ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «5В030400»- кеден мамандықтарына арналған ОҚУ-Әдістемелік материалдар семей



бет3/5
Дата12.06.2016
өлшемі429.5 Kb.
1   2   3   4   5

2. «Бюджеттік қызмет» дегеніміз - ол мемлекеттің құқықталған органдары арқылы бюджеттік құрылымды ұйымдастыру және орталық және жергілікті бюджетті қалыптастыру, үлестіру және пайдалануын ұйымдастыру бойынша қызметі.Мемелекеттік бюджеттік қызметін жүзеге асырған кезде қатынастарының ерекше бір түрі туындайды. Бұл қатынастар «бюджеттік қатынастар» деп аталады.Бюджеттік қатынастар материалдық және ұйымдастырушы болып бөлінеді. Материалды бюджеттік қатынастар қаражат құралдарынын бюджетке немесе бюджеттен қөғалысын реттейді. Бұл қатынастар бюджетті қалыптастыру және үлестіру процесін білдіреді.Материалдық бюджеттік қатынастар келесі белгілер арқылы мінезделеді:

  1. Олар экономикалық қатынастардың бір түрі болып табылады. Ол қатынастар арқылы өнімнің жиынтығын үлестіру, қайта үлестіруі жүргізіледі;

  2. Бұл қатынастар ақшалай болып табылады;

  3. Материалдық бюджеттік қатынастар ақшалай нысанда құнның бір жақты қозғалысын реттейді.

  4. Материалдық бюджетік қатынастар үлестіруші мінездемеге ие;

  5. Тек қана құқықтық нысанда өмір сүреді.

Ұйымдастырушы бюджетін қатынастар елдің бюджеттік құрамын мемлекеттің қаржы органдар жүйесінің ұйымдастыру процесінде, сонымен қатар алушыларға бөлінген бюджеттік құралдарды пайдалану, ұйымдастыру процесінде туындайды.Бюджеттік қызметті жүргізу процесінде мемлекеттің қаржы қызметіне белгілі барлық әдістер қолданылады:

  1. Бюджетті қалыптастыру әдістері:

  • қүштеу -қайтарымсыз (салықтар)

  • қүштеу -қайтарымды ( мемлекеттік заемдер)

  • ерікті - қайтарымсыз

  • ерікті - қайтарымды

  • эмиссия.

Бюджет өз кірістерін тек қана қаржылық қызмет арқылы емес, сонымен қатар шаруашылыққ қызмет арқылы қалыптастыра алады.

  1. Үлестіру әдістері:

  • қаржыландыру

  • несиелендіру

  • мемлекетпен өз қаржы міндеттерін өтеу.

  1. Бюджеттін қаражаттарын пайдаланудың ұйымдастыру әдісі:

  • бюджеттік қаржыларды пайдалану тәртібін белгілеу

  • бюджеттік қаржыларды бөлу, норматив пен лимитердін белгілеу

  • бюджетті жоспар негізінде үлестіру

  • бюджеттен алынған ақша қаражаттардың пайдалануына бақылау жүргізу.

Ақша қаражатының қозғалыс әдісі бойынша бюджеттік қатынастар келесілерге бөлінеді:

  1. Бір жақты - бұл жағдайда ақшалар тек бір бағытта қозғалады

  2. Екі жақты - ақша қаражаты бір бюджеттен екінші бюджетке қозғалады. Басқа бюджетті қаржыландырады.

Бюджетке мемлекеттің қаржы жүйесінің бөлігі ретінде арнайы құқық білім арналған. Ол бюджеттік құқық деп аталады. Бюджеттік құқықты келесідей анықтауға болады:

«Орталық және жергілікті бюджетті пайдалануын ұйымдастыру, үлестіру және қалыптастырумен байланысты, сонымен катар бюджеттік құрымды ұйымдастыру процесінде туындайтын қатынастарды реттейтін қаржы құқықтын ерекше бөлімінің бөлігі болып табылады».

Бюджеттік құықтың пәні болып мемлекеттік бюджеттік қызметінің процесінде туындайтын қоғамдық қатынастар табылады.Бюджеттік құқық 2 құқықтық реттеу әдістін пайдаланады:


  1. Императивтік әдіс - ол мемлекетпен қаражатарды біржақты күштеу арқылы алған кезінде нақты көрінеді.

  2. Диспозитивтік әдіс - бұл әдіс өзінің экономикалық табиғаты бойынша несиелік болып табылады, ол бюджеттік қатынастарды келісімді құқықтық реттеу кезінде қолданылады.

Бюджеттік құқық нормалары мен бюджеттік қатынастары нақты материалдық және ұйымдастырушы болып бөлінеді.

Ал бұл нормаларының қаржы құқықығының интситутың жиынтығы және олардың логикалық тізілімі бюджеттік құқықтың жүйесін қалыптастырады.

Бюджет құқығының жүйесі жалпы және ерекше бөлімнен тұрады.

Жалпы бөлімі келесі институтардан тұрады:



  1. Бюджеттік құрылым

  2. Бюджет саласындағы басқару

  3. Бюджеттік жоспарлаудын құқықтық негіздері

  4. Бюджетін бақылауның жүзеге асыру.

Ерекше бөлімі келесі институтардан тұрады:

  1. Бюджеттін кірістерін құқықтық реттеу.

  2. Бюджеттін шығыстарын құқықтық реттеу.

  3. Мемлекеттік несиені құқықтық реттеу.

Бюджеттік құқықтын жалпы бөлімінің нормалары негізінде ұйымдастырушу бюджеттік қатынастарды реттейді, ал ерекше бөлімнін нормалары – материалдық бюджеттік қатынастарды.
Өзін өзі бақылаудың сұрақтары

  1. Бюджет құқықтық категория ретінде.

  2. Бюджет экономикалық категория ретінде.

  3. Қазақстан Республикасының заңы бойынша бюджеттін құрамы.

  4. Мемлекеттін бюджет қызметінің ұғымы.

  5. Мемлекеттін бюджет қызметінің әдістері.

Ұсынылатын әдебиет

1.Худяков, А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Особенная часть :Учебник.-Алматы:Норма-К,2002

2.Худяков А. Финансовое право РК. - А.,2002

3.Худяков, А.И.Основы теории финансового права.-Алматы, 1995

4.Финансове право РК. - А., 2000

5.Савин А.Ю. Финансовое право. - М., 1997

6.Финансовое право / Горбунова О. - М., 1996

7.Худяков А.И.Налоговое право РК/ - А-ты, 1998


Тақырып 6. Бюджеттік бақылау және бюджет саласындағы басқару.

1. Бюджеттік компетенция, материалдық және процессуалдық бюджет құқығы.

2. ҚР ның Бюджет құқығы.

3. Әкімшілік аумақтық бөлініснің бюджет құқығы.

4. Республикаылқ және жерглікті бюджет.

1. Бюджеттік процедура немесе процессі - бюджетті құрастыру, талқылау, бекіту, орындау және оның орындалуын бақылаумен бюджетті орындау туралы есеп-қисапты бекіту бойынша билік және басқару органдардың заңмен реттелген қызметі. ҚР бюджеттік процесс, бюджет жүйесі туралы заңмен жыл сайын шығарылатын "Республикалық бюджет туралы" Заңмен, өкілдік органдардың шешімімен реттеледі. Бюджеттерді орындау, құрастыру, орындау туралы есеп қисапты жасау- атқарушы органдардың қызметі, бюджеттерді бақылау және бекіту -Парламент және жергілікті атқару органдардың жәнеде бақылау екі билі органдарының қызметі.Республикалық бюджет жобасын әзірлеу үшін ҚР Президенті бюджеттік комиссиясын құрайды, ол Қаржы министрлігімен ұсынылған негізігі РБ-тің жоспарлы көрсеткіштерін және ұсыныстарын қарастырып сол көрсеткіштерді нақтылайды Бюджеттік процесте (үрдісі) маңызды орын бюджеттік жоспарлау және экономика министрлігіне берілген. Ол Президенттің әр жылдағы үндеуін ескеріп аумақтың экономикалық және әлеуметтік даму бағдарламалардың, мемлекеттің әлеуметті экономикалық дамудың индекативті жоспарының параметрлерінің негізінде үш жылдық мерзімге емелекеттік бюджеттің жоспарлы көрсеткіштерді әзірлейді. Бюджеттік жоспарлау және экономикалық ---- республикалық бюджеттердің әкімгерлердің өкімдерін біріктіріп, бюджеттік комиссияның ұсыныстарын ескеріп ҚР Үкіметіне тиісті қаржы жылына Республикалық бюджет жобасын ұсынады. Бюджеттік жоспарлау министрлігі- областық, Астана және Алматы қалалары әкімгерлеріне келесі келісілген көрсеткіштерді жеткізеді:


  • бюджет түсімдерін, қарыз лимитіні, шығындар көлемі.

  • бюджеттік бағдарламалардың көлемі

  • секвестерлеуге келмейтін бюджеттік бағдарламалар

  • бюджеттік тапшылық немесе профецит

Бюджеттік бағдарламалар 2 топқа бөлінеді: Республикалық және жергілікті. Республикалық бюджеттік бағдарлама -Үкіметпен әзірленетін, республикалық бюджеттең қаржыландырылатын жалпы мемлекеттік маңызы бар бағдарламалар. Жергілікті бюджет бағдарламаларында- жергілікті атқарушы органдар әзірлеген жергілікті органдар бекітітін және жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын бағдарламалар. Осы бағдарламалардың орындалуына жауапты және бюджеттен оларды қаржыландыру үшін қаражат алатын субъектілер-әкімгерлер болып табылады. Бағдарламаға байланысты әкімгерлер келесі болып бөлінеді:

Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімгерлері-осы бағдарламалардың жүзеге асыруына және қаржы дәлелдігі үшін жауапты орталық атқарушы органдар;

жергілікті бюджет бағдарламаларының әкімгерлері -жергілікті бюджеттік бағдарламаларды жүзеге асыруына және қаржы дәлелдігі үшін жауапты жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын атқарушы органдар.

2. Республикалық бюджетті әзірлеу үшін құрылған бюджеттік комиссия Ұкіметтің талқылауына келесі көрсетікштер ұсынады:

1. РБ; облас және Астана және Алматы қалаларының бюджет түсімдерінің көлемін



  1. Функциональды топ және әкімгерлер бойыша республикалық бюджет шығыстары және несиелеу лимиті

  2. Республикалық бюджеттің тапшылығы (профициті)

  3. облыстар бойынша жергілікті атқарушы органдардың қарыз алу лимиті.

Республикалық бюджет бағдарламалардың әкімгерлері лимиттер негізінде бекітілген нысан бойынша өздерінің бюджеттік бағдарламаларын Қаржы министрлігі ұсынады. Облас және Астана және Алматы қала әкімгерлері Қаржы министрлігімен келісілген көлемінде жергілікті бюджеттік бағдарламалардың тізімімен лимитің анаықтайды. Қаржы министрлігі бюджеттік көрсеткіштерге сәйкес ҚР Үкіметіне тиісті қаржы жылына республикалық бюджет туралы заң жобасын әзірлеп ұсынады. Республикалық бюджеттің мазмұны келесі болуы тиіс.

  1. Табыс көлемі, алаынған ресми трансферттер, Республикалық бюджетте берілген неиселер бойынша негізгі қарызды өтеу, шығындар, несиелеу және тапшылық көлемі.

  2. Айлық жалақының зейнетақының , АЕК минимальды мөлшері

  3. ҚР Үкіметінің резерв мөлшері.

  4. Жергілікті атқарушы органдарды несиелеу лимиті.

  5. мемлекеттік кепілдігі бойынша алынған займдарды өтеу және қызмет көрсету сомасы.

  6. жергілікті атқарушы оргадардың жалпы қарыз алу лимиті.

  7. тиісті қаржы жылының санына жергілікті атқарушы орган жалпы қарыз алу лимиті

  8. ҚР мемлекеттік кепілді беру лимиті

  9. Функциональды топтар және бағдарламалар бойынша шекті шығындар тізімі

  10. Шектеуге келмейтін республикалық бюджет бағдарламаларының тізімі.

Республикалық бюджет Үкімет отырысында талқыланған және оның сонғы жетілдірілгеннен кейін Үкімет Республикалық бюджет жобасынын жоспарын жылдың алдынғы жылдың 15 қыркүйегіне дейін Парламент талқылауына ұсынады.

3. Бюджет процедурасының талқылау және бекіту кезені Парламетпен жүзеге асырылады.

Алдын ала бюджет жобасы сенаттың және мәжілісінің тұрақты комитеттерінде талқыланады және олар осы жоба бойынша өзінің тұжырымын шығарады. Республикалық бюджетті талқылау Парламеттің жекелеген палаталар отырысында, яғни алдымен мәжілісте, содан кейін сенатта талқыланады. талқылау кезінде Қаржы министрлігі мен ҰБ төрайымы, парламент палаталарының құрметті тұлғалары жоба бойынша баяндайды. Әр бап ьойынша талқылау негізінде депутаттардың сөз сөйлеу кезектілігі сақталады. Егер палаталар жобаның баптарын мақұлдамаса онда парламент осы баптар бойынша бірлескен комиссияны құруға құқылы. Комиссия тек оны құруға негіз болған баптар мен түзетулерді қарастырады. Республикалық бюджет жобасын қайта талқылаған кезде дауыс беруге тек келісім комиссия жобаның қараған баптары салынады. Республикалық бюжеттің жобасын талқылау парламенттің 2 отырысында жүргізіледі, ал бекіту 15 желтоқсанға дейін жүргізіледі. Егер республикалық бюджет жобасы бекітілмесе онда ҚР Президенті "Келесі жылдың 1 тоқсаннына арналған қаржы жоспары туралы жарлық шығаруға құқылы.



4. Жергілікті бюджетті құрастыру бюджеттік сныптамаға сәйкес біртұтас бюджеттік жоспарлау негізінде жүзеге асырылад. Жергілікті өкілді және атқарушы органдар тиісті жергілікті бюджеттің тепетеңдігі үшін жауапты. Областық Астана және Алматы қалаларының атқарушы органдары 1 қыркүйекке дейін бюджеттік жоспарлау министрлігімен келесілген түсімдер көлемі және қарыз алу лимиті негізінде жергілікті бюджет жобасын әзірлейді. Жергілікті бюджет жобасын әзірлеу үшін әкімдер бюджеттік коиссияларын құрайды, олардың міндеттерін және жұмыс тәртібін анықтайды. Осы комиссия келесі жоспарлы көрсеткіштерді келісісу туралы ұсыныс қарастырып талқылап береді, түсім көлемі, қарыз, шығындар лимиті. Жергілікті атқарушы органдар бюджеттік комиссияның ұсынысын ескеріп тиісті жергілікті бюджет жобасын әзірлейді және бюджеттік жоспарлау министрлігі жоспарды 1 қыркүйекке дейін ұсынады. Областық өкілді органдар облас бюджетімен аудандық қалалық бюджеттер арасында табыстардың субвенциялардың және бюджеттік алымдардың тұрақты үлестіру нормативтерін бекітеді. Областық Астана және Алматы қалаларының әкімдері Республикалық бюджет бекіткеннен кейінгі 2 жұмадан кешіктірмей, алдын-ала келісілген бюджеттің жоспарлы көлемін түзетіп, тиісті маслихатқа талқылау үшін ұсынады. Осы маслихат 2 жұма мерзімінде оны бекітуі тиіс. Аудан (қала) әкімдері облас бюджетің бекіткеннен кейінгі 2 жұма мерзімінен кешіктірмей тиісті жергілікті маслихатқа өздерінің бюджетін ұсынады. осы маслихат 2 жұма ішінде бюджетті бекітуі тиіс. Жергілікті бюджетті бекіткенге дейін оның 1 тоқсанға орныдалуы жобаның 1/4 бөлігінде жүзеге асырылады. Үкіметтің жоғары тұрған мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардаң төмен тұрған бюджеттерді әзірлеу және орындау процессіне араласуына тиім салынған. Жергілікті атқарушы органдарына кепіл беруге үшінші тұлға үшін міндеттіліктер қабылдауына үшін салынған.

Өзін өзі бақылаудың сұрақтары

  1. Бюджеттік процестін ұғымы.

  2. Республикалық бюджет жобасын әзірлеу.

  3. Бюджеттік бағдарламалар түрлері.

  4. Республикалық бюджеттін мазмұны.

Ұсынылатын әдебиет

1.Худяков, А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Особенная часть :Учебник.-Алматы:Норма-К,2002

2.Худяков А. Финансовое право РК. - А.,2002

3.Худяков, А.И.Основы теории финансового права.-Алматы, 1995

4.Финансове право РК. - А., 2000

5.Савин А.Ю. Финансовое право. - М., 1997

6.Финансовое право / Горбунова О. - М., 1996

7.Худяков А.И.Налоговое право РК/ - А-ты, 1998


Тақырып 7. Бюджет процессі.

1. Бюджет процесінің ұғымы.

2. Бюджет процесінңі қағидалары.

3. Бюджет процессінің сатылары бюджеттік жоспар.

4. Бюджеттің қорытндысы есебін құрасытыру және мақұлдау

1. Бюджеттік процесс - бюджетті құрастыру, талқылау, бекіту, орындау және оның орындалуын бақылаумен бюджетті орындау туралы есеп-қисапты бекіту бойынша билік және басқару органдардың заңмен реттелген қызметі. ҚР бюджеттік процесс, бюджет жүйесі туралы заңмен жыл сайын шығарылатын "Республикалық бюджет туралы" Заңмен, өкілдік органдардың шешімімен реттеледі. Бюджеттерді орындау, құрастыру, орындау туралы есеп қисапты жасау- атқарушы органдардың қызметі, бюджеттерді бақылау және бекіту -Парламент және жергілікті атқару органдардың жәнеде бақылау екі билі органдарының қызметі.Республикалық бюджет жобасын әзірлеу үшін ҚР Президенті бюджеттік комиссиясын құрайды, ол Қаржы министрлігімен ұсынылған негізігі РБ-тің жоспарлы көрсеткіштерін және ұсыныстарын қарастырып сол көрсеткіштерді нақтылайды Бюджеттік процесте (үрдісі) маңызды орын бюджеттік жоспарлау және экономика министрлігіне берілген. Ол Президенттің әр жылдағы үндеуін ескеріп аумақтың экономикалық және әлеуметтік даму бағдарламалардың, мемлекеттің әлеуметті экономикалық дамудың индекативті жоспарының параметрлерінің негізінде үш жылдық мерзімге емелекеттік бюджеттің жоспарлы көрсеткіштерді әзірлейді. Бюджеттік жоспарлау және экономикалық республикалық бюджеттердің әкімгерлердің өкімдерін біріктіріп, бюджеттік комиссияның ұсыныстарын ескеріп ҚР Үкіметіне тиісті қаржы жылына Республикалық бюджет жобасын ұсынады.

Бюджеттік бағдарламалар 2 топқа бөлінеді: Республикалық және жергілікті. Республикалық бюджеттік бағдарлама -Үкіметпен әзірленетін, республикалық бюджеттең қаржыландырылатын жалпы мемлекеттік маңызы бар бағдарламалар. Жергілікті бюджет бағдарламаларында- жергілікті атқарушы органдар әзірлеген жергілікті органдар бекітітін және жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын бағдарламалар. Осы бағдарламалардың орындалуына жауапты және бюджеттен оларды қаржыландыру үшін қаражат алатын субъектілер-әкімгерлер болып табылады. Бағдарламаға байланысты әкімгерлер келесі болып бөлінеді:

Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімгерлері-осы бағдарламалардың жүзеге асыруына және қаржы дәлелдігі үшін жауапты орталық атқарушы органдар;

жергілікті бюджет бағдарламаларының әкімгерлері -жергілікті бюджеттік бағдарламаларды жүзеге асыруына және қаржы дәлелдігі үшін жауапты жергілікті бюджет есебінен қаржыландырылатын атқарушы органдар.

Республикалық бюджетті әзірлеу үшін құрылған бюджеттік комиссия Ұкіметтің талқылауына келесі көрсетікштер ұсынады:

1. РБ; облас және Астана және Алматы қалаларының бюджет түсімдерінің көлемін

2.Функциональды топ және әкімгерлер бойыша республикалық бюджет шығыстары және несиелеу лимиті

3.Республикалық бюджеттің тапшылығы (профициті)

4.облыстар бойынша жергілікті атқарушы органдардың қарыз алу лимиті.

Республикалық бюджет бағдарламалардың әкімгерлері лимиттер негізінде бекітілген нысан бойынша өздерінің бюджеттік бағдарламаларын Қаржы министрлігі ұсынады. Облас және Астана және Алматы қала әкімгерлері Қаржы министрлігімен келісілген көлемінде жергілікті бюджеттік бағдарламалардың тізімімен лимитің анаықтайды. Қаржы министрлігі бюджеттік көрсеткіштерге сәйкес ҚР Үкіметіне тиісті қаржы жылына республикалық бюджет туралы заң жобасын әзірлеп ұсынады. Республикалық бюджеттің мазмұны келесі болуы тиіс.

5.Табыс көлемі, алаынған ресми трансферттер, Республикалық бюджетте берілген неиселер бойынша негізгі қарызды өтеу, шығындар, несиелеу және тапшылық көлемі.

6.Айлық жалақының зейнетақының , АЕК минимальды мөлшері

7.ҚР Үкіметінің резерв мөлшері.

8.Жергілікті атқарушы органдарды несиелеу лимиті.

9.мемлекеттік кепілдігі бойынша алынған займдарды өтеу және қызмет көрсету сомасы.

10. жергілікті атқарушы оргадардың жалпы қарыз алу лимиті.



  1. тиісті қаржы жылының санына жергілікті атқарушы орган жалпы қарыз алу лимиті

  2. ҚР мемлекеттік кепілді беру лимиті

  3. Функциональды топтар және бағдарламалар бойынша шекті шығындар тізімі

  4. Шектеуге келмейтін республикалық бюджет бағдарламаларының тізімі.

Республикалық бюджет Үкімет отырысында талқыланған және оның сонғы жетілдірілгеннен кейін Үкімет Республикалық бюджет жобасынын жоспарын жылдың алдынғы жылдың 15 қыркүйегіне дейін Парламент талқылауына ұсынады.

2. Бюджет процедурасының талқылау және бекіту кезені Парламетпен жүзеге асырылады.

Алдын ала бюджет жобасы сенаттың және мәжілісінің тұрақты комитеттерінде талқыланады және олар осы жоба бойынша өзінің тұжырымын шығарады. Республикалық бюджетті талқылау Парламеттің жекелеген палаталар отырысында, яғни алдымен мәжілісте, содан кейін сенатта талқыланады. талқылау кезінде Қаржы министрлігі мен ҰБ төрайымы, парламент палаталарының құрметті тұлғалары жоба бойынша баяндайды. Әр бап ьойынша талқылау негізінде депутаттардың сөз сөйлеу кезектілігі сақталады. Егер палаталар жобаның баптарын мақұлдамаса онда парламент осы баптар бойынша бірлескен комиссияны құруға құқылы. Комиссия тек оны құруға негіз болған баптар мен түзетулерді қарастырады. Республикалық бюджет жобасын қайта талқылаған кезде дауыс беруге тек келісім комиссия жобаның қараған баптары салынады. Республикалық бюжеттің жобасын талқылау парламенттің 2 отырысында жүргізіледі, ал бекіту 15 желтоқсанға дейін жүргізіледі. Егер республикалық бюджет жобасы бекітілмесе онда ҚР Президенті "Келесі жылдың 1 тоқсаннына арналған қаржы жоспары туралы жарлық шығаруға құқылы.



Жергілікті бюджетті құрастыру бюджеттік сныптамаға сәйкес біртұтас бюджеттік жоспарлау негізінде жүзеге асырылад. Жергілікті өкілді және атқарушы органдар тиісті жергілікті бюджеттің тепетеңдігі үшін жауапты. Областық Астана және Алматы қалаларының атқарушы органдары 1 қыркүйекке дейін бюджеттік жоспарлау министрлігімен келесілген түсімдер көлемі және қарыз алу лимиті негізінде жергілікті бюджет жобасын әзірлейді. Жергілікті бюджет жобасын әзірлеу үшін әкімдер бюджеттік коиссияларын құрайды, олардың міндеттерін және жұмыс тәртібін анықтайды. Осы комиссия келесі жоспарлы көрсеткіштерді келісісу туралы ұсыныс қарастырып талқылап береді, түсім көлемі, қарыз, шығындар лимиті. Жергілікті атқарушы органдар бюджеттік комиссияның ұсынысын ескеріп тиісті жергілікті бюджет жобасын әзірлейді және бюджеттік жоспарлау министрлігі жоспарды 1 қыркүйекке дейін ұсынады. Областық өкілді органдар облас бюджетімен аудандық қалалық бюджеттер арасында табыстардың субвенциялардың және бюджеттік алымдардың тұрақты үлестіру нормативтерін бекітеді. Областық Астана және Алматы қалаларының әкімдері Республикалық бюджет бекіткеннен кейінгі 2 жұмадан кешіктірмей, алдын-ала келісілген бюджеттің жоспарлы көлемін түзетіп, тиісті маслихатқа талқылау үшін ұсынады. Осы маслихат 2 жұма мерзімінде оны бекітуі тиіс. Аудан (қала) әкімдері облас бюджетің бекіткеннен кейінгі 2 жұма мерзімінен кешіктірмей тиісті жергілікті маслихатқа өздерінің бюджетін ұсынады. осы маслихат 2 жұма ішінде бюджетті бекітуі тиіс. Жергілікті бюджетті бекіткенге дейін оның 1 тоқсанға орныдалуы жобаның 1/4 бөлігінде жүзеге асырылады. Үкіметтің жоғары тұрған мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардаң төмен тұрған бюджеттерді әзірлеу және орындау процессіне араласуына тиім салынған. Жергілікті атқарушы органдарына кепіл беруге үшінші тұлға үшін міндеттіліктер қабылдауына үшін салынған.

3. Республикалық бюджетті орындау Қазақстан Республикасы Үкіметіне жүктелген мемлекеттік мекемелер әкімгерлермен бекіткен сметалар мөлшерінде. Бюджеттік жоспарлау министрлігі берген рұқсаттарына сәйкес шығындарды жүзеге асырады. Осы орган рұқсаттарында көзделмеген мақсаттарға бөлінген қаражатты қолданбау кезінде қаржыландыруды тоқтатуға құқылы.Бюджеттік жоспарлау министрлігі уақытша бос бюджет ақшаларын ҚРҰБ депозиттерінде орналстыра алады.Үкімет бюджетті орындау барысында Республикалық бюджет туралы заңында бекітілген сомалар шегінде, бағдарламаларды жүзеге асыратын мемлекеттік органдардың тізіміне өзгеріс енгізуге құқылы. Қаржы министрлігі Қазнашылық департаментіне жергілікті бюджет шоттарын, мемлекеттік мекемелердің шоттарын, олар бойынша операцияларды жүргізуі жүктелген. Егер жергілікті атқарушы органдармен қабылданған нормативті құқықтық актілерге сәйкес олардың шығындары өссе немесе табыстары азайса, онда жоғары тұрған бюджеттер қаражат бөледі. Пайда болған бюджеттік бос қаражат қалдығы, жоғары тұрған бюджетке алуға келмейді, ол ең алдымен жергілікті атқарушы орган қарызын өтеуге несие несие қарыздарын жабуға ал ондай болмаса жергілікті бюджеттер бағдарламалары қаржыландыруға жұмсаады. Бюджетті орындау негізінде ҚР Үкіметі, жергілікті атқарушы органдар, бюджет тапшылығының белгіленген нормасынаң асып кету немесе түсімдердің төмендеу жағдайында бекітілген сомалардан 10% астам емес шамаға әрбір бағдарлама бойынша бюджет шығындарын төмендеті туралы шешім қабылданады. Ал 10% астам сомаға республикаық бюджет туралы заңға және маслихаттардың шешімдеріне өзгеріс енгізу арқылы жүзеге асырылады. Республикалық және жергілікті бюджеттер операциялары кассалық негізде қазнашылық шот арқылы жүргізіледі. Шығындарды көрсеткен кезде шот дебиттеледі, табыстарды кредиттеледі. Егер шығындар орындалмаса және ресми трансферттерді бюджеттік еңгізу бойынша қызметтер жүзеге асырлмаса 1 сәуірге дейін соңғы операциялар жүргізіледі , ол есепті кезен.

4. Бюджеттік процесстің ең соңғы кезені бюджетті орындау туралы есеп-қисаты қабылдау нысанында бюджеттің орындалуының нәтижелерін анықтау. Осы кезеннің маңыздылығы келесі 2 моменттерде көрінеді.

1. Осы кезенде бюджеттерді бекіту туралы заңды және шешімді, оның саплығы және орындалу жағынан тексеріс жүргізіледі.



  1. Бюджеттің дәлелдігі бойынша тұжырым шығаруға қажет олардың келесі қаржы жылына әзірленетін бюджеттерге маңызды болуы мүмкін.

Бюджеттік жоспарлау министрлігі Үкіметтің атынаң жылдық есеп-қисапты Парламантке және Республикалық бюджеттің орындалуын бақылау бойынша есептілік комитетіне, есепті жылдаң кейінгі жылдың 1 шілдесінен кешіктірмей ұсынады. Бюджеттік жоспарлау министрлігі әр ай сайын, ішкі бағдарламалар бойыншаЕсептік комитетке есеп-қисап тапсырады, ал жергілікті атқару органдар жоғары тұрған органға және тиісті маслихатқа береді. Облас Астана, Алматы қалаларына қаржы министрлігі. Ол әр ай сайын Республикалық және жергілікті бюджеттерді орындау туралы жиынтық есеп-қисап қрастырып, Үкіметке ұсынады. Республикалық бюджеттің орындалуын Есептік комитет тексереді, ал жергілікті бюджеттерді тиісті атқарушы органдардың ревизиялық комиссияларымен және Қаржы министрлігімен аумақтық өкілдерімен сонымен Парламенттің талқылауына 2 есеп беріледі:

  1. Үкіметтің

  2. Есеп комитетінің.

Осы екі есеп қисаптар Парламенттің бірлескен отырысында бекітіледі.
Каталог: ebook -> umkd
umkd -> «Dream Wiver және Front Page негізінде желілік ресурстар жасау»
umkd -> «Ақпараттық технологиялар» пәнінен оқу-әдістемелік кешені
umkd -> 5В050400 «Журналистика» мамандығына арналған
umkd -> «шетел тарихнамасының жаңа бағыттары»
umkd -> Тарих кафедрасы
umkd -> ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «Жоғары оқу орындарында тарихты оқыту әдістемесі»
umkd -> Жұмыс бағдарламасы Дәрістер конспектісі Практикалық және семинарлық сабақтар Зертханалық практикум
umkd -> Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
umkd -> Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
umkd -> Сабақ түрлері бойынша пәннің мазмұны және сағаттарын бөлу


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5


©dereksiz.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет