталдары келтірілген; а- аспабының деталдары (1- таяныштың призма,2- подушки,3-щечки,4-сырғалар,5-табақша,6-дейінфер,7-тілше,8-нөлдік нүктесіне келтіруші жүкше,9-гусарак,10-арретир немесе изомер),б – Робервальд коромыслы.

Рычагты таразылардың сезгірлігі - ол яғни бір табақшаның бір – бірлік салмаққа (2,мг) салыстырғандағы ауырлығы нәтижесінде жүзеге келетін бұрыштың шеттеуі сурет 39. Сезгірліктің қайдан келіп шығуы көрсетілген: Белгілейміз, А,О,В нүктелер бір түзуде болуы керек,болмаса кеңістікте иіндер тепе – теңдіг бұзылып шкала сызықты болмай қалады және корромыслдің ауырлығыеың центірі С таяныш нүктесі 0 ден төмен болуы шарт, олайт болмаса коромыслдың тұтқан орны орнықты болмайды. Коромыслциялаған жағдайда оның ауырлық центірі ∆h – қа жоғарлайды (сурет 39.), ал артықша жүктелу ∆P ∆H төмен түседі . Мұндай кезде



теңдігі орнайды. Сурет 39 дан ∆h = cc1 *∆2 екндігі көрініп тұр,бұл жердегі ОС- аспа нүктесінен ауырлық центріне дейінгі қашықтық ал H= L, нәтижесінде сезгірік:

= (14)

ОС кіші болғанда таразылар өте баяу тербеледі, себебі физикалық маятниктің периоды Т=2П, бұндағы L= (I-энергия моменті) яғни таразы сезгірлікті үлкен периотта тербеліске. Арнайы Р-жүкті жоғары (төмен) жылжыту арқылы ОС-шамасын өзгерте отырып таразы сезгірлігін өзгерте аламыз.



Серіппелі таразылар-мұнда (Fсерг=P) x=mg, мұндай таразылардың ең қарапайымы серіппелі безмен (серіппелі гирсіз таразылар). Бұның сезгірлігі .

Сүрет 40-та 100 мт дейін өлшейтін серіппелі таразылар көрсетілген (сезгір серіппелі таразылар). Бұнда жоғары сезгірлікке ие болған таразыларға торсоинды таразылар дейіледі.(сүрет-40,а)



Микротаразылар бір ұшы кварц жіппен бекітілген басқа ұшына өлшенетін жүк асылады (сүрет-40,б), жіптің иілу өлшеуіш микроскоп М арқылы өлшенеді. Қазіргі күнде таразыларда электрон құрылма беттетіледі, ол жылжушы датчиктен келетін ақпараттарды өңдеу, жауабын цифрларда береді, әрі ауырлық бірлігінде және келтен бағасы бірлігінде және т.т. таразылар көрсетулері жинақталуы, ЭЕМ өтуі, жауда сақталуы, қалаған басқа күрделі өңдеулерге түсуіде мүмкін.



1   2   3   4   5   6   7   8


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет