Вестник казнпу им. Абая, серия «Исторические и социально-политические науки», №1(72), 2022 г



Pdf көрінісі
бет273/277
Дата23.09.2022
өлшемі3.48 Mb.
#461190
1   ...   269   270   271   272   273   274   275   276   277
Хабаршы ҚазҰПУ 22.04.2022
 Абай атындағы ҚазҰПУ-нің ХАБАРШЫСЫ, «Тарих және саяси-әлеуметтік ғылымдар» сериясы, №1(72), 2022 ж.
 
264 
нақты адамдармен енуін зор мақтаныш тұтты. Қазақстанда байланыс облыстарында түрік фирмаларының 
қатысуымен Павлодарда жеке қолдануға АТС берілді.
С.Әбішев Қазақстан мен Түркия арасында елуге жуық келісім жасалғандығын және олардың 
көпшілігі жүзеге асырылу сатысында екендігін атап көрсетті [12]. Қазақстан мен Түркия банк саласында 
да ынтымақтастығын жандандыруда. Қазіргі кезде Қазақстанда «Зераат Банк» (KZL Bank-Kazakhstan 
Ziraat International Bank), «Эмлаж Банк», «Иш Банк» (бірлескен TKI-Bank-Turkish-Kazakhstan International 
Bank ) «Демир Банк» сынды банктер жұмыс істейді. 1992 жылы Түркия Эксимбанк арқылы серіктестікті 
кеңейтуде маңызы Надам несие жолы 200 миллион доллар мөлшерінде алынды. (Соның ішінде - 55,7 млн 
тауар бөлігі, инвестиция - 14,4 млн доллар). Несиенің қалған бөлігі қолдану сұрағы іс жүзінде 
Алматыдағы Анкара өтелісі, және балалар реабилитациялық орталық, құрылыс орындарына жабық 
болуы мүмкін. «Түркия инвестиция салу және алыс-беріс көлемі жөнінен 3-ші орында келеді. Бір ғана 
оңды мысал: Түркістандағы халықаралық Қазақ-түрік университетіне Түркия 61 млн доллар ақша 
жұмсаған. Астанадағы және еліміздің басқа да қалаларындағы көптеген құрылыстарды түрік компания-
лары жүргізуде пайдалануға берілген нысандар қаншама».
«Қазақстан Республика министрлер кабинеті Түркияның іскер топтары мен келісімді жүзеге асыру 
жөніндегі бүкіл қызметті үйлестіру мақсатында үкімет аралық комиссия құру жөнінде шешім қабыл-
дады». Қазақ КССР сыртқы экономикалық байланыстар министрлігінде болған осы келісімдердің жасал-
ғанына көп уақыт өте қоймаады, Қазақстан Түркияның кәсіпорындары бірлесе бастады. Қазақ жеңіл 
өнеркәсіп концерні «Мармара консалти» фирмасымен Георгиев тері-былғары комбинатының базасында 
тері-былғары тауарларын шығаратын бірлескен кәсіпорын құру жөнінде шартқа отырды. Сондай-ақ 
«Замбак» фирмасымен бірлесіп Жамбыл қаласында теріден жасалатын киімдер шығаратын кәсіпорын 
құру туралы да келіссөздер болған еді [13].
.
Біздің экономикамыздағы ең бір осал буын-ауыл шаруашылық өнімдерін сақтау мен қайта өңдеу. 
Міне, сондықтан бұл салада елеулі табыстарға қолжеткізген Түркия компанияларымен ынтымақтастық 
жасау жөнінде де республикамызда нақты қадамдар жасалды. 1991 жылдың өзінде тері және былғары 
бұйымдарынан жасалатын өнімдерге байланысты «Актюбмясопром» өндірістік бірлестігі мен Түркияның 
«Стар мод Лейзор КО» фирмасының бірлескен кәсіпорыны құрылды [14]. Бұл кәсіпорын енді басқа да 
өнімдер шығаумен бірге жыл сайын 300 мың теріні өңдейтін болады. Сондай-ақ Алматыда құрылған, 
«Алаш Дыш Тыжарет» фирмасымен бірлескен «Алмаст» кәсіпорыны халыққа ақылы жөндеу және 
құрылыс салу қызметін көрсетіп, құрылыс материалдарының жекеленген түрлерінің шығарудың, 
терілерді қайта өңдеуден өткізіп, тері былғары бұйымдарын тігудің қамына кірісті. Осы мақсатта «Алаш 
Дыш Тыжарет» фирмасы тігін машиналары мен тері бұйымдарын жеткізіп беруді міндетіне алды. 
1993 жылдан бастап Қазақстанға Түркияның компанияларының қатысуымен бірлескен кәсіпорындар 
негізделді. Бірлескен кәсіпорындар «Касфен» батыс Қазақстанда мұнай құбырларын салуға –Кумколь; 
«Полфин» компаниясымен мұнай скважиналарын жөндеуге келісімге келді. Бірлескен кәсіпорындағы 
әріптестіктің жемісті жұмысы. ҚазТұрмұнай Түркия жағынан ұлттық мұнай компаниясы болды. 
1994 ж. бастап келісімдегідей барлау, бұрғылауды Ақтөбе, Атырау, Маңғыстау және батыс Қазақстан 
сияқты төрт облыстардың территориясында жалпы көп елде 25000 кв км аймағын алуда 210 млн доллар-
ды Түркия жағы инвистиция берді. Мұнай, газ және Поденсат қорларын барлау жұмыстарын 170000 м 
«батыстық» менеджменттері Қазақстан кәсіпорындарында ұйымдастыру жұмыстарын жүргізе алды. 
1996 жылы Қазақстанда қызмет істеген 2000-ға жуық серіктес кәсіпкерлердің 319 түркиялық 
кәсіпкерлер Түркиядан кейінгі 300 кәсіпкерімен Қытай алады.
Ал 1999 жылы Қазақстанда жұмыс істейтін Түркия компаниялары 320-ға жетті. Олардың қатысуы-
мен 90-н астам бірлескен кәсіпорын саны бойынша 3-ші орын алады. Онда тауар сатып алып, тұрғын-
дардың тұтыну тауары, соның ішінде косметика, жуу құралы, тері-былғары өнімі, құрылыс заттары т.б. 
қызметтер соңғы уақытта бірлескен кәсіпорындар ауыл шаруашылығы өнімдері, минералды шикізат, ішкі 
ресурстарды өңдеуді бастады. 
Алматыда «Сұлтан» макорының шығарушы Түркияның «Окан» компаниясы Алматыда печенье 
шығаруда. Алматыда ұн тартатын «Юмбул» фирмасы жұмыс істеп жатыр. Қазақстанның бірнеше 
облыстарында қазақ-түрік кәсіпорындары бірлесіп жұмыс істеп жатыр. Олар Қостанай облысында 




Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   269   270   271   272   273   274   275   276   277




©dereksiz.org 2022
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет