Нұсқаулар пму ұс н 18. 3/40 Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі



жүктеу 130.26 Kb.
Дата29.02.2016
өлшемі130.26 Kb.

Әдістемелік нұсқаулар





ПМУ ҰС Н 7.18.3/40

Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті


Биология және экология кафедрасы
Шаруашылық іс-әрекеттерін жүзеге асырудағы экологиялық талаптар пәні бойынша

050608- Экология мамандығы студенттеріне арналған


Пәнді оқыту бойынша
ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУлар

Павлодар
Әдістемелік нұсқауларError: Reference source not found ПМУ ҰСН 7.18.3/41


БЕКІТЕМІН

ОІ жөніндегі проректор

_______________Н.Э.Пфейфер

2010 ж. «____»_____________

Құрастырушы: аға оқытушы _______________ У.Д.Буркитбаева
Биология және экология кафедрасы

050608- Экология мамандығының студенттеріне үшін


Шаруашылық іс-әрекеттерін жүзеге асырудағы экологиялық талаптар

пәні бойынша


Пәнді оқыту бойынша
ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР

Кафедра отырысында ұсынылды 2010 ж., «___»______хаттама №___


Кафедра меңгерушісі __________ Ж.М. Исимбеков2010 ж., «___»______

Химиялық технологиялар және жаратылыстану факультетінің

оқу- әдістемелік кеңесімен мақұлданды

2010 ж. «____»________ Хаттама №____


ОӘҚБ төрағасы____________У. Д. Буркитбаева 2010 ж. «____»________
МАҚҰЛДАНДЫ:

ЖжӘҚБ бастығы______________ А.А.Варакута 2010 ж. «____»_______


Университеттің оқу-әдістемелік кеңесімен құпталған

2010 ж. «___»______________ № хаттама


Тақырып 1. Шаруашылық іс-әрекеттерін және өзге де қызметтi жүзеге асыру кезiндегi экологиялық талаптар.

Тақырыптың мазмұны: Экологиялық талаптар туралы жалпы ережелер. Шаруашылық және өзге де қызметке қойылатын экологиялық талаптар және олардың түрлерi. Экологиялық талаптарды әзiрлеудiң және бекiтудiң тәртiбi. Антропогендік экологиялық жүйелер және олардың түрлері. Экологиялық жүйелер және олардың түрлері. Табиғи экожүйелер мен антропогендік экожүйелер арасындағы айырмашылықтар мен ұқсастықтар. Экожүйедегі экологиялық тепе-теңдік. Экологиялық жүйелердің бұзылуы және оларды қалпына келтіру мәселесі. Антропогендік іс-әрекеттердің қоршаған ортаға кері әсері және оның зардаптары.

Ұсынылатын әдебиет:

  1. Саданов А.К., Сванбаева З.С. Экология. – Алматы: «Агроуниверситет», 1999.

  2. Акимова Т.А., Хаскин В.В. Экология. – М.: Изда-во ЮНИТИ, 1998.-546с.

  3. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  4. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  5. Бигалиев А. Б. Проблемы окружающей среды и сохранения биологического разнообразия. Учебное пособие. –Алматы, Қазақ университеті, 2005.-127 с.


Тақырып 2. Жердi пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жердi аймақтарға бөлу және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Елдi мекендердiң жерiн аймақтарға бөлу мен пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Өнеркәсiп, көлiк, байланыс, қорғаныс және өзге де ауыл шаруашылығы мақсатындағы емес жердi аймақтарға бөлу және пайдалану кезiндегi       экологиялық талаптар. Орман қорының жерiн пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Су қорының жерiн аймақтарға бөлу және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Босалқы жердi аймақтарға бөлу және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Жердi пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар

Жер ресурстары және олардың түрлері, тиімді пайдалану мәселесі. Пайдалануға жарамды және жарамсыз жерлер. Жерді пайдаланудың тәртібі. Ауыл шаруашылығындағы жерлер және оларға байланысты туындайтын мәселелер. Жерді пайдалануға байланысты құқықты әрекеттер. Биоалуантүрлілікті сақтау жәні түрлерді көбейту мәселесі.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Кондратьев К.Я., Крапивин В.Ф., Савиных В.П. Цивилизацияның даму перспективасы: Көпөлшемді анализ – М.: Логос, 2003. – 567 с.

  4. Парниктік эффект, экожүйенің және климаттың өзгеруі. – Л.: Гидрометеоиздат, 1989. 557 с.

  5. Бигалиев А. Б. Проблемы окружающей среды и сохранения биологического разнообразия. Учебное пособие. –Алматы, Қазақ университеті, 2005.-127 с.


Тақырып 3: Жануарлар дүниесiн пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Жануарлар дүниесiн жалпы пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Өсiмдiктердi қорғау құралдарын, минералдық тыңайтқыштар мен шаруашылық және өзге де қызметте пайдаланылатын басқа да препараттарды  тасымалдау, сақтау мен қолдану, жаңа препараттар жасау кезiнде қойылатын экологиялық талаптар.

Жануарларды жаңа тiршiлiк ету орындарына   көшiру, Қазақстан фаунасы үшiн жаңа жануарлар   түрлерiн жерсiндiру, жануарларды қайта жерсiндiру мен будандастыру, оларды Қазақстан Республикасына әкелу және одан тысқары жерлерге әкету кезiндегi экологиялық талаптар. Балық аулау кезiндегi экологиялық талаптар. Зоологиялық коллекцияларға қойылатын экологиялық талаптар. Аңшылық және балық шаруашылығын жүргiзу кезiндегi экологиялық талаптар. Жануарлар дүниесiн биотехнология өнiмдерiнiң зиянды әсерiнен қорғау

Жануарлар дүниесiн пайдалану және оларды қорғап- сақтау. Жануарлар әлемі. Ерекше қорғауға алынған жануарлар түрлері. Қазақстанда сирек кездесетін және жойылып бара жатқан жануарлардың түрлері. Жануарлар дүниесін пайдаланудың жалпы ережелері. Жануарлар дүниесін қорғауға байланысты шаралар жүйесі.

Қазақстанның орман ресурстарын жақсарты мәселесі және орман мәселесіне байланысты 2030 бағдарламасының жоспары.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Кондратьев К.Я., Крапивин В.Ф., Савиных В.П. Цивилизацияның даму Перспективасы: Көпөлшемді анализ – М.: Логос, 2003. – 567 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Қаман Ұлықпан Жануарлар экологиясы: жалпы бөлім жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы / Қаман Ұлықпан. Павлодар: Кереку, 2009. – 204 бет.

  4. Саданов А.К., Сванбаева З.С. Экология. – Алматы: «Агроуниверситет», 1999.


Тақырып 4. Ормандарды және өзге де өсiмдiктердi пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман пайдалануды жүзеге асыру кезiндегi экологиялық талаптар. Мемлекеттiк орман қоры учаскелерiнде орман шаруашылығын ұйымдастыру кезiндегi экологиялық талаптар. Ормандарды молықтыру мен орман өсiру кезiндегi экологиялық талаптар. Ормандарды молықтыру мен орман өсiру үшiн орман тұқымдары мен екпе материалдарды дайындау, өңдеу, сақтау, орнын ауыстыру, сату және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Қалалық ормандар мен орман саябақтарында орманды пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар.

Жасыл өсімдік- тіршілік тынысы. Жасыл желек және оның биосфера тұрақтылығындағы орны. Қалалалардағы жасыл-желек мәселесі және оны шешудің тиімді жолдары. Ормандарды және өзге де өсiмдiктердi пайдаланудағы жалпы ережелер. Қазақстанның орман қоры және олардың қазіргі экологиялық жағдайлары. Қазақстанда сирек кездесетін және жойылып бара жатқан өсімдіктердің түрлері. Биоалуантүрлілікті сақтаудың жолдары. Ертіс өзені- Қазақстанның негізгі су артериясы.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Бигалиев А. Б. Проблемы окружающей среды и сохранения биологического разнообразия. Учебное пособие. –Алматы, Қазақ университеті, 2005.-127 с.

  4. Қаман Ұлықпан Жануарлар экологиясы: жалпы бөлім жоғары оқу орындарының студенттеріне арналған оқу құралы / Қаман Ұлықпан. Павлодар: Кереку, 2009. – 204 бет.

  5. Арустанов Э.А., Левакова И.В., Баркалова Н.В. Экологические основы природопльзования.- М.: 2001.


Тақырып 5. Су объектiлерiн пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Су ресурстарын және оларды тиімді пайдалану жолдары. Су объектілерін пайдалануда негізгі экологиялық талаптар. Сарқынды суды ағызып жiберу кезiндегi экологиялық талаптар.

Су ресурстары және оларды пайдаланудың жалпы ережелері. Су ресурстары және олардың түрлері. Қазақстанның су ресурстарының қазіргі экологиялық жағдайлары. Су объектілерін пайдаланудың жалпы ережелері. Суды қолданудың түрлері (ауыл шаруашылғында, балық шаруашылығында және т.б мақсаттарда). Су ресурстарын ұтымды тұтыну мәселесі. Биосфералық қорық.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Парниктік эффект, экожүйенің және климаттың өзгеруі. – Л.: Гидрометеоиздат, 1989. 557 с.

  2. Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі. Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2007 ж., N 1, 1-құжат; "Егемен Қазақстан" 2007 жылғы 19 қаңтар N 12-13 - 23 қаңтар N 15-18

  3. Акимова Т.А., Хаскин В.В. Экология. – М.: Изда-во ЮНИТИ, 1998.-546с.

  4. Шилов И.А. Экология. – М.: Высшая школа, 2000. – 487с.

  5. Новиков Ю.В. Экология, окружающая среда и человек: Учеб.пособие для вузов. М.: ЮНИТИ, 2000.


Тақырып 6. Радиациялық материалдарды, атом энергиясын пайдалануға және радиациялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге қойылатын экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Радиоактивті ластану. Радиоактивтi қалдықтар мен материалдарды трансшекаралық ауыстыру. Радиоактивтi материалдарды пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар. Радиоактивтi материалдар мен қалдықтарды сақтау мен көму кезiндегi экологиялық талаптар. Радиоактивтi материалдар мен қалдықтарды тасымалдау кезiндегi экологиялық талаптар.

Радиация, атом энергетикасын пайдаланудың ерекшеліктері. Радиация, радиоактивті элементтер, радионуклеидтер және олардың түрлері. Радиоактивті элементтерді шаруашылықта қолданудағы жалпы ережелер. Қоршаған ортаның радиациялық фоны. Радиациялық материалдарды, атом энергиясын пайдалануға және радиациялық қауiпсiздiктi қамтамасыз етудегі алғы шарттар.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.


Тақырып 7. Ерекше қорғалатын табиғи территориялардың биосфера тұрақтылығындағы ролі.

Тақырыптың мазмұны: Ерекше қорғалатын табиғи территориялардың түрлері, олардың бір-бірінен айырмашылықтары мен ұқсастықтары. Ерекше қорғалатын табиғи территорияларды таңдаудағы негізгі критериялар. Қазақстанның қорықтары және олардың қазіргі экологиялық жағдайы. Тұрмыстық құрал-жабдықтардың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі экологиялық талаптар.

Ұсынылатын әдебиет:

  1. Бейсенова А.С., Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаева Г.З. Экология. – Алматы: «Ғылым», 2001.

  2. Саданов А.К., Сванбаева З.С. Экология. – Алматы: «Агроуниверситет», 1999.

  3. Акимова Т.А., Хаскин В.В. Экология. – М.: Изда-во ЮНИТИ, 1998.-546с.

  4. Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі. Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Жаршысы, 2007 ж., N 1, 1-құжат; "Егемен Қазақстан" 2007 жылғы 19 қаңтар N 12-13 - 23 қаңтар N 15-18


Тақырып 8. Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi мемлекеттiк қорық аймағында шаруашылық және өзге де қызметтi жүзеге асыру кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi мемлекеттiк қорық аймағының шекаралары. Пайдалану режимiн шектеу. Су қорғау аймағында шаруашылық және өзге де қызметтi жүзеге асыру кезiндегi экологиялық талаптар. Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi халықтың су пайдаланатын жерлерiнде жағалау бойы суларын қорғау. Теңiз деңгейiнiң көтерiлiп-қайтып ауытқуының әсер ету аймағы шегiнде шаруашылық және өзге де қызметтi жүзеге асыру кезiндегi экологиялық талаптар

Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi мемлекеттiк қорық аймағында шаруашылық және өзге де қызметтi жүзеге асыру кезiндегi жалпы            экологиялық талаптар. Мұнай-газ құбырларын жобалау мен салу кезiндегi экологиялық талаптар. Жағалаудағы жарақтандыру базалары мен жағалау инфрақұрылымы объектiлерiне арналған экологиялық талаптар. Каспий теңiзiнiң солтүстiк бөлiгiндегi мемлекеттiк қорық аймағындағы қоршаған ортаның мониторингi.

Каспий теңізі және оның қазіргі экологиялық жағдайы. Каспий теңізі- тасымалдау жолы ретінде. Мұнай және мұнай құбырларын салу мәселесі. Мұнайды теңіз арқылы тасымалдаудың ережелері. Каспий теңізіндегі экологиялық ахуалды сауықтыру мақсатында атқарылып жатқан шаралар.

Ұсынылатын әдебиет:


  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Бейсенова А.С., Шілдебаев Ж.Б., Сауытбаева Г.З. Экология. – Алматы: «Ғылым», 2001.

  4. Саданов А.К., Сванбаева З.С. Экология. – Алматы: «Агроуниверситет», 1999.


Тақырып 9. Қалдықтарды көму полигондарына және ұзақ мерзiмдi сақтау қоймаларына қойылатын экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Қалдықтарды сақтау және көму орындары. Қалдықтарды орналастыру полигондарының сыныптары. Қалдықтарды орналастыру полигондарына қойылатын экологиялық талаптар. Полигондардың қабылдауына келмейтiн қалдықтар. Тұрмыстық қатты қалдықтарды орналастыруға арналған полигондарда орналастыруға тыйым салынатын өнеркәсiптiк қатты және шлам тәрiздi  қалдықтар. Қауiптi қалдықтар полигондарына арналған жалпы  талаптар. Полигонды пайдалану сатысындағы бақылау мен мониторинг.

Қалдықтардың түрлері: қатты тұрмыстық қалдықтар, өнеркәсіптік және ауылшаруашылық қалдықтар. Қалдықтарды көму полигондарына және ұзақ мерзiмдi сақтау қоймаларында сақталатын қалдық түрлері. Полигондардың қоршаған орта сапасына әсері.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Модели управления природными ресурсами. –М.: Наука. 1981. -264 с.

  4. У.Д. Буркитбаева, А.А.Калиева Табиғи орта жағдайын бақылау. «Мониторинг принциптері және типтері» пәні бойынша «Экология» мамандығының күндізгі оқу бөлімінде оқитын студенттер үшін зертханалық практикум. – Павлодар, 2007.- 97б.

  5. Экология и безопасность жизнедеятельности. – М.: ЮНИТИ, 2000.


Тақырып 10. Парниктiк газдардың эмиссиясы мен сiңiрiлуi саласындағы қызметтi мемлекеттiк реттеу

Тақырыптың мазмұны: Климатты және Жердiң озон қабатын қорғаудың негiзгi принциптерi. Климатты және Жердiң озон қабатын қорғау бағдарламалары және оларды жүзеге асыру жөнiндегi iс-шаралар. Парниктiк газдардың және озонды бұзатын заттардың шығарындыларына жол берiлетiн шаруашылық және өзге де қызметке қойылатын жалпы талаптар. Парниктiк газдарды және озонды бұзатын заттарды өндiрiстiк бақылау.

Қоршаған ортаға антропогендік ықпалдың нәтижесі және оның зардаптары. Парник газдары және оның көздері. Ғаламдық экологиялық мәселелерді шешу мақсатында атқарылып жатқан шаралар. Экологиялық мәселелерді шешудегі халықаралық және ұлттық ұйымдардың ролі.



Ұсынылатын әдебиет:

    1. Кондратьев К.Я., Крапивин В.Ф., Савиных В.П. Цивилизацияның даму Перспективасы: Көпөлшемді анализ – М.: Логос, 2003. – 567 с.

    2. Парниктік эффект, экожүйенің және климаттың өзгеруі. – Л.: Гидрометеоиздат, 1989. 557 с.

    3. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

    4. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.


Тақырып 11. Өндiрiс және тұтыну қалдықтарына меншiк құқығын анықтау кезiндегi экологиялық талаптар

Тақырыптың мазмұны: Өндiрiс және тұтыну қалдықтарына меншiк құқығы. Өндiрiс және тұтыну қалдықтарымен жұмыс iстеу кезiндегi экологиялық талаптар. Өндiрiс және тұтыну қалдықтары мен олардың түрлерi. Қауiптi қалдықтарды сыныптау. Өнеркәсiп және тұтыну қалдықтарымен жұмыс iстеу кезiндегi жалпы экологиялық талаптар. Қауiптi қалдықтардың паспорты.

Қалдықтармен жұмыс iстеуге байланысты кәсiпорындарды, ғимараттарды, құрылыстарды, құрылыс-жайлар мен өзге де объектiлердi салу және пайдалану кезiндегi экологиялық талаптар . Коммуналдық қалдықтармен жұмыс iстеу кезiндегi экологиялық талаптар. Қауiптi қалдықтармен жұмыс iстеу кезiндегi экологиялық талаптар. Қауiптi қалдықтарды тасымалдау кезiндегi экологиялық талаптар.

Қазақстанның өнеркәсіп орындары және оларға қойылатын экологиялық талаптар.

Ұсынылатын әдебиет:


  1. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  2. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  3. Модели управления природными ресурсами. –М.: Наука. 1981. -264 с.

  4. У.Д. Буркитбаева, А.А.Калиева Табиғи орта жағдайын бақылау. «Мониторинг принциптері және типтері» пәні бойынша «Экология» мамандығының күндізгі оқу бөлімінде оқитын студенттер үшін зертханалық практикум. – Павлодар, 2007.- 97б.

  5. Экология и безопасность жизнедеятельности. – М.: ЮНИТИ, 2000.


Тақырып 12. Экологиялық бақылау.

Тақырыптың мазмұны: Мемлекеттiк бақылаудың мақсаты мен түрлерi. Мемлекеттiк бақылауды жүзеге асыратын органдар. Мемлекеттiк экологиялық бақылаудың мiндеттерi. Мемлекеттiк экологиялық бақылаудың бағыттары. Қоршаған ортаны қорғау, табиғи ресурстарды қорғау, молықтыру мен пайдалану саласындағы мемлекеттiк бақылау. Мемлекеттiк экологиялық бақылауды жүзеге асыратын лауазымды адамдар

Экологиялық бақылау және оның түрлері. Экологиялық бақылау, бағалау және болжау түрлері. Экологиялық бақылау нысандары және олардың ерекшеліктері. Мониторинг және оның түрлері.



Ұсынылатын әдебиет:

  1. Саданов А.К., Сванбаева З.С. Экология. – Алматы: «Агроуниверситет», 1999.

  2. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  3. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.

  4. У.Д. Буркитбаева, А.А.Калиева Табиғи орта жағдайын бақылау. «Мониторинг принциптері және типтері» пәні бойынша «Экология» мамандығының күндізгі оқу бөлімінде оқитын студенттер үшін зертханалық практикум. – Павлодар, 2007.- 97б.

  5. Экология и безопасность жизнедеятельности. – М.: ЮНИТИ, 2000.


Тақырып 13 Өндiрiстiк экологиялық бақылау

  Тақырыптың мазмұны: Өндiрiстiк экологиялық бақылауды тағайындау және оның мақсаттар. Өндiрiстiк экологиялық бақылауды жүргiзу тәртiбi. Өндiрiстiк экологиялық бақылау бағдарламасын әзiрлеуге қойылатын талаптар. Өндiрiстiк мониторингтiң түрлерi және оны жүргiзудi ұйымдастыру .



Ұсынылатын әдебиет:

  1. У.Д. Буркитбаева, А.А.Калиева Табиғи орта жағдайын бақылау. «Мониторинг принциптері және типтері» пәні бойынша «Экология» мамандығының күндізгі оқу бөлімінде оқитын студенттер үшін зертханалық практикум. – Павлодар, 2007.- 97б.

  2. Коробкин В.И., Предельский Л.В. Экология – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 576 с.

  3. Тіршілік қауыпсыздығы және экология / Под ред. Л.А. Муравья. – М: ЮНИТИ-ДАНА, 2000, - 447 с.


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет