Сабақ. Кіріспе сабақ. әріп буква дыбыс звук дауысты гласный дауыссыз согласный в қазахском языке звуки делятся на: дауысты: жуан



жүктеу 250.71 Kb.
Дата19.06.2016
өлшемі250.71 Kb.
1-сабақ. Кіріспе сабақ.

әріп - буква дыбыс – звук

дауысты – гласный дауыссыз – согласный

В қазахском языке звуки делятся на:

дауысты: жуан (твердые): а, о, ы, ұ, (у); жіңішке (мягкие): ә, е, ө, і, ү, и, (у)

дауыссыз: қатаң (глухие): к, қ, х, ц, п, ф, т, с, ш, щ, ч, һ; ұяң (звонкие): б, в, г, ғ, д, ж, з;

үнді (сонорные): й, л, м, н, ң, р, (у)

Это деление влияет на функционирование закона сингармонизма.

Тақта-лар-ға терезе-лер-ге

Қағаз-дар-ды тіл-дер-ді

Сабақ-тар-дан мектеп-тер-ден

Звуки б, в, г, д конце заимствованных слов оглушаются: гардероб (п), архив (ф), технолог (к).

Казахский язык отличается от русского языка:


  1. Способом присоединения окончаний:

дос - друг

дос+тар мн. ч. друзья

дос+тар +ға мн. ч. + падежные друзьям

дос+тар+ымыз+бен мн. ч. + притяж. + падежн. с друзьями



  1. Формой принадлежности:

  1. үй-ім мой дом қыз-ым

  2. үй-ің твой дом қыз-ың

үй-іңіз ваш дом қыз-ыңыз

  1. үй-і его дом қыз-ы

3. Постоянным ударением на последнем слоге (қала, оқушы, қызыл).

4. Чередованием звуков перед гласным:

к-г: күрек - күрегі; қ-ғ: қаймақ - қаймағы; п-б или у: мектеп - мектебі, жап - жауып.

  1. Порядком слов в предложении: подлежащее в начале, а сказуемое в конце предложения.

(Марат пришел в школу. Марат мектепке келді.)

В казахском языке отсутствуют:

  1. Мужской, средний, женский род.

  2. Приставки.

  3. Предлоги. Вместо них употребляются послелоги («Лог» от греческого «lоgоs» - слово. Послелог - после слова, предлог - перед словом.


2-сабақ. Кімдер?

бірінші сабақ – первый урок бала - мальчик, ребенок қыз - девочка

кім – кто отбасы - семья ұл - мальчик

бұл, мынау – это ата - дедушка әже - бабушка

ана - мама шеше - мать аға - старший брат

іні - младший брат әпке - ст. сестра әйел - женщина

сіңлі - мл. сестра сестры қарындас - мл. сестра брата адам - человек

Көптік жалғау.

Бұл: ата, әже, ана,аға, сіңлі, іні, қарындас, адам, әйел.

Бұлар: аталар, әжелер, аналар, ағалар, сіңлілер, інілер, қарындастар, адамдар, әйелдер.

Окончаниямножественного числа: -лар-лер, дар-дер, тар-тер.

Көптік жалғау

Заттың көпше түрде қолданылуы лар-лер, дар-дер, тар-тер жалғауы арқылы беріледі.

Значения предметов во множественном числе передаются с помощью окончаний множественного числа: лар-лер, дар-дер, тар-тер.

Жалғау

Окончание

Соңғы дыбыс

Последний звук

Мысалдар

Примеры


-лар, -лер

Дауысты дыбыстар (гласные звуки);

Үнді (сонорные): й, р, у



Қала+лар, тау+лар, үй+лер

-дар, -дер

Ұяң (звонкие): з, ж

Үнді (сонорные): л, м, н, ң



қыз+дар, гүл+дер, күн+дер

-тар,-тер

Қатаң дауыссыздар (глухие согласные)

Ұяң (звонкие): б, в, г, д



Студент+тер, кітап+тар,

әріптес+тер




1-тапсырма. Допишите окончания множественного числа.

Дәрігер...., мұғалім..., жүргізуші..., қызметкер..., жұмысшы..., оқушы... оқытушы....

Қакое значение имеют суффиксы: -шы-ші, -гер-кер?

2-тапсырма. Допишите суффиксы.

Жұмыс..., ән..., дәрі..., ғарыш..., сату..., би...,қызмет....



3-сабақ. Кімдер?

Мен –я Ол - он, она Сіздер - Вы

Сен –ты Біз - мы Олар - они

Сіз –Вы Сендер - вы



Жіктеу есімдіктер. (Личные местоимения)

Жекеше түрі (ед. ч.) Көпше түрі (мн. ч.)

І жақ (І лицо) мен І жақ (І лицо) біз

І І жақ (ІІ лицо) сен І І жақ (ІІ лицо) сендер

Сіз Сіздер

ІІІ жақ (ІІІ лицо) ол ІІІ жақ (ІІІ лицо) олар
4-сабақ. Неше? Қанша? Нешінші?


  1. бір

  2. екі

  3. үш

  4. төрт

  5. бес

  6. алты

  7. жеті

  8. сегіз

  9. тоғыз

10-он

Бірінші (первый)

екінші (второй)

үшінші

төртінші

бесінші

алтыншы

жетінші

сегізінші

тоғызыншы

оныншы



Біреу - одно

Екеу - двое

Үшеу -

Төртеу -


Бесеу -

Алтау -


Жетеу -


10 - ОН, 20 - ЖИЫРМА, 30 - ОТЫЗ, 40 - ҚЫРЫҚ, 50 - ЕЛУ, 60 - АЛПЫС, 70 - ЖЕТПІС

80 - СЕКСЕН, 90 - ТОҚСАН, 100 - ЖҮЗ, 1000- МЫҢ

1975 - бір мың тоғыз жүз жетпіс бесінші жыл.

Обобщите свои наблюдения, когда прибавляются: -ыншы, -інші, -ншы,-нші; -ау,-еу

Біреу –одно Алу - минус Жұрнақ - суффикс

екеу – двое Көбейту - умножение Жалғау - окончание

Қосу – плюс Бөлу - деление



1-тапсырма. Мына сөздерге жұрнақтарын қосыңдар.

11 16 20 24 28

12 17 21 25 29

13 18 22 26 30

15 19 23 27

Қос-алуды үйренеміз. 2-тапсырма.

Қосу алу көбейту бөлу.

16+14 = 30 40-5 = 35 2*2 = 4 10:2 = 5

23+20 = 43 55-13 = 42 5*5 = 25 18:3 = 6

3-тапсырма. Қазақша айтыңыздар:

31, 42, 53, 64, 75, 86, 97, 100, 101, 202, 323, 425, 567, 678,789, 890, 900, 1000, 1967, 1376, 1487, 1512, 1625, 1734, 1843, 1951, 1990, 2000.



5-сабақ. Біздің отбасымыз.

Менің атым Шолпан. Отбасымда сегіз адам бар. Менің атам, әжем, әкем, шешем, ағам, екі сіңлім бар. Менің атам жетпіс жаста, әжем алпыста.Олар кәрі кісілер, зейнеткерлер.

Әке-шешем жас. Әкем - қырық бесте, шешем - отыз тоғызда. Әкемнің аты - Асқар. Шешемнің аты - Сабира. Әкем - қызметкер. Шешем - мұғалім. Ағам - жүргізуші. Сіңлілерім - оқушылар.

әкемнің аты – имя отца шешемнің аты - имя матери

кімнің аты? – чье имя ? шешеңнің аты кім? - как зовут маму?

отбасымда – в семье жас - молодой

кәрі - старый тату - дружный

Канша жаста? Қаншада? в каком возрасте?

Жасы нешеде? Нешеде? - Сколько лет?

Онда - он жаста (10 лет)

Бірде - бір жаста (1год)

1-тапсырма. Аударыңыз: 11, 24, 36, 45, 57, 68, 76, 93, 106, 1032, 1971.

6-сабақ. Сынақ.


  1. Жуан дауысты дыбыстырды атаңыз.

а). а, ә, ы, и ә). а, о, ұ, ы б). у, а, е, і в). ү, ө, э, я

  1. Жіңішке дауысты дыбыстарды атаңыз.

а). а, о, ұ, ы ә). ү, ө, е, і б). а, ә, ы, и в). ұ, ө, э, я

  1. Қатаң дауыссыз дыбыстарды атаңыз.

а). м, н, с, т ә). р, д, ж, г б). к, п, ш, қ в). ц, в, ғ, б

  1. Үнді дауыссыз дыбыстарды атаңыз.

а). д, н, с, р ә). т, п, қ, ш б). к, м, г, ж в). н, р, м, ң

  1. Ұяң дауыссыз дыбыстарды атаңыз.

а). д, г, ғ, ж ә). т, п, қ, ш б). к, м, с, з в). н, р, м, ң

  1. Мына сөздердің жалғауларын жазыңыз:

І жақ. Менің үй... мой дом қыз...

ІІ жақ. Сенің үй... твой дом қыз...

ІІ жақ. Сіздің үй... ваш дом қыз...

ІІІ жақ. Оның үй... его дом қыз...



  1. Жіктеу есімдіктерін атаңыз.

а). мен, сен, сіз ә). анау, сол, бұл б). біз, олар, мынау в). ол, сендер,сол

  1. Мына сөздерге көптік жалғауларын жалғаңыз:

ата- әже - адам - оқушы -

аға - сіңлі - әйел - ұшқыш -

апа - іні - қарындас -


  1. Сандарды қазақша жазыңыз:

31-

42 -


53 -

64 -


75 -

86 -


324 -

561 -


795 -

823 -


1954 -

1856 -


2943 -

3215 -


  1. Реттік сан есімдердің жұрнақтарын жалғаңыз:

1 -

2 -


3 -

4 -


5 -

6 -


7 -

8 -


9 -

10 -


7-сабақ. Менің отбасым. Тәуелдік жалғау.

1-тапсырма. Мәтінді оқыңыз, аударыңыз.

Менің аты-жөнім Асқар Омарұлы, жасым отыз екіде. Менің отбасым үлкен. Отбасымда жеті адам бар. Менің әкем, шешем, әйелім, ұлым, екі қызым бар. Менің әкем алпыс бесте, шешем елу жетіде. Әйелімнің есімі Алма. Жасы жиырма сегізде. Ұлымның аты Болат. Ол 7 жаста. Ол бірінші сыныпта оқиды. Қызымның аты Сәуле, ол 4 жаста. Сәуле балалар бақшасына барады. Кіші қызым бір жаста. Оның аты Айнұр.



2-тапсырма. Мына тәуелдік жалғауларына назар аударыңыз:

- м - ым - ім

- ң - ың - ің

- ңыз/ңіз - ыңыз - іңіз

- сы/сі - ы - і

3-тапсырма. Өз отбасыңыз туралы әңгімелеңіз.
8-сабақ. Біздің мекеме. Сұраулы шылау.

Еске сақтаңыз!

Иә - да мен, бен, пен, да, және - и Анау - тот, те

Жоқ - нет Ал - а

Сұрақ-жауап.


  • Сіздің отбасыңыз қандай? - Менің ұлым да, қызым да бар.

  • Менің отбасым үлкен емес. - Ұлыңыздың аты кім?

  • Отбасыңызда неше адам бар? - Ұлымның аты Арман.

  • Отбасымда төрт адам бар. - Қызыңыздың аты кім?

  • Сіздің неше балаңыз бар? - Қызымның аты Айсұлу.

  • Менің екі балам бар.

1-тапсырма. Сөйлесу. Аудару.

  • Бұл бала ма? - Бұл қыз ба?

  • Иә, бұл бала. - Иә, бұл қыз.

  • Мынау Сәуле ме? - Мынау Қайрат па?

  • Жоқ, бұл Әлия. - Жоқ, бұл Марат.

2-тапсырма. Осыған ұқсас бес сөйлем жазыңыз.

Сөздік.

Мекеме - учреждение ұнау - нравиться

Маман - специалист істеу - делать

Бөлім - отдел іс - дело

Жұмыс - работа іскер - деловой

Білім - знание онда - там

Білгір - знающий өзіме - самому

Әрбір - каждый көп - много

Жоспарлау - плановый




Біздің мекеме.

Біздің мекеме үлкен. Онда көп қызметкер жұмыс істейді. Біздің мекемеде 12 бөлім бар. Әрбір бөлімде 7 маман істейді. Мен жоспарлау бөлімінде істеймін. Жұмысым өзіме ұнайды. Бұл мекемеде мен көп жылдан бері істеймін.

Біздің мекеменің адамдары білгір, іскер.

Біздің мекеме Жамбыл атындағы көшеде орналасқан.



Тапсырма.

  1. Оқыңыз, аударыңыз.

  2. Сұрақтар құрастырыңыз.

  3. Өзіңіздің мекемеңіз туралы әңгімелеңіз.



9-сабақ. Сіз қандай тілді білесіз?

Ауыспалы келер шақтың жіктелуі.

Настоящее переходное время в зависимости от контекста может обозначать и настоящее и переходное время. Образуется с помощью суффиксов -й (после гласных), -а, -е (после согласных)



Жекеше түрі (ед. ч.) Көпше түрі (мн. ч.)

І жақ Мен

білемін (я знаю)

І. Біз

білеміз (мы знаем)

ІІ жақ Сен

білесің (ты знаешь)

ІІ. Сендер

білесіңдер (вы знаете)

ІІ жақ Сіз

білесіз (Вы знаете)

ІІ. Сіздер

білесіздер (Вы знаете)

ІІ жақ Ол

біледі (он/она знает)

ІІІ. Олар

біледі (они знают)


1-тапсырма. Жіктеу.

І жақ Мен

Ал ...

І. Біз

Ал ...

ІІ жақ Сен

Ал...

ІІ. Сендер

Ал ...

ІІ жақ Сіз

Ал ...

ІІ. Сіздер

Ал ...

ІІІ жақ Ол

Ал ...

ІІІ. Олар

Ал ...

2-тапсырма. Сөйлесу.

  • Сіз үйде қай тілде сөйлейсіз?

  • Мен үйде қазақ тілінде сөйлеймін.

  • Сіз жұмыста қай тілде сөйлейсіз?

  • Мен жұмыста қазақ, орыс тілдерінде сөйлеймін.

  • Сіз тағы қандай тіл білесіз?

  • Мен ағылшын, неміс тілдерін білемін.

  • Сіз қандай тілді үйреніп жүрсіз?

  • Мен қытай тілін үйреніп жүрмін.

  • Сіз қазақ тілінде газет-журнал оқисыз ба?

  • Иә, мен қазақ тілінде газет-журнал оқимын.

3-тапсырма. Сөздерді жіктеу: үйрен, жаз, сөйле.
10-сабақ. Танысу. (Знакомство)

хабарласу - (здесь) звонить әрине - конечно

бар шығар - наверное есть

1-тапсырма. Сөйлесу.


  • Сәлеметсіз бе?

  • Амансыз ба.

  • Сізбен танысуға бола ма?

  • Танысайық. Сіздің есіміңіз кім?

  • Менің есімім Асан.

  • Менің атым Ғани.

  • Сіз қайда жұмыс істейсіз?

  • Мен институтта жұмыс істеймін.

  • Жұмысыңыз ұнай ма?

  • Ұнайды. Ал сіз қайда жұмыс істейсіз?

  • Мен зауытта жұмыс істеймін.

  • Сіздің отбасыңыз бар шығар?

  • Әрине. Әйелім, төрт балам бар. Сіздің отбасыңыз үлкен бе?

  • Иә,үлкен. Атам, әжем бірге тұрады. Бес балам бар.

  • Сіз Алматыда тұрасыз ба?

  • Иә, Қабанбай батыр көшесінде, 212 үй, 60 пәтерде тұрамын. Қонаққа келіңіз.

  • Рақмет. Мен Атырауда тұрамын. 10 ықшамауданда, 48 үй, 5 пәтерде. Үйдің телефон нөмірін жазып алыңыз. Хабарласып тұрыңыз.

  • Рақмет. Сау болыңыз.

  • Сау болыңыз.

2-тапсырма. Осы тақырыпқа сөйлесу құрастырыңыз.

11-сабақ. Сағат қанша?
тәулік - сутки кету - уходить қалу - остаться

уақыт - время кетті - прошло қалды - осталось

сағат - часы жарым - половина
1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.


  1. Бір минутта неше секунд бар?

  2. Бір сағатта қанша минут бар?

  3. Бір тәулікте неше сағат бар?

  4. Бір жылда қанша күн бар?




Сағат 1-ден 5 минут кетті (время 1.05.)

Сағат 1-ге 5 минут қалды (время 12.55)

2-ден

2-ге

3- тен

3-ке

4-тен

4-ке

5-тен

5-ке

6-дан

6-ға

7-ден

7-ге

8-ден

8-ге

9-дан

9-ға

10-нан

10-ға


2-тапсырма. Жауаптарын жазыңыз: 7.00, 8.15, 8.45, 8.30, 14.30.

Үлгі: 9.00 - сағат тоғыз.

10.15 - сағат оннан он бес минут кетті.

11.40 - он екіге жиырма минут қалды.

12.30 - уақыт он екі жарым.

13.30. - Қазір 13 сағат 30 минут.


12-сабақ. Бұл не? Мынау не?

таза - чистый аласа - низкий жарық - яркий, светлый

әдемі - красивый жасыл - зеленый биік - высокий

көк - синий кең - просторный шам - лампа

аула - двор сурет - картина перде - шторы

1-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз: Мынау не? Бұл не?

Мынау - қабырға. (Это - стена). Бұл - төсек. (Это - постель). Мынау - терезе.

(Это - окно). Мынау - кілем. (Это - ковер). Бұл - бөлме. (Это - комната).

2-тапсырма. Сұраққа жауап беріңіз: Бұл қандай қандай төсеніш? (Это какая дорожка?) Бұл жасыл төсеніш. (Это зеленая дорожка). Бұл қандай сурет? ... шам?... перде?... аула?... үй?..



13-сабақ. Нелер? Қайда? Ілік септік.

үстінде - на тұр - стоит бар-есть

жанында - около жатыр - лежит үстел - стол

ортасында - посреди ілу - повесить орындық - стул

астында - под ілулі тұр - висит

1-тапсырма. Мына сұрақтарға жауап бере отырып, сөйлемдер құрастырыңыз:

Мысық қайда жатыр? Үстелдің үстінде не тұр? Үстелдің жанында не тұр?

Үстелдің атында. Үстелдің үстінде.

2-тапсырма. Сөздердің жалғауларын белгілеңіз: Қабырғада, бөлмеде, еденде, терезеде.

3-тапсырма. Мына сөздерге -да, -де, -та, -те жалғаулары мен көптік жалғауларын жалғаңыз.

Төбе..., желдеткіш..., төсек..., кілем..., төсеніш..., шам..., перде..., аула..., үй....



4-тапсырма. Аударыңыз.

Оқушының дәптері. Кітаптың парағы. Алманың күнделігі. Сәуленің қаламы. Гауһардың қарындашы. Зәуренің сызғышы. Талғаттың өшіргіші. Арманның дәптері.



5-тапсырма. Жалғауларын жазыңыз.

Кімнің? Кого? Несі? Что? Ненің? Чего?

  1. Мараттың кітабы. Бөлменің терезесі.

  2. Оля... кілем.... Үй... ауласы.

  3. Сергей.... үй.... Терезе... перде....

  4. Дима.... қағаз.... Сынып.... төбе....

  5. Богда.... сурет..... Кабинет... қабырға...

14-сабақ. Менің бөлмем.

1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Менің бөлмем кең, жарық. Бөлмеде жазу үстелім бар. Үстелдің үстінде шам, кітап, қалам, дәптер бар. Үстелдің жанында орындық тұр. Қабырғада сурет ілулі тұр. Еденде жасыл төсеніш жатыр. Терезеде көк перде ілулі тұр. Менің бөлмем жайлы.



2-тапсырма. Аударыңыз:

светлая комната, просторный дом, большой стол, синий половик, около дома, на стуле, около школы.



3-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

  1. Сіздің бөлмеңіз қандай?

  2. Сіздің бөлмеңізде не бар?

Септік жалғаулары. (Падежные окончания).

Септіктер (падежи)

Сөздің соңғы дыбысы

(Конечный звук слова)



Жалғаулар (Окончания)

Мысалдар (Примеры)

Атау септік

(именительный падеж)



-

-

-

Ілік септік (Родительный падеж)



Дауысты, үнді м, н, ң

(гласные и сонорные м, н, ң)



-ның,

-нің

Әлия-нің (Алии) алма-ның (яблоки)

адам-ның (человека)

өзен-нің (реки)

қайың-ның (сосны)



Ұяң з, ж, үнді р, л, й, у

(Звонкие з, ж и сонорные р, л, й, у)



-дың,

-дің

қыз-дың (девочки)

көмір-дің (угля)

үй-дің (дома)

тау-дың (горы)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-тың,

-тің

Күрек-тің (лопаты)

Сабақ-тың (урока)

Педагог-тың (педагога)

Араб-тың (араба)


Барыс септік

(дательно-направительный падеж)


Дауысты, үнді, ұяң з, ж

(гласные, сонорные и звонкие з,ж)



-ға,

-ге

Сара-ға (Саре)

Қыз-ға (девочке)

Гараж-ға (в гараж)

Үй-ге (домой)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-қа,

-ке

Сабақ-қа (на урок)

Погреб-ке (в погреб)

Жүрек-ке (на сердце)


І,ІІ жақ тәуелдік жалғауы

(І, ІІ лица притяжательной формы)



-а,



Отаным-а (моей Родине)

Елім-е (моей стране)



ІІІ жақ тәуелдік жалғауы

ІІІ лицо притяжательной формы

-на,

-не

Апасы-на (его сестре)

Әкесі-не (его отцу)



Табыс септік (винительный падеж)



Дауысты (гласные)

-ны,

-ні

Қала-ны (город)

Көше-ні (улицу)



Үнді, ұяң з, ж

(сонорные, звонкие з,ж)



-ды,

-ді

Қағаз-ды (бумагу)

Көлді (реку)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-ты,

-ті

Кітап-ты (книгу)

Өшіргіш-ті (резинку)

Педагог-ты (педагога)


ІІІ жақ тәуелдік жалғауы

ІІІ лицо притяжательной формы



Қаламы-н (его ручку)

Дәптері-н (его тетрадь)


Жатыс септік (местный падеж)



Дауысты, үнді, ұяң з, ж

(гласные, сонорные и звонкие з,ж)



-да,

-де

Қала-да (в городе)

Қыз-да (у девочки)

Дүкен-де (в магазине)

Гараж-да (в гараже)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-та,

-те

Қап-та (в мешке)

Погреб-те (в погребе)

Мектеп-те (в школе)


ІІІ жақ тәуелдік жалғауы

ІІІ лицо притяжательной формы

-нда,

-нде

Ағасы-нда (у его брата). Үйі-нде (у него дома)

Шығыс септік (исходный падеж)



Дауысты, ұяң з, ж, үнді р, л, й, у

(гласные, звонкие з,ж, сонорные



р, л, й, у)

-дан,

-ден

Қала-дан (из города)

Темір-ден (из железа)

Егеу-ден (от напильника)

Теңіз-ден (из моря)



Үнді м, н, ң және ІІІ жақ тәуелдік жалғауы (сонорные м, н, ң и ІІІ лицо притяжательной формы)


-нан,

-нен

Адам-нан (от человека)

Орман-нан (из леса)

Өлең-нен (из песни)

Шешесі-нен (от его матери)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-тан,

-тен

Ағаш-тан (из дерева)

Клуб-тан (из клуба)

Мектеп-тен (из школы)


Көмектес септік (творительный падеж)





Дауысты және үнді

(гласные и сонорные)



-мен

Кәрім-мен (с Каримом)

Балға-мен (молотком)

Жол-мен (дорогой)


Үнді, ұяң з,ж

(сонорные, звонкие з,ж)



-бен

Көз-бен (глазом)

Қағаз-бен (бумагой)



Қатаң және ұяң б, в, г, д

(глухие и звонкие б, в, г, д)



-пен

Қасық-пен (ложкой) Сүт-пен (с молоком)

Педагог-пен (с педагогом)




15-сабақ. Біздің үй.

қабат - этаж ұйықтау - спать

қонақ - гость жуыну - умываться

ас үй - кухня көше - улица



1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Менің үйім Алматыда. Біз М. Әуезов көшенің он бесінші үйінде, жиырма төртінші пәтерінде тұрамыз.

Біздің пәтеріміз үлкен. Онда қонақ бөлме, ұйықтайтын бөлме, балалар бөлмесі, ас үй, жуынатын бөлме бар. Біздің пәтеріміз алтыншы қабатта.

2-тапсырма. Аударыңыз.

а). в семье, в языке, в слове, в школе, в человеке, в доме, на улице.

б). первый, второй, третий, седьмой.

в). тіл туралы, сөз туралы, адам туралы.



3-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

а). Сіздің үйіңіз қандай?

б). Сіз қандай көшеде тұрасыз?

в). Сіздің пәтеріңізде қанша бөлме бар?



Үйге тапсырма: «Менің пәтерім» - жазу.


16-сабақ. Менің туыстарым.

Туыс - родственники келін - невестка

жеңге - жена старшего брата күйеу бала - зять

тәрбиеші - воспитатель жиен - племянник



1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Менің туысым көп. Атам, әжем бар. Олар ауылда тұрады. Әкем, анам, ағам, жеңгем Алматыда тұрады. Екінші ағамның үйі Қостанай қаласында. Ол - жүргізуші. Жеңгем - сатушы. Апам Оралда тұрады. Ол - тәрбиеші. Күйеуі - дәрігер. Менің жиендерім бар.

Туыстардың көп болғаны өте жақсы.

2-тапсырма. Аударыңыз:

қабырғада, еденде, терезеде, в комнате, на улице, в гостях.



3-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

а).Сіздің туыстарыңыз бар ма?

б). Олар қайда тұрады?

в). Олар қандай жұмыс істейді?



Үйге тапсырма: «Менің туыстарым» - әңгімелеу.


17-сабақ. Қала. Сын есім.

ескерткіш - памятник мекеме - учреждение

мүсін - скульртура тас жол - шоссе

алаң - площадь ғимарат - здание

сарай - дворец аялдама - остановка

кітапхана - библиотека тұрғын үй - жилой дом

ықшамаудан - микрорайон әдемі, әсем - красивый

салу - строить



1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Біз үлкен қалада тұрамыз. Қаланың кең, әдемі алаңдары, көшелері көп. Біздің қалада он қабатты биік қонақ үй, цирк, алты қабатты тұрғын үйлер бар. Қалада мұражайлар, театрлар көп. Жаңа ықшамаудандар, метро салынып жатыр.

Біздің қала әсем.

2-тапсырма. Сын есімдерді қайталап оқыңыз.

Мәтіннен сын есімдерді теріп жазыңыз.

Үлкен, кең, әдемі, биік, тұрғын, жаңа, әсем.



3-тапсырма. Көпше түріндегі сөздерді табыңыз.

4-тапсырма. Мәтіннен осы шақтағы етістіктерді табыңыз.

Аударыңыз:оқып отыр, жазып отыр, іліп, отыр, сөйлеп жатыр, сәлемдесіп тұр.

5-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріңіз.

а). Сіздің қала үлкен бе?

б). Қаланың көшелері қандай?

в). Қала туралы әңгімелеңіз.



18. Сынақ сұрақтары.

1-тапсырма. Монолог «Менің отбасым».

2-тапсырма. Грамматикалық тапсырмалар.

  1. Сұраулық шылауларды атаңыз, сөйлемдер құрастырыңыз.

  2. Мына сөздерді тәуелдеңіз: Дәптер, ана.

  3. Мына сөздерді жіктеңіз: үйрен, жаз, сөйле.

  4. Уақыт көрсеткіштерін сөзбен жазыңыз: 7.00., 8.15., 8.45., 8.30., 14.30.

  5. Сөздердің жалғауларын белгілеңіз: Қабырғада, бөлмеде, еденде, терезеде.

  6. Мына сөздерге -да, -де, -та, -те жалғаулары мен көптік жалғауларын жалғаңыз.

Төбе..., желдеткіш..., төсек..., кілем..., төсеніш..., шам..., перде..., аула..., үй....

  1. Көп нүктннің орнына тиісті жалғауларын қойыңыз.

Кімнің? (Кого?) Несі? (Что?) Ненің? (Чего?)

Мараттың кітабы. Бөлменің терезесі.

Оля... кілем.... Үй... аула....

Сергей.... үй.... Терезе... перде....

Дима.... қағаз.... Сынып.... төбе....

Богдан... сурет..... Кабинет... қабырға....



  1. Сұрақтарға жауап беріңіз: Бұл қандай төсеніш? Бұл қандай сурет? Бұл қандай шам? Бұл қандай перде? Бұл қандай аула? Бұл қандай үй? Бұл қандай бөлме?

(жасыл, әдемі, жарық, көк, таза, биік, кең).

  1. Мына сөздерге көптік жалғауларын жалғаңыз: ата, аға, апа, әже, сіңлі, іні, адам, әйел, қарындас, оқушы.

  2. Реттік сан есімдердің жұрнақтарын жалғаңыз: 5, 6, 7, 8, 9, 10, 20, 30, 40, 50

3-тапсырма. Аудару.

  1. Аударыңыз: жазып отыр, ескерткіш, тұрғын үй, әрине, тұр, кітаптың парағы, просторный дом, көше, жиен, терезеде.

  2. Аударыңыз:оқып отыр, мекеме, ықшамаудан, хабарласу, бар, Алманың күнделігі, жуыну, светлая комната, еденде, кітапхана.

  3. Аударыңыз: сәлемдесіп тұр, әсем, мүсін, уақыт, үстінде, Сәуленің қаламы, большой стол, туыс, тұрғын үй, ықшамаудан.

  4. Аударыңыз: сөйлеп жатыр, тас жол, әдемі, кетті, жанында, оқушының дәптері, синий половик, қонақ, низкий, көше.

  5. Аударыңыз: іліп отыр, салу, бар шығар, сағат, жатыр, Гауһардың қарындашы, светлая комната, келін, әдемі, қағаз.

  6. Аударыңыз:сөйлесіп тұр, алаң, үстел, ортасында, қабат, Зәуренің сызғышы, около дома, ұйықтау, ручка, на улице.

  7. Аударыңыз:әңгімелесіп отыр, ғимарат, тәулік, орындық, астында, Талғаттың өшіргіші, на стуле, ас үй, конечно, кілем .

  8. Аударыңыз: оқып отыр, сарай, қабырғада, кету, ілу, Арманның дәптері, около школы, жеңге, в комнате, маман.

  9. Аударыңыз: үйреніп жүр, аялдама, қалу, ілулі тұр, жарым, Мараттың добы, на столе, күйеу бала, көп, іскер.

  10. Аударыңыз: жұмыс істеп жүр, кітапхана, қалды, ұнау, ғимарат, кабинеттің қабырғасы, о языке, тәрбиеші, в гостях, онда.

19-сабақ. Алматы қаласы.

өндіріс - промышленность маңында - около

ғылым - наука емдеу - лечить

мәдениет - культура орналасу - расположиться

орталық - центр демалу - отдыхать

мұз айдыны - каток жоғары оқу орны - ВУЗ


1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Алматы - әдемі қала. Ол өндіріс, ғылым және мәдениет орталығы. Мұнда Ұлттық Ғылым академиясы, жоғары оқу орындары, театрлар, мұражайлар бар. Қала маңындағы әсем жерлерде емханалар, демалыс үйлері және «Медеу» мұз айдыны орналасқан.


2-тапсырма. Көпше түріндегі сөздерді теріп жазыңыз.
3-тапсырма. Сөздерді септеңіз: қала, үй.

Үлгі.

А.с. не? (что?) мұражай (музей)

І.с. ненің? (чего?) мұражайдың (музея)

Б.с. қайда? (куда?) мұражайға (в музей)

Т.с. нені? (что?) мұражайды (музей)

Ж.с. қайда? (где?) мұражайда (в музее)

Ш.с. қайдан? (откуда?) (из музея)

К.с. немен? (с чем?) (с музеем)

Үй тапсырмасы: Әңгімелеу.





20-сабақ. Абай даңғылы.

басталу - начинаться артында - сзади

созылу - протянуться сол жағында - слева

батыс - запад оң жағында - справа

оңтүстік - юг шығыс - восток

алдында - перед солтүстік - север

бойында - вдоль
1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Алматының ең үлкен көшесі - Абай даңғылы. Абай даңғылы Республика сарайынан басталады. Сарайдың алдында қазақ халқының ұлы ақыны Абайдың ескерткіші тұр. Ескерткіштің сол жағында «Арман» кинотеатры бар.

Абай даңғылы қаланың шығысынан батысына қарай созылады. Көшенің бойында ұлттық кітанхана, Орталық стадион, цирк, Неке сарайы, М. Әуезов атындағы қазақ драма театры орналасқан.

2-тапсырма. Аударыңыз:

а). орталық стадион, мәдениет орталығы;

ә). мұражай алдында, ғимараттың артында, көшенің бойында, ескерткіштің жанында;

б). орналасқан, басталады, созылады, тұрады, сөйлейді, біледі.



3-тапсырма. Сөздерді септеңіз: көше, ақын. .

Үй тапсырмасы: Даңғыл сөзін септеу.



20-сабақ. Астанада.

кешен - комплекс

ұлт - национальность

орыс - русский (-ая)

мұражай - музей

саябақ - парк

адамдар - люди

1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Астана - әдемі қала. Астанада мұражайлар, «Конгресс холл» және «Салтанат» сарайлары, қонақ үйлер, кинотеатрлар, спорт кешендері, саябақтар бар.



2-тапсырма. Аударыңыз:

Наша Республика называется Казахстан. Столица Республики - город Астана. Астана - большой, красивый, молодой город. В столице живут люди разных национальностей. Все живут дружно.



3-тапсырма. Сөздерді буынға бөліп жазыңыз.

Мұражай, саябақтар, кинотеатр, сарайлар, қаласы.



20-сабақ. Қалада.

жүру - ходить, двигаться

келу - прийти

қайту - возвращаться

кету - уходить
1-тапсырма. Оқыңыз, аударыңыз.

Біздің қаланың көшелері ұзын, кең. Ол көшелермен автобустар, трамвайлар, машиналар, таксилер жүреді.

Мен жұмысқа автобуспен келемін. Үйге трамваймен қайтамын. Автобусқа, трамвайға отыру үшін аялдамаға келемін. Кейде аялдамада адамдар көп болады. Онда үйге таксимен кетемін.

2-тапсырма. Мәтіннен септік жалғаулы сөздерді теріп жазыңыз,

септіктерін анықтаңыз.

3-тапсырма. Мына сөздердің І жақтағы жалғауларын жазыңыз.

Келемін Қайтамын

жүр ... қара ...

көр ... тұр ...

іш ... бар ...

түс ... баста ...



істе ... ұш ...


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет