Белсенді операциялардың тиімділігін арттыру «Қазақстан Халық Банкі»



жүктеу 248.04 Kb.
Дата29.02.2016
өлшемі248.04 Kb.
Белсенді операциялардың тиімділігін арттыру
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ активті операциялары оның операцияларының басым және анықтауыш операцияларының бөлігін алады. Активтер құрылымы ретінде сапасы жағынан әртүрлі баланс активтерінің саптарының баланстық қорытындыға қатынасымен түсіндіріледі.

Әрине банкирлер ең алдымен активтерге табысының, жоғарлауын алдыңғы кезекте қалды, тұрақта жаксы табысқа ие банк, төлемдерді уақытылы жүзеге асыруына акционелерлерге дивиденттер төлеуде, жоғары сапалы персонал ұстауына, жаңа клиенттер мен ресурстарды тартуда пайыздық ставкалармен ойнауына мүмкіндігі бар. Жоғары табыспен қамтамасыз етілуі үшін банкке ресурстарды тиімді басқау мен қаражаттарды тиімді салуды жүргізу қажет. Банктің активтерінің сапасы банктің барлық операцияларының аспектілеріне әсер етеді. Егер де несие алушылар зайымдар бойынша пайыздарды төлемесе, онда банктің таза табысы төмендейді. Өз кезегінде төмен табыстар (таза табыс) өтімділіктің жетіспеу себебіне айналуы мүмкін. Қолма-қол ақшаның жеткіліксіз кезінде банк әкімшілік шығыстар мен займдар бойынша пайыздарды өтеу бойынша банк міндеттемелерін азайтуы тиіс. Тұрақсыз (төлем) таза пайда банктің капиталын әсер етеді. Егер де несие алушылар қарызының негізгі бөлігіне өтемейді деп жоспарланса, активтер құндылықтарын жоғарлатады және капиталы азаяды. Өтелмеген зайымдардың көптеп болуы банктердің кең тараған төлем қабілетсіздігіне әкеледі.

Көлденеңнен талдауда жалпы көлемдегі банк активтерінің баптарының негізгі үлес салмағын анықтауға құрылған құрылған, ал тігінен қаражаттар көлемінің нақты өзгерісін сипаттап қана қоймай уақытша аспекті құрылымын да ескереді.

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ активті баланс құрылымына талдау жүргіземіз, бұл үшін келесі кестені құрамыз (2 кесте).

1 кестеден көріп отырғандай 2014 жылы банктің барлық активтерінің көлемі 2013 жылмен салыстырғанда 12,1%-ға өсіп, 2 809,8 млрд.теңгені құрады. Мұндай жоғарлау несиелік портфельдің жоғарлауымен түсіндіріледі. Несиелік портфельдің 2012 жылы 1 319,2 млрд.теңгеден 2014 жылы 1 648,0 млрд теңгеге өсуі бөлшек сауда сомасын несиелендіру теңгеге дейін жоғарлатты, бұл 2013 жылмен салыстырғанда 12 есе, ал 2013 жылы 1,3 млрд.теңге құрады, 2012 жылмен салыстырғанда 5%-ға жоғыры.салдарынан (48,8%-ға).

Одан бөлек, 2014 жылы табыс және шағын бойынша әділ бағамен есептелінген қаржылық активтер 15,7 млрд.

Талданып отырған кезеңде ең жоғары үлес салмақты клиенттерге зайымдар баптары алады. Егер де активтер құрылымында бұл бап 2014 жылы 58,7% алатын болса, 2013 жылы 59,1%, ал 2012 жылы 54,8%. Яғни, талданып отырған жылдары жоғарлау 11,2% болған және нақты 165,8 млрд.теңгеге өскен, ал 2013 жылы 1 482,2 млрд.теңге құрады, 2012 жылмен салыстырғанда жоғарлау 12,4% болған және нақты 163,8 млрд.теңгеге өскен.
1-кесте

2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ активтерінің құрылымын талдау

млн.тенге


Актив баптары

31.12.2012

31.12.2013


31.12.2014

ауытқу, %

сом.,млн теңге

үлесі, %

сом.,млн теңге

үлесі, %

сом.,млн теңге

үлесі, %

2013ж./

2012ж.


2014ж./

2013ж.


Ақша қаражаттары мен олардың эквиваленттері

533,5

22,2

486 313

19,4

540 537

19,2

-8,8

11,2

Міндетті резервтер

49 037

2,0

44 276

1,8

48 225

1,7

-9,7

8,9

Табыс және шығын

бойынша әділ бағамен

есептелінетін қаржылық

активтер


1 271

0,05

1 334

0,05

15 727

0,6

5,0

в 11,8 р.ув.

Несие ұйымдардағы қаражаттар

32 799

1,4

25 808

1,0

29 095

1,0

-21,3

12,7

Қолда сатуға бар инвестициялық бағалы қағаздар

334 362

13,9

350 552

14,0

386 423

0,1

4,8

10,2

Төленгенге дейінгі ұсталынатын

инвестициялар



25 766

1,1

-

-

-

-

-

-

Бағалы металлдар

1 646

0,1

16 857

0,7

1 385

0,1

в 10 р.ув.

в 12,2 р.ум.

Клиенттерге займдар

1 319 208

54,8

1 482 245

59,1

1 648 013

58,7

12,4

11,2

Негізгі құралдар

65 005

2,7

63 614

2,5

79 564

2,8

-2,1

25,1

Сатуға арналған активтер

7 434

0,3

2 912

0,1

8 798

0,3

в 2,5 р.ум.

в 3 р.ув.

Іскерлік бедел

3 085

0,1

3 085

0,1

4 954

0,2

-

60,6

Материалдық емес активтер

5 594

0,2

5 617

0,2

8 664

0,3

0,4

54,2

Сақтандыру активтер

14 923

0,6

13 379

0,5

20 320

0,7

-10,3

51,9

Басқа да активтер

14 369

0,6

9 516

0,4

14 393

0,5

-33,8

51,2

Барлығы активтер

2 407 998

100

2 506 414

100

2 809 782

100

4,1

12,1

Е С К Е Р Т У – [17,18,19] мәліметтерінің негізінде автормен құрастырылған

1 суретте 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ ктивтерінің динамикасы бейне тұрінде көрсетілген.


1 сурет. 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ активтерінің динамикасы1


Әрі қарай 5-ші кестеден көріп тұрғанымыздай 2014 жылы міндеттемелер мен капиталдың көлемі 2 809,8 млрд.теңге болған және 2013 жылмен салыстырғанда 12,1%-ға немесе 303,4 млрд.теңгеге өскен, ал 2013 жылы міндеттемелер мен капиталдың көлемі 2 506,4 млрд.теңге құраған және 2012 жылмен салыстырғанда 4,1%-ға (немесе 98,4 млрд. теңгеге) жоғарлаған.

2014 жылы міндеттемелер мен капиталдың құрылымында ең жоғары үлес салмақты 83,1% (немесе 2334,6 млрд.теңге) міндеттемелер алып отыр және өткен жылмен салыстырғанда 10,4%-ға (немесе 220,3 млрд. теңгеге) ұлғайған.


2 Кесте

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2012-2014 жылдардағы пассивтер құрылымын талдау

млн.тенге

Пассив баптары

31.12.2012 ж.


31.12.2013 ж.


31.12.2014 ж.

ауытқу, %

сомасы

үлесі, %

сомасы

үлесі, %

сомасы

үлесі, %

2013ж./

2012ж.


2014ж./

2013ж.


Клиенттердің қаражаттары

1 699 182

70,6

1 766 648

70,5

1 848 213

65,8

4,0

4,6

Несие ұйымдарының қаражаттары

15 202

0,6

107 395

4,3

107 192

3,8

в 7 р.ув.

-0,2

Табыстар мен шығыстар бойынша дұрыс құнымен бағаланатын қаржылық міндеттемелер

439

0,02

69

0,003

3 131

0,1

в 6 р.ум.

в 45 р.ув.

Шығарылған қарыздық бағалы қағаздар

301 919

12,5

189 515

7,6

311 009

11,1

-37,2

64,1

Резервтер

4 385

0,2

4 163

0,2

407

0,01

-5,1

в 10 р.ум.

Уақытша кейінге қалдырылған салықтық міндеттемелер

7 907

0,3

4 520

0,2

10 673

0,4

-42,8

в 2,4 р.ув.

Сақтандыру міндеттемелері

25 201

1,0

29 715

1,2

38 807

1,4

17,9

30,6

Өзге міндеттемелер

14 124

0,6

12 210

0,5

15 129

0,5

-13,6

23,9

Барлық міндеттемелер

2 068 359

85,9

2 114 235

84,4

2 334 561

83,1

2,2

10,4

Капитал

339 639

14,1

392 179

15,6

475 221

16,9

15,5

21,2

Барлық міндеттемелер және капитал

2 407 998

100

2 506 414

100

2 809 782

100

4,1

12,1

Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

2 суретте «Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2012- 2014 жылдардағы пассивтерінің динамикасы бейне түрінде көрсетілген.


2 Сурет. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2012- 2014 жылдардағы пассивтерінің динамикасы2

3 кестеден көріп тұрғанымыздай, 2014 жылдағы пайыздық табыс 210,6 млрд.теңгені құрап 2013 жылға қарағанда 15,4 % (немесе 27,9 млрд.теңгеге) өскен. Ал 2013 жылы пайыздық табыс 182,6 млрд.теңгені құрады және 2012 жылмен салыстырғанда 13,4%-ға (немесе 21,6 млрд.теңгеге) төмендеген.

Пайыздық активтерді қамтамасыз етуіне құрылған резервтердің «Таза» пайыздық табысы 2014 жылы тұрақты өсіп 133,1 млрд. теңгені құрап 2013 жылға қарағанда 24,9%-ға (немесе 26,5 млрд. теңгеге), ал 2013 жылы 106,6 млрд теңгені құрап 2012 жылмен салыстырғанда 17,1% -ға жоғарылаған.

Таза пайыздық табыс 2014 жылы 125,7 млрд.теңгені, 2013 жылы 80,6 млрд, теңгені, 2012 жылы 75,7 млрд.теңгені құрған және соңғы екі жылда 56,0%-ға ал 2013 жылы 2012 жылдың ұқсас көрсеткіштермен салыстырғанда 6,5%-ға жоғарылаған.

Таза пайда 2014 жылы 114,4 млрд.теңгені құраған және 2013 жылға қарағанда жоғарылыған, ал 2013 жылы таза пайда 72,4 млрд.теңгені құрап 2012 жылмен салыстырғанда 3,5%-ға өскен.


3 кесте

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2012 – 2014 жылдардағы табыстылыған талдау

млн.теңге

Көрсеткіштер

31.12.2012 ж.


31.12.2013 ж.


31.12.2014 ж.

Ауытқұ, %

2013 ж./

2012 ж.


2014 ж./

2013 ж.


Пайыздық табыс

160 994

182 563

210 503

13,4

15,4

Пайыздық шығыс

(69 934)

(75 932)

(77 458)

8,6

2,0

Резерв құрылғанға дейін пайыздық активтердің құнсыздануының «Таза» пайыздық табысы

91 060

106 631

133 135

17,1

24,9

Құнсыздануға байланысты резервтер құру

(15 362)

(26 021)

(7 387)

69,4

-71,6

«Таза» пайыздық табыс

75 698

80 610

125 748

6,5

56,0

Қызметтер мен комисиялар бойынша таза табыс

45 091

44 267

50 079

-1,8

13,1

Өзге де пайыздық емес табыстар

31 546

32 597

40 742

3,3

25,0

Пайыздық емес шығыстар

(67 606)

(68 543)

(74 671)

1,4

8,9

Таза пайда

69 961

72 409

114 377

3,5

58,0

Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ таза табыстың құрылымын толығырақ зерттеп оны келесі 3 суреттен көре аламыз.



4 сурет. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ 2012-2014 ж.ж. таза табысының құрылымы3


Ссудалық портфельде ең жоғары үлес салмақты бөлшек несиелендіру жатады – 2014 жылы олардың ссудалық портьфелдегі үлесі 25,0% (немесе 490 643 млн.теңге) құраған. 2013 жылы 22,0 % (немесе 398 533 млн.теңге), 2012 жылы 21,0% (немесе 329 950 млн.теңге) құраған. Талданып отырған үш жылда талданып отырған ссудалық портфельдің құрылымы айтарлықтай өзгеріске ұшыраған мысалы, 2014 жылы бөлшек несиелендіру берілген несиелер 2013 жылмен салыстырғанда 92110 млн.теңгеге немесе 23,1% -ға өскен. Ал 2013 жылы 68 583 млн. теңгеге немесе 20,8%-ға 2012 жылмен салыстырғанда жоғарылаған.
4 кесте

2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ салалық несиелік портфелінің құрылымы

млн.теңге

Салалар

31.12.2012

31.12.2013

31.12.2014

ауытқу, %

сомасы

үлесі, %

сомасы

үлесі, %

сомасы

үлесі, %

2013ж./

2012ж.


2014ж./

2013ж.


Бөлшек несиелендіру

329 950

21,0

398 533

22,0

490 643

25,0

20,8

23,1

Көтерме сауда

287 126

18,0

341 489

19,0

386 201

20,0

18,9

13,1

Қызмет көрсету

157 560

9,0

233 492

13,0

229 741

12,0

48,2

-1,6

Құрылыс

168 244

10,0

163 615

9,0

154 817

8,0

-2,7

-5,4

Жылжымайтын мүлік

120 038

7,0

137 200

8,0

148 830

8,0

14,3

8,5

Бөлшек сауда

104 408

6,0

117 816

7,0

112 497

7,0

12,8

-4,5

Ауыл шаруашылығы

116 467

7,0

84 934

5,0

108 995

6,0

-27,1

28,3

Көлік құралдар

39 885

3,0

40 145

2,0

68 799

4,0

0,7

71,4

Тау-кен өндірісі

36 143

2,0

38 050

2,0

39 782

2,0

5,3

4,6

Мейманхана бизнес

32 668

2,0

31 549

2,0

29 969

2,0

-3,4

-5,0

Азық-түлік өңдеу өнеркәсіп

37 414

2,0

33 929

2,0

28 327

1,0

-9,3

-16,5

Байланыс

1 642

0

339

0

27 959

1,0

в 4,8 р. ум.

в 82,5 р. ув.

Металлургия

36 851

0,2

39 276

2,0

22 026

1,0

6,6

-43,9

Қаржы сектор

66 250

4,0

94 702

5,0

16 997

1,0

42,9

в 5,6 р. ум.

Энергетика

7 906

1,0

3 403

0

9 264

0

-57,0

в 5,6 р. ув.

Мұнай газ саласы

10 836

1,0

6 005

0

9 059

0

-44,6

50,8

Химиялық өнеркәсіп

41 127

0

10 604

1,0

8 793

0

в 3,9 р. ум.

-17,1

Машина жасау

9 416

1,0

7 878

0

5 250

0

-16,8

-33,4

Жеңіл өнеркәсіп

4 553

0

4 503

0

4 171

0

-1,1

-7,4

Өзгелер

13 650

1,0

18 094

1,0

31 911

2,0

32,6

76,4

Барлығы

1 622 134

100

1 805 556

100

1 934 031

100

11,3

7,1

Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

Банктің экономика саласын несиелендіру көлемінің динамикасы 4

суретте көрсетілген.

3 сурет. 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ банкінің экономика саласын несиелендіру көлемінің динамикасы4


Талдаудың қорытындысын шығару үшін 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ негізгі қаржылық көрсеткіштерін көрсететін кесте құрастырамыз.

Талдау қортындысын жүргізу үшін 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ негізгі қаржылық көрсеткіштері 10 кестеден көріп отырғанымыздай, 2012 жылдағы банктің активтері 2013 жылы 98,4 млрд. теңгеге өсіп 2 506,4 млрд. теңгені құрады, ал 2014 жылы 12,1%-ға өсіп 2 809,8 млрд.теңге құраған.


5 кесте

2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ негізгі қаржылық көрсеткіштері

млн.теңге

Көрсеткіштері

2012 жыл

2013 жыл

2014 жыл

ауытқу, %

2013ж./

2012ж., %



2014ж./

2013ж., %



Активтер

2 408,.0

2 506,4

2 809,8

4,1

12,1

Құнсыздану резервтерін алып тастағаннан кейінгі ссудалық портфель

1 319,2

1 482,2

1 648,0

12,4

11,2

Депозиттер

1 699,2

1 766,6

1 848,2

4,0

4,6

Бөлшек несиелендіру

329,9

398,5

490,6

20,8

23,1

Жеке капитал

339,6

392,2

475,2

15,5

21,2

Құнсыздану резервтерін аударғанға дейінгі таза пайыздық табыс

91,1

106,6

133,1

17,1

24,9

Қызметтер мен комисиялар бойынша таза табыс

45,1

44,3

50,1

-1,8

13,1

Таза пайда

70,0

72,4

114,4

3,4

58,0

Клиенттер займдарының клиенттер қаражаттарына қатынасы

0,8

0,8

0,9

-

-

Е С К Е Р Т У: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ негізгі қаржылық көрсеткіштерінің динамикасы 5 суретте көрсетілген.




5 сурет. 2012-2014 жылдардағы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ негізгі қаржылық көрсеткіштері
Несиелік тәуекелдіктерді басқару

Активтер мен пассивтердің банктік портфелі – белгілі мөлшердегі тәуекелділік пен жоғары табыстылыққа жетудің біртұтастығы. Активтер мен пассивтерді бірдей басқару банкке депозиттерді қорғау құралы мен займдардың іскерлік актвтерінің үздіксіздік цикліне әсер етеді. Актвтер мен пассивтерді басқарудың мақсаты стратегияға сай баланс құрылымын тактика мен іс – шараларға орай құру.

«Қазақстан Халық Банкі» АҚ активтерін басқару – бұл жеке және тартылған қаражаттарды орналастыру тәртібі мен жолдары, яғни ол қолма – қол ақша инвестиция, ссуда және т.б.актиктер деп бөлу. Қаражаттарды орналастыруда ссудалық операциялар мен бағалы қағаздардың инвестицияларына ерекше мән беріледі.

Қаражаттарды орналастыруды шешудің проблемалары жоғары табыстылық әкелетін тәуекелділік деңгейі төмен активтерді «сатып алу» болып табылады.



«Өтіміділік – табыстылық» диллемасын шешу барысында активтерді басқарудың үш жолы бар. Бұл әдістердің әрқайсысының тиімді де тиімсіз жақтары бар. Коммерциялық банктердің белгілі тасырмаларын шешкенде менеджерлер активтерді бсқаруда сәйкес келетін әдістердің кез келгенін пайдалануға мүмкіндігі бар. Қаражаттардың артықшылық кезеңінде ортақ қаржылық қор әдісін кеңінен пайдалануға болады. Екінші әдіс – активтерді бөлу немесе қаражаттарды конверсиялау, үшіншісі – ғылыми басқарумен ЭЕМ-ді пайдаланумен байланысты. Бұл әдістердің кез - келгенін пайдаланғанда активті операциялардың қаражаттарды тарту бойынша мүмкін ұсталымдар мен мүмкін табыстарды тиянақты сәйкестендіру қажет.



  1. Халық банкінің 2012-2014 жж. аралығындағы жылдық есептері

1 Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

2 Ескерту: [21,22,23] мәліметтер негізінде автор құрастырған

3 Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған

4 Ескерту: [21,22,23] мәлімет негізінде автор құрастырған



©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет