Д. Х. Кушмурзина К. Б. Шинбулатова



бет121/124
Дата03.01.2022
өлшемі361.51 Kb.
#451481
1   ...   116   117   118   119   120   121   122   123   124
Кушмурзина Д.Х. Әдебиеттік оқу әдістемесі

МЫСАЛ
Қарға мен түлкі

Абай Құнанбаев (И.А. Крыловтан)




Жұрт біледі, күледі,

Сұрқия тілдің жаманын,

Қошеметшілердің амалын.

Сонда да солар қайда жоқ?

Ептеп айтса, ересің,

Артынан өкінсең де пайда жоқ.


Ірімшікті Құдайым

Кез қылды бір күн қарғаға.

Алып ұшып барды да,

Қонды бір биік ағашқа.

Үлкен олжа емес пе

Ірімшік деген қарны ашқа?

Бір жеп алып, шүкірлік

Қылайын деп аллаға,

Тұмсығында ірімшік,

Ойланып қарап тұр еді,

Бір қу түлкі сорына

Жақын жерде жүр еді,

Ішіне сақтап қулығын,

Ептеп барып барлайды,

Бұлғақтатып құйрығын,

Қарғаның көзін алдайды.

Тәтті тілмен, тәтті үнмен


Сөйлесуге айналды:

"Қарағым, не еткен сұлу ең!"-

Деп таңырқап таңданды,-

"Не еткен мойын, не еткен көз,

Осыдан артық дейсің бе

Ертегі қылып айтқан сөз?

Қалайша біткен, япырмай,

Мұрныңыз бен жүніңіз!

Періштенің үніндей

Деп ойлаймын үніңіз.

Осы көрікпен, Бұл жүнмен,

Әншілігің белгілі,

Ұялмай, қалқам, бір сайра,

Біз де алалық үлгіні.

Құс төресі біздерге

Сіз боларсыз бір күні".

Басы айналды қарғаның

Сұмның айтқан сөзіне.

Қуанғаннан бөртініп,

Бір мастық кірді өзіне.

Өзіне біткен өңешін

Аямастан қарқ етті,

Ірімшік жерге салп етті,

Іс бітті, қу кетті





Есек пен бұлбұл

Абай Құнанбаев (И.А. Крыловтан)


Тойған есек шөпті оттап маңайдағы

Сонырқап шатқа кетті қай-қайдағы.

Тентіреп өлкені өрлеп келе жатып,

Жолықты бір бұлбұлға тоғайдағы.


Сенбісің ақын бұлбұл, жаңа көрдім,

Атыңа жұрт мақтаған құмар едім.

Бір сайрап берсең, қалқам, өзім естіп,

Рас па екен жұрттың сөзі, сынар едім.


Өнерге салды бұлбұл сонда аңыратып,

Шыңғыртып, шымырлатып, сорғалатып,

Мың түрлі күйге салып толқынтады,

Маңайда жан біткенді таңырқатып.


Қой жатыр, қойшы тыңдап тұрды елбіреп,

Көзіне қып-қызыл боп жас мөлдіреп.

Жел соқпай, құс шуламай, бәрі жым-жырт,

Әнге көңіл жіберіп тұрды елжіреп.


Бұлбұл болды, тосып тұр есек сөзін,

Есек жерге қаратып екі көзін:

«Іш пыспай-ақ тыңдарлық бар екенсің,

Әттегене-ай, білмепсің әтешті өзің!


Екенсің ән салуға сен-дағы епті,

Сен біраз әтеш әнін үйрен!»— депті.

Бұл сықылды сыншының сөзін естіп,

Көз көрмеске бұлбұл да ұшып кетті.


Демеймін жұрт мақтасын,

Я жақсын, я жақпасын.

Сүйтсе де мұндай сыншыдан

Құдайым бізді сақтасын.



Шал мен малай

Ахмет Байтұрсынұлы


Шал қайтты малайымен пішен шауып,

Бәлені сезе ме адам тұрған бағып.

Орманмен кешкітұрым келе жатты,

Баратын елге тура бір жол тауып.

Тап берді қарсы алдынан аю шығып,

Болмады айла етерге о ғып, бұғып.

Үстіне Шалдың аю қонып қалды,

Сорлыны ә дегенше жерге жығып.

Жұмарлап, басып-жаншып аю шалды,

Жемекке енді бастап ыңғайланды.

«Бауырым, Пәленшежан, айыршы-ай», - деп,

Малайға Шал жалынып, қолқа салды.

Малайы темір айыр, балтаны алып,

Аюды жықты, басын, ішін жарып.

Қан-қан боп үсті-басы, өлейін деп,

Қорқырап аю жатты ыңыранып.

Шал тұрып енді орнынан есен-аман,

Жақындап жұмыскерге келді таман:

«Әумесер, ақылың жоқ, ит-доңыз!» - деп,

Байғұсты балағаттап, сөкті жаман.

«Ұрсасың неге, Шалым, маған, - деді, -

Сөккендей не істедім саған? - деді. -

Жазғаным, менің сені аю - жаудан

Айырып алғаным ба аман?!» - деді.

Шал айтты: «Көрмеймісің не еткеніңді,

Желігіп жындануға жеткенінді,

Бардай-ақ әкең құны, сонша шаншып,

Терісін іске алғысыз еткеніңді?!»

* * *

Сөз жаздым үгіт үшін бозбалаға,



Осындай елде уақиға аз ғана ма?

Қайырың наданға еткен - шашқан мүлкің,

Болады рәсуа құр далаға.

Құдайым, жолдас қылма жамандарға,

Көзі тар, көңілі соқыр надандарға!

Жақсылық етсең де бір, етпесең де,

Жақпайсың кей ақымақ адамдарға.



Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   116   117   118   119   120   121   122   123   124




©dereksiz.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет