Қүрастырушы аға оқытушы Уахитов Ж. Ж. 1 сабақ Шошқаның дене бітімі мен экстетьер бойынша бағалау Мақсаты



жүктеу 1.5 Mb.
бет6/11
Дата09.06.2016
өлшемі1.5 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

11 САБАҚ ШОШҚА ТОБЫНЫҢ АЙНАЛЫМЫ

Шошқа шаруашылығының тиімділігі, ұдайы дамуы оның аналық тобынды тиімді пайдаланып, оның басын өсіруге байланысты. Жай ғана басын өсіргенде топ құрамы өзгереді. Кең, жоспарлы ұдайы өндірісі кеткен мал басынан көп мал басын тобынға еңгізуді көздейді.

Шошқа шаруашылығы интенсивтендіру – аналықтарды интенсивті пайдалану. Дұрыс ұйымдастырылған шаруашылықтар да әр аналықтан суалту кезіңде 18 - 20 торай алып, бір жылда екі рет торайланады. Өнеркәсіпті ферма мен кешендерде далаға шығармай ұстағанда 40 дейін іріктеу арқылы 4 - 5 торайлатып, ал товарлы фермада 30 іріктеп, асыл тұқымды да 25 - 30 табын айналымы мен құрамы шаруашылықтың бағытына және мамандандырылуына сәйкес келеді. Табын құрамы – онда әртүрлі жынысты – жастағы топтар болады. Асыл тұқымды шаруашылықта – таза тұқымды өнеркәсіптің жас малдар ұдай өңдірумен айналысатындар да табын құрамына : негізгі және тексеру аналықтары, еркек кабандар, өсімтал жас малдар, еметін торайлар, суалтылған торайлар, жас мадар болады, олар сатуға және тұқымдыққа арналған мал болады. Тұқымдық малды 5,5-5 айлық жаста сатады. Асыл тұқымды емес шаруашылықта аяқталған циклді өнеркәсіпте негізгі товрлы өнім алу үшін борданылатын жас малды ұстайды. Қалыптастыру шаруашылығы басқа шаруашылықтарға товарлы өнім суалтырған торайларды бөрдақылау жіберіп отырады. Полтава ғылыми – зерттеу ауылшаруашылық институты қалыптастыру шаруашылығының табын құрамын анықтап аяқталған циклді бір қалыпты жыл бойы торайларды іске асыруды зерттеп шығарды.

Кесте 1 - Табын құрмы, %


Малдар

Қалыптастыру шаруашылығы

Аяқталған циклді өнеркәсіп

Аналық шошқалар

15,3

8,5

2 айға дейінгі торайлар

40,7

22,7

2-4 Айлық торайлар

35,6

19,7

Толықтыру жас төлдері

3,8

2,2

Бөрдақылау малдары

4,6

46,9

Қолдан ұрықтандыр орны бар шаруашылықтарда еркек – қабан топтары болу керек, тобында 0,3-0,4 құрайды негізгі және тексеру аналықтары 1:1 қатнаста, тексеру аналықтары толықтыр шошқаларға 1:2 қатынасындай, тексеру еркектері толықтыру еркектеріне 1:3 қатынасындай болады. Табиғи ұрықтандыруда бір еркек- қабанға 25-30 аналық


Кесте 17 - 100 негізгі аналық бар табын айналымы, төлдерімен, торайлардың таралуы және борда қылау, (1:1)



Топтар

Айлар

1 қантарға мал саны



I



II



111



IV



V



VI



VII



VIII



IX



X



XI



XII

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Ерке-қабан.

16

1616

16

16

16

16

16

16

13

14

15

16

16

Негізгі аналық бойдақ

8

6

7

10

14

17

20

24

18

12

10

9

9

Буаз

63

62

63

60

59

59

58

26

58

59

61

64

64

Еметін

16

16

16

16

15

15

15

15

14

15

14

13

13



Кесте 17 жалғасы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

2айлық

13

16

16

16

16

15

15

15

15

14

15

14

14

Тексеру аналық

30

31

32

32

34

35

36

39

36

34

32

29

29

1айлық еметін

7

7

7

8

8

8

8

8

10

9

9

11

11

2айлық

11

7

7

7

8

8

8

8

8

10

9

9

9

2айға дейінгі торай

358

354

364

361

360

352

352

352

358

365

358

356

356

Толықтыру малдар

104

102

104

106

106

108

105

101

102

102

103

105

105

Нег ж/е толықт табын

626

617

620

632

636

633

631

636

635

636

627

626

626



Кесте 17 жалғасы

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Жас малдар

990

993

994

995

991

992

994

991

990

989

993

992

992

Ересек іріктелген

27

32

28

18

16

16

21

21

28

21

36

26

28

Барлық б м б

1017

1025

1022

1013

1007

1010

1015

1012

1018

1010

1029

1020

1020

Барлық г ш

1643

1642

1642

1637

1639

1643

1648

1646

1650

1644

165

1646

164

Сатуға

а м б


179

179

176

179

178

177

173

178

175

175

182

189

2140

Бағасы

201,3

201,0

198,4

204,4

198,9

198,0

194,7

199,6

196,8

191,8

213,4

225,3

2427,5

%

8,3

8,3

8,2

8,4

8,2

8,2

8,0

8,2

8,1

8,1

8,8

9,2

100

Жас малдар

165

165

163

173

168

163

168

164

164

164

169

169

1984

Бордақылаған

сатуға арналған малдардың тірідей салмағы



165

165

163

163

168

168

168

164

164

169

169

1984

165

Асыл тұқымды шаруашылықтарда негізгі, тексеру және тоықтыру малдарының санының арақатынасы басқа болуы оның асылдандыру жұмысына, мақсатына байланысты. Шаруашылықта жылдық және айлық айналымдар есебі малдың қозғалысын дұрыс ескеруге пайдалы болған жоқ.

Шошқа етін өндіру жоспарын орындауды, малдарды тиімді пайдалану (торайлар саны, торай шығу саны, шошқа категориясы тірідей, ет өндіру және сату мерзімі) табын айналымы шаруашылық течнологиясы мен бордақылау, жетілдіру жоспарына сәйкес келу керек. Табын айналымының негізгі бөлігі – ұрықтандыру жоспары және торайлар жоспары негізгі, тексеру аналықтарының сипаттамасы 45 Кесте.

Табын айналымын есептегенже мына жағдайларды ескереді: толықтыру аналықтарын өсіру үшін 100 негізгі үшін 150 шошқа қалдырады (екі рет іріктеу жүргізіледі: бірінші рет - өсіру негізінде, екінші рет – торайлағасын) негізгі аналықтарды іріктеу -30 негізгі аналықтарға жылына 1,8 торайлау, бір торайлағанда 8торай суалту салмағы – 16,25; тексеру аналықтарынан 7 торай; тірідей салмағы – іріктелген шошқалардың 2ай бордақылаған соң; еркек – қабан 260-300кг; тексеретін еркектер 200-240кг, негізгі аналықтар 220-240 кг; тексерілетіндер 160-180кг; толықтыру шошқалар 120кг; бордақылар сататын 8 айлық тірідей салмағы 100-120кг; тәулікте салмақ қосу 2-8 айда -525г, қолдан ұрықтандыру болады. Табын айналымын басшылыққа алып шаруашылықтың қораға, жұмыс күшіне, азыққа жұптастығын ай сайын, мерзім сайын анықтауға болады.


13 сабақ Шошқа табынының айлық айналымы

Мақсаты: малдың айлық айналымының әдістемесін құру, айлық торайлау мен шағылыстырудың жоспарын құрып, әдістемесін меңгеріп және үйрену.

Сабақ жүргізу әдістемесі мен мазмұны. Бұл жоспарды зоотехник барлық шаруашылық типте де, мерзімдік және жыл бойы торайлату кезенде құрады. Айлық табынынның айналымы: жылдық торайлар шығуы, орта айлық және орта жылдық мал басын жыныстық жастық топтарды, жыл бойы азыққа мұқтаждық, жазғы кезеңде де, ет өндіру, тәуліктік салмақ қосу жыл бойына, сол сияқты ай сайынғы, үш айлық жынысты-жас бойынша, азық күн саны жынысты-жас топтары.

Бірінші реттік құжаттар негізінде табын айналымын бекітілген формада жасайды. Онда жынысты-жас топтарының басы және тірідей салмағы айлық есеп, бас қозғалысы. Кіріс бөлімінде басқа топтардан келген, сатып алынғандар жазылады.

Шығым бөлігі мынадай бітімдерден тұрады: сату, іріктеу, басқа топтарға ауыстыру, сойыс, өлген мал т.б. “Ересек топтарға ауыстырылды” “Кіші топтардан келгендер” саны, жиынтығы бірдей бөлу керек. Тексеретін аналықтарды торайлаған соң ауыстыру жүреді. Ересек аталық қабанның өрінбелгенін, аналықтардың тексерілетінін бордақылауға қояды.

Айдың аяғындағы мал басы ай басындағы мал басына дәл келу керек, оған кеткен мал басын қосады. Әр жынысты-жас топтарының тірідей массасының өлшеу көрсеткіштеріне қарап толтырады. Айлық айналым бойынша жынысты-жас топтарындағы салмақ қосуды анықтайды. Орташа тәуліктік салмақ қосуды жалпы салмақ қосуды азық күнге бөледі.

Азық күн – малдың сол топта болған күн саны әр топта малдар бүкіл ай бойы болады, кейбіреуі айдан аз болады. Азық күндерді біріншінің де екіншінің де қосып жалпы азық күн сайын алады.
Жалпы салмақ қосуды есептеу:

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет