Оқу жылының облыстық сырттай мектептің «Биология» пәнінен I – турдың тапсырмалары



жүктеу 87.87 Kb.
Дата21.06.2016
өлшемі87.87 Kb.
2013-2014 оқу жылының облыстық сырттай мектептің «Биология»

пәнінен I – турдың тапсырмалары

8-9 сынып


  1. Кестенің қажетті жолына «+» белгісін қойып, толтыру

Дамудың ұзақтығы


Өсімдік атауы

Біржылдық

Екіжылдық

Көпжылдық

1. Шалғам

+







2. қырыққабат




+




3. қотыр қайын







+

4. егістік сұлы

+







5. май меруертгүлі







+

6. кәдәмгі қызылша




+




7. дәрілік бақ-бақ







+

8. сәбіз




+




9.қос үйлі қалақай







+

10. қауын

+






2. Сұрақтардың номірлерін көшіріп алып, оларға қарсы дұрыс жауаптардың номірлерін жазындар.

I. Камбий клеткалары бөлінген кезде, қандай клеткалардың қайсысы көп болады?

1. қабық (луб) клеткалары 2. ағаш клеткалары

II. Көктемде камбий ағаштың (древесина) қандай клеткаларын түзеді?

III. Күзде камбий ағаштың қандай клеткаларын түзеді?

IV. Жазда камбий ағаштың қандай клеткаларын түзеді?

1. Клеткалардың жінішке қабырғалары, кең қуысты су өткізгіш элементтер

2. Қалын қабырғалары бар жіңішке элементтер (талшықтар және жуан қабырғалы трахеидтер)

3. Камбий жұмысын тоқтатады

4. Вакуольдердің саңы мен мөлшері үлкен және олар ірі
V. Жылдық сақина деген не?

1. қабықтың жыл ішіндегі өсімі

2. ағаштың жыл ішіндегі өсімі

3. өзектің жыл ішіндегі өсімі


Жауабы: I __2____, II ____1,4_____, III _____3___, IV __2__ V_2_.

3. Қарапайымдылар өте тез дамиды: амебалар мен қыл аяқтылардың саны ылғалды топырақтың 1 грамында 106 даралар, инфузориялар – 103, қабыршақты амебалар 1г орман топырағында 106 . Қарапайымдылардың биомассасын топырақтың 1 м2 немесе 1 га қанша болытының аңықтандар. Бұл ағзалардың биологиялық ролін түсіндіріндер.

Жауап: 1 м2 /10г

1 га/100 кг

Тамырлардың өсуіне, тұқымдардың көтерілуіне, өсімдіктерге зиянды саңырауқұлақтардың активтілігін азаюына байланысты белсенді биологиялық заттарды бөледі және т.б.
4. Тауықтардың қараңғы түскен кезде көздері көрмейді, ал үкілерде керісінше түнде көздері жақсы көреді, күндіз мүлде көрмейді екенін мәлім. Құстардың бұндай ерекшеліктерін түсіндіріндер.

Жауап: көз торшасы ішінен жұқа қабықпен қапталған. Жұқа қабық сауттар (күндіз) мен таяқшалардан (түнде) тұрады. Тауықтарда – сауыттар, үкілерде– таяқшалар.


5. Ағзаның ішкі ортасының өзін-өзі реттеудің мүмкіндігіне нақты мысалдар келтіріндер. Жауапты сызбанұсқа ретінде келтіруге болады.

Ответ: Сулы-тұзды тұрақтылық осморецепторлардың қолдауы арқылы жүреді. Осморецепторлар – миды қанмен қамтамасыз ететін қан тамырларының ішінде орналасқан көпіршіктер және нерв жалғауларымен оқшаланған. Көпіршіктердің ішінде сұйықтық болады. Егер қанда тұздардың концентрациясы жоғары болса, су, көпіршіктердің ішінен шығады. Олардың қабырғалары солып қалған кезде, суды қабылдауға арнайы дабыл болады. Шөл басталған кезде, адам суды қабылдайды, бұл жағдайда қалыпты концентрация қалпына келеді. Егер, су көп мөлшерде болса, су осморецепторларға барады, бұл кезде суды шығаруға арналған рефлекстер пайда болады. Бүйректердің жұмысы күшееді.


6. 1 моль глюкозаның (С6Н12О6 + 6О2→6Н2О + 6СО2) тотығу және ыдырау кезінде 28000 кДж энергия бөлінеді. Аңықтандар: 1. 20 минут жүгіру кезінде бұлшық еттерге қанша грамм глюкоза және О2 неше литрі қажет, егер 1 минут ішінде олар 1,5 кДж кетірсе. 2. Бұлшық еттердегі 2,5 моль глюкозаның толық тотығу және ыдырауы кезінде СО2 қанша көлемі бөлініп шығады?

Жауап: шамасында 2 граммглюкоза. 1,5 литр О2 және 336 литрСО2.


ө

Әрбір сұрақ (10 ұпайдан). Барлығы: 60 ұпай

2013-2014 оқу жылының облыстық сырттай мектептің «Биология»

пәнінен I – турдың тапсырмалары

10сынып


  1. Өсімдіктерде ұрықтану процесі өте жоғары температурада жүретіні мәлім. Қалайша таулы және арктикалық жерлерде өсетін өсімдіктердің гүлдерінде қоршаған ортаның температурасына қарағанда жоғары температура болады?

Жауап: Қажетті темература күн сәулесі және зат алмасу арқылы пайда болады. Күн энегиясын пайдаланып бейімделген өсімдіктерде гүл тәжі боялған немесе рефлектор пішінді болады, сыған байланысты күн сәулелері гүлдің аналықтарында жиналады (мысалы: түймедақ). Гүлде жоғары температураның сақталуы жабық гүлсерікпен ерекшеленеді.


  1. Төменде берілген сызбанұсқаны қарастырындар:

Энергияның қайнар көзі


Апрямая со стрелкой 22прямая со стрелкой 21прямая со стрелкой 20прямая со стрелкой 19 фотосинтез 1 органикалық заттар бірінші ретті синтез2

прямая со стрелкой 23О2 3 тыныс алу А

Б

прямая со стрелкой 24прямая со стрелкой 26прямая со стрелкой 25 күн энергиясы СО22О химиоосмос 4 Е АТФ 5 өсу,

даму,

көбею
Сұрақтарға жауап беріндер:



Жер бетіндегі негізгі энерияның қайнар көзін атандар. Бұл энергия қалай аккумуляцияланады?

Энергияны қолдану (жарық және химиялық) және көмірсудың қайнар көзі ретінде (анорганикалық және органикалық) тірі ағзалар қандай 2 топқа бөлінеді? (А, Б) Мысалдар келтіріндер.

Заттар және энергияның айналуы жүретін процестерді (1-5) атандар. Процестердің қайсысын «алғашқы синтез» деп атайды? Неліктен?

Жауап:


  1. Фотосинтез кезінде күн немесе химиялық энергия 2. фототрофты және автотрофты; 3. органикалық және бейорганикалық синтез.

3 ДНҚ макромолекуласы редупликацияға дейін 10 мг құрайды және оның екі тізбегінде фосфор (Р) атомдары бар.

Аңықтандар: 1. Редупликация өнімі қандай массалы болады, неліктен? 2. Қанша және қандай ДНҚ жаңа молекуларында фосфор атомдары болмайды, неліктен?

Жауап: редупликация өнімінің салмағы 20 мг. 10 мг.


4. Күрделі құрылымдарымен ерекшеленетін ағзаларды атандар

Б – бактерия тәрізді жасушалар

В – вирус тәрізді жасушасыз ағзалар

С –көк-жасыл біржасушалы балдырлар

Ағзалардың эволюциялық жүйелігін көрсетіп және даму кезеңдерін түсіндіріндер.

Жауап: бір ядролы; заттары бар тамшылар; жасушалы, бірақ ядролы (ДНҚ молекуласы).





  1. Әлсіз жаттықпаған жүрекпен адамда, жүгіру кезінде, бұлшық етке жеткізілетін оттек сүт қышқылының жартысы ғана тотығады. Түсіндіріндер: 1. 25 минут ішінде бұндай жылдамдықпен жүгіру кезінде глюкозаның шығыны мен бұлшық етте сүт қышқылының жиналуы қалай жүреді? 2. Бұл неге әкеліп соғады?

Жауап: Глюкозаның бір молекуласының оттексіз ыдырауында отеккті ыдыраумен салыстырғанда, энергияның бөлінуі 19 есе кем шығады. Оттектің жетіспеушілігі кезінде дәл сондай мөлшерде энергияның синтезделуіне глюкозаның мөлшері көп шығындалады. Соның әсерінен бұлшықеттерде сүт қышқылы артық мөлшерде болады. Энергияның жетіспеушілігі және адамның тез шашауына әкеліп соқтырады.


  1. Ақуыздың молекулярлық массасы А=50000. Берілген геннің ұзындығын табындар.

Ескерткіш: бір аминқышқылдың молекулярлық массасын орташа алғанда 100, бір нуклеотидтің 345.

Жауап: Х ақуыз генінің бір тізбегі 500 триплетке тең болады. 500х3=1500 нуклеотидтер. ДНҚ молекуласының бір тізбегінің ұзындығы 1500х0,34нм=510нм. Солайша геннің ұзындығы болып табылады.


(10 ұпайдан. Барлығы: 60 ұпай)

2013-2014 оқу жылының облыстық сырттай мектептің «Биология»

пәнінен I – турдың тапсырмалары

11сынып

  1. Кестені толтырындар




Ғалымның фамилиясы

Ғылымдағы ролі немесе өмірдің пайда болуына көзқарастары

  1. Демокрит

  2. Аристотель

  3. Ф. Бэкон

  4. Ф. Реди

  5. Д. Нидхем

  6. Л. Спалланцани и М. Тереховский

  7. Л. Пастер

  8. В. Прейер и В.Вернадский

  9. Г. Рихтер и С. Аррениус

  10. А. Опарин и Дж. Холдейн

  11. С. Миллер и Г. Юри

  12. С. Фокс

  13. Дж. Бернал

  1. Табиғат құбылыстары мәңгілік, және атомдар әрқашан қозғалыста болады

  2. Тірі ағзалардың систематикасы

  3. Тәжірибе-эксперименталды таным әдісі

  4. Тірі тіріден

  5. Ет сорпасындағы микробтардың қайта өздігінен жаралу

  6. Ұзақ температуалық жөндеуден өткен кезде, өздігінен жаралу болмайды

  7. Өздігінен жаралу теориясын жоқа шығарды

  8. Өмірдің мәнгілігі туралы

  9. Паспермия – өмірді басқа ғаламшардан ауыстыру

  10. Коацерваттық теория

  11. Алғашқы атмосфера

  12. Термиялық теория

  13. Рентген-структуралық анализ




  1. Ван Гельмонттың тәжірибесі. Өз экспериментіндегі мүмкіндіктерінен айырылып қалуы (Упущения допущенные им в своем эксперименте).

Жауап: Қателерді жою үшін, бақылау экспериментін жүргізу керек еді.


  1. Екінші ауыздылар мен бірінші ретті ауыздылардың даму сызбанұсқасын құрастырындар. Жеке жануарлар топтарымен филогенетикалық туысы ретінде олардың жақындығын қалай дәлелдеуге болады?

Жауап: Алғашқы ауыздылар –спиральды бөліну (бластопор) – тесікке айналады (моллюскалар, буын аяқтылар);

Екінші реттіауыздылар – радиалды бөліну– бластопор – аналь тесігі (тікен терілілер, хордалылар)





  1. Альбинизм адамдар арасында 1:10000 жиілікте кездеседі. Тасымалдаушылардың жиілігін аңықтандар.

Жауап: аа (1/10000) – альбиностер

АА, Аа – норма

Р2+2Рq+q2=1

q2=1/10000=0,001

q=0,01

Р=1- q


Р=1-0,01=0,99

2Рq=2х0,99х0,01=0,02=2%




  1. Қандай қысымдар және тіршілік өмірлер осы паразитті түбінен жоя алады (мысал келтіріндер)?

Жауап: Например: бауыр сорғышы

Аралық ие – ұлу. Егер тоғанды суалтып қойсақ ұлудың сұрыпталуына қысым жасалады. Ұлудың саны азайса, паразиттін де саны азаяды.





  1. Сұрақтарға жауап беріндер:



Ақ қоянның (семіз сызық) сан популяциясы сілеусіннің (рысь), түлкінің, қасқырдың популяцияларына тәуелдігіне қарай ауытқуы
Ақ қоянның санын реттеуші қандай фактор болады? Өмір сүру үшін күрестің қандай формасы осында орын алады? Жыртқыштар санының ауытқуы неге байланысты?
Жауап: Биотикалық фактор– түраралық күрес. Жыртқыштар популяциясының саны қояндар популяциясының санына тең болып келеді.


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет