Өмірбаяны Қазақ халқының белді қаламгері 1915 жылы Ақмола облысындағы Атбасар қаласында туған



Дата25.02.2016
өлшемі28.8 Kb.
түріӨмірбаяны
Аты әлемге мәшһүр жазушы

Өмірбаяны

Қазақ халқының белді қаламгері 1915 жылы Ақмола облысындағы Атбасар қаласында туған.

1983 жыл Қазақ әдебиетінен жалынды жазушымызды алып кетті. 



Атбасар қаласындағы мектепкеАлматыдағы бір көшеге І. Есенберлин есімі берілген.

Еңбек жолы

1940 жылы Қазақ тау-кен институтын бітіріп, Жезқазған рудниктерінде инженер болады. Ұлы Отан соғысына қатысқан.

1942-1947 жылдар аралығында Қазақстан КП ОК-нің нұсқаушысы,

1951 жылы Қазақ мемлекеттік филормониясының директоры,

1953-1954 жылдары ҚР Геология министрлігінде аға инспектор,

1954-1955 жылдары Берсүгір шахта басқармасының (Ақтөбе облысы) бастығы,

1955-1957 жылдары Қазақ мемлекеттік көркем әдебиет баспасының аға редакторы,

1958-1967 жылдары "Қазақфильм" киностудиясының аға редакторы, сценарий редколлегиясының мүшесі,

1967-1971 жылдары "Жазушы" баспасының директоры,

1971-1975 жылдары Қазақстан Жазушылар одағы басқармасының 2-хатшысы болып қызмет атқарады. 



Марапаттары:

  • Еңбек Қызыл ту ордені

  • «Құрмет белгісі» ордені

  • «За боевые заслуги»

  • «За оборону Ленинграда» медалі

Қазақ КСР мемлекеттік сыйлықсының жүлдегері, 1968 жыл («Айқас» романы үшін).

Шығармашылығы:

І. Есенберлин қазақ әдебиетінде өнімді еңбек еткен аса көрнекті жазушылардың бірі. Алғашында ақын ретінде танылған оның шығармалары 1940 жылдан бастап жарық көре бастайды.

1945 жылы "Сұлтан", "Айша" дастандары, "Адамгершілік туралы жыр" өлеңдер жинағы (1949), революционер, большевик Ә. Майкөтовке арналған "Большевик туралы поэмасы" (1957), "Біржан сал трагедиясы" (1959) дастандары жарияланды.

1960 жылдары проза жанрына қалам тарта бастады. "Өзен жағасында" (1960), "Толқиды Есіл" (1965), орыс тілінде жазылған "Адам туралы ән" (1957) атты повестері жарық көрді. "Айқас" (1966), "Қатерлі өткел" (1967), "Ғашықтар" (1968), "Қаһар" (1969), "Алмас қылыш" (1971), "Алтын құс" (1972), "Жанталас" (1973), тың туралы "Көлеңкеңмен қорғай жүр" (1974) романдары, "Көшпенділер" трилогиясы (1976), Алтын Орда трилогиясы (1982-1983), "Махаббат мейрамы", "Алыстағы аралдар" (1983), Аққу құстың қуанышы" (1984) романдары, шығармаларының онтомдық жинағы (1984-1990) жарияланды.

Есенберлиннің "Маңғыстау майданы", "Аманат" (1978) романдары қазақ әдебиетіндегі сүбелі шығармалары қатарында. Кеңес өкіметі жылдарында туып қалыптасқан қазақ интеллигенциясының өмірін, олардың қазақ даласында социалистік өнеркәсіп орнату жолындағы қажырлы еңбегін, ескіліктің адам санасындағы қалдығына қарсы күресті баяндайтын "Айқас" романына 1968 жылы Қаз КСР Мемлекеттік сыйлығы берілді.

Ӏлияс Есенберлиннің орыс тілінде шыққан "Песня о человеке" (1956) романы 1958 жылы қытай тіліне аударылады. "Таудағы тартыс" (1962) пьесасы Алматыдағы Балалар мен жасөспірімдер театрында қойылды. М.Ерзинкянмен бірігіп жазған "Құйма" (1961) киносценарийі бойынша түсірілген фильм бүкіл кеңес және венгр, поляк, болгар экрандарында көрсетілді.

Ӏлияс Есенберлин прозасы түгел дерлік орыс тіліне аударылды. "Схватка" ("Айқас", 1957); "Опасная переправа" ("Қатерлі өткел", 1970); "Влюбленные" ("Ғашықтар", 1970); "Хан Кене" ("Қаһар", 1971); "Заговоренный меч" ("Алмас қылыш", 1973); "Отчаяние" ("Жанталас", 1974); "Прикрой своим щитом" ("Көлеңкеңмен қорғай жүр", 1976); "Мангистауский фронт" ("Маңғыстау майданы", 1981); "Золотая Орда" ("Алтын Орда", 1985) деген атпен Мәскеулік және республикалық баспалардан жарық көрді.

Жекелеген шығармалар украин, латыш, литваөзбекалтайбашқұртқарақалпақ,венгр,поляк, ағылшын,французқытайнемісараб, испан тілінде жарияланды.



Олардың ішінде "Көшпенділер" трилогиясы, "Адам туралы ән", "Қатерлі өткел", "Ғашықтар", "Айқас" романдары бар.

I.Есенберлин қырыққа жуық ән мәтінін жазды. Ол К.Д.Ушинскийдің "Әңгімелері мен ертегілерін" (1945), М.Жулявскийдің Вьетнам өміріне арналған "Қызыл дария" (1956) романын қазақ тіліне аударды.
Каталог: rus -> images -> aksiya2015
aksiya2015 -> М. Х. Дулати атындағЫ
images -> Тараз 2015 Құрастырушыдан / От составителя Ерліктің арқауы, елдіктің бастауы – Қазақ хандығы: Библиографиялық көрсеткіш
images -> Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев (1912-1993)
images -> Қазақ тілінде 74. 58(5Каз) м 11 М. Х. Дулатидың 510 жылдығына арналған "vi дулати оқулары"
images -> Ақпараттық-библиографиялық қызмет секторы Мұхаммед Хайдар Дулати – әйгілі тарихшы, қоғам қайраткері, ғалым және әдебиетші
images -> Тараз 2015 Құрастырушыдан / От составителя
images -> М. Х. Дулати атындағЫ
images -> Ғылыми кітапхана
aksiya2015 -> Жазушы Ілияс Есенберлиннің «Көркем әдебиет секторындағы» барлық шығармалары


Достарыңызбен бөлісу:


©dereksiz.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет