Жобалау пайда болған алғашқы кезеңдерде жобаны ғылыми-негізделіп, дәл есептелген түрде жасалатын және негізінен технологиялық қызметтерді пайдаланылатын белгілі бір нәрсенің нобайы деп түсіндірілген болатын


Педагогикалық жобалаудың дамуының тарихи-мәдени негіздері



бет3/263
Дата06.12.2023
өлшемі3.3 Mb.
#485646
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   263
Доп мат

1.3. Педагогикалық жобалаудың дамуының тарихи-мәдени негіздері.

Мысалы, тәрбиелеу мен білім беру сияқты, педагогикалық салаға жобалық іс-әрекет қолданбалы онтологиялық түсінік болып берілмейді. Алайда адамда жобалау қабілеті қоғамның ең ерте даму сатыларында пайда болды. Ең алғашқыда жобалау тіршілік іс-әрекетімен тығыз байлнысты болды, жеке дербес іс-әрекет түрі болып бөлінбеді. «Әр әрекет, инстинкті, импульсивті жүзеге аспайды... ол бағытталған, алғашқы жобалау негізінде мақсатқа бағытталып орындалады». (Каген М.С. Философия культуры. СПБ., 1996.-С.240). Тәжірибелік деңгейде еңбек құралын жасау нәтижесінде ол аң аулау қашасы немесе баспана бола ма деген көрініс қалыптасты. Бірдей деңгейде мақсатқа жету тәсілі - жобалау.


Философиялық жобалау адамды тіршілікке оңай өзгерту тетіктердің бірі деп қарастырды. Жобалау дамдардың тәжірибелік санасында, басқа өндірістік қабылдауда, ежелгі мифологиялық санада, сонымен қатар балалардың ойындық санасында бейнесін тапқан. Сонымен қатар, мақсаттық көрініс пен бағдарлама іс-әрекетін жасау әр адамның жас ерекшелігіне қарамастан жеткізілген.
Уақыт өте мақсаттық жобалау мен бағдарлама олардың орындалуын, санада сақтау мен мәтінге бекіту, іс-әрекеттің барлық оның кері байланыспен түзету мүмкіншілігін қалыптастырады. Дифференциалдық іс-әрекет түрлері арнайы жобалауда оның әр қайсысының түрін қамтамассыз етуді талап етті.
Қоғамдық санасынның даму кезеңінде адамдар жобалау қабілеттерін мақсаттық түрде жұмысты дамытуға мүмкіншіліктері болды. Жобалау іс-әрекет ретінде инженерлік-техникалық іс-әрекет, архетектура, құрылыс өңірінде қарқынды дамыды. Жобалау іс-әрекетінің логикалық ұйымдастырылуы алдын ала ойларды жасауды қарастырып, олардың жаңа объект түрлерін қарастыру мен бөліктерін моделдеумен түйінін жасап шығарды.
Политехникалық сөздікте жобалауды техникалық құжаттарды жетілдіру жиынтығы деп қарастырады, оның мазмұнында техника-эканомикалық дәйектеме, есептеу, сызбалар, макеттер, схемалар және тағы басқа құрылысқа қажетті құралдар, елді мекен, кәсіпорын, ғимарат, объект өндіруші құрылыс жабдықтары жайында мазмұнда көрсетіледі. (Политехнический словарь: 2-е изд.-М., 1980.- С. 412)
Сонымен қатар жобалау инженерия мен өндірістен, өзіндік арнайы тілі, анықталған ойы мен өндірістік процедурасының болуымен өзгеше. Бұл дегеніміз, жобалаумен ғылымды, жобалаумен зерттеуді жақындастырады.
Көрнекті орыс философ Н.Ф. Федоров (1828-1903), өзінің жобалау жұмысының іс-әрекетін тану әдісі деп атап өткен және оны жұмыс жобалауын тану деп қарастырған. (Федоров Н.Ф. Сочинения. –М, 1982.-С. 429). Бұл ұстанымға сүйенетін болсақ, теориялық білім мен практикалық іс-әрекеттің бірлігі, философ айтқан, адам өзі құрған дүниені тануға мүмкіншілігі бар, жобалау болжауға сәйкес оның қажеттілігі қандай болуын пракикалық іске асырумен тексеріледі.
Философиялық деңгейде жобалау рухани-білімдік іс-әрекет нәтижесі деп қарастырылады. Іс-әрекетте - жоба шешім тәрізді. Адамдардың қандай объектілер арқылы жоба жасау мүмкіншілігі бар? Техникалық жобалаудан бөлек, жобалау іс-әрекетінің қажетті бағыттары болып, қоғамның құбылыс немесе институт моделдерін құруы болып табылады. Адамдар жобалауға өздерінің күрделі әлеуметтік тапсырмаларын шешу үшін келген. Әлеуметтік жобалау қоғамдық өмірдің жаңа түрін жасауға бағытталған заттық жобалаудан өзгеше.
Әлеуметтік жобалау утопияда, әр түрлі ғасырларда көрнекті ойлар жасалған, олар пеадагогикалық компоненттерде кездеседі. Аристотель, Т. Мор, Т. Кампанелла, Р. Оуэн еңбектерінде, біз «адамдардың жаңа тегін» идеал кейпін табамыз. Идеал бұл жағдайда жоба мақсаты болып шығады, (адамды, оқушыны, адамдардың өмірінің құрылымын) мүлтіксіз ойлауы іске асырылады. Адам өзін-өзі жобалауға мүмкіншілігі бар екенін дәлелдейтін көптеген мысалдар өмірде және әдебиеттерде кездеседі. (бұған мысал, Н.Г. Чернышевский «Что делать?» романының кейіпкері - Рахметов). Бұның барлығы бізге педагогикалық жобалаудың іс-әрекеттің ерекше түрі деп айтуға мүмкіншілік береді.


Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   263




©dereksiz.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет