ПӘннің ОҚУ-Әдістемелік кешені «КӨмірсутекті шикізаттарды өҢдеу технологиясы і» 5В072100 – «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы ушін ОҚУ-Әдістемелік материалдар



жүктеу 1.88 Mb.
бет7/10
Дата09.06.2016
өлшемі1.88 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

1 Негізгі әдебиет

1. Омарәлиев Т.Мұнай мен газды өңдеудің химиясы және технологиясы: - Астана: Фолиант. – 2011. I бөлім: Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері. -504 б.

2. Омарәлиев Т.Мұнай мен газды өңдеудің химиясы және технологиясы: - Астана: Фолиант. – 2011. II бөлім: Құрылымды өзгертіп өңдеу процестері. -344 б.

3. Бишімбаева Г.Қ. Мұнай және газ химиясы мен технологиясы. – Алматы: Бастау, 2007.-242 с

4. Серіков Т.П., Ахметов С.А. Мұнай мен газды терең өңдеу технологиясы: оқұлық: 3-томдық – Атырау мұнайй және газ институты. – 2005

5. Надиров Н.К. Высоковызкие нефти и природные битумы. Т. 1-5. – Алматы.: Гылым, 2001.

6. Туманян Б.П. Практические работы по технологии нефти. – М.: «Техника» ТУМА ГРУПП, 2006. – 106с.

7. Умергалин Т.Г. Методы расчетов основного оборудования нефтепереработки и нефтехимии. – Уфа.: Нефтегазовое дело. 2007-236 .

8. Дауренбек Н.М., Еркебаева Г.Ш., Калдыгозов Е.К. Мұнай мен газ технологиясы және мұнай химиясы бойынша мысалдар мен есептер Оқу құралы Шымкент: М. Әуезов атындағы ӨҚМУ, 2009. – 142б.

9. Капустин В.М. Технология переработки нефти. – М.: КолосС. – 2008.-334с.

10. Савельянов В.П. Общая химическая технология полимер. М.: Академкнига, 2007 – 336с.

11. Крыжановский В.К., Кербер М.М., Бурлов В.В., Паниматченко Н.Д.: Производство изделий из полимерных материалов. Санкт-Петербург.: Профессия.2004.-460с.

12. Тасанбаева Н.Е., Абдулхаликова И.Р., Сақыбаева С.А., Бимбетова Г.Ж. «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» пәнінен лабораториялық жұмыстардды ұйымдастыру мен өткізуге арналған әдістемелік нұсқаулар.-Шымкент.: М.Әуезов атындағы ОҚМУ, 2010 ж.-88б.

7.1.13 Тасанбаева Н.Е., Абдулхаликова И.Р., Сақыбаева С.А., Бимбетова Г.Ж. «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» пәнінен студенттердің өзіндік жұмысын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқау ( 050721-«Органикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы үшін) - Шымкент.: М.Әуезов атындағы ОҚМУ, 2010 ж.-56б.

2 Қосымша әдебиет

1. Рудин М.Г., Драбкин А.Е. Краткий справочник нефтепереработчика.-Л.: Химия, 1980. -327с.

2. Вержичинская С.В. , Дигуров Н.Г., Синицие С.А. Химия и технология нефти и газа. М.: ФОРУМ-ИНФРА-М, 2009.-400с.

3. Ахметов С.А. Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа.: Гилем, 2002. -672с.

4. Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.: ТГУ НиГ им. И.М. Губкина, 2004. -288с.

5. Сериков Т.П. Перспективные технологии переработки нефтей Казахстана. – Алматы.: Гылым, 2001. -276с.

1-бөлім.Көмірсутек шикізатын алғашқы өңдеу технологиясы.

1.2.Көмірсутек шикізатын алғашқы өңдеу және бөлудің негізгі әдістері

10. Мұнайды алғашқы өңдеуден алынған отынның классификациясы жіне тауарлық мінездемесі.Тауарлық мұнай өнімдерін алу.

МӨЗ өнеркәсіптік кәсіпорны мұнай өңдеу процесін қамтамасыз етеді.Мұнай өңделетін процестер өте күрделі.Негізгі өнімдері бензин,жанармай,дизельды отын,асфальт база, пеш отыны,керосин және мұнай газы.

Мұнай өңдеу, мұнай өңдеу технологияларының негіздері

Мұнай өңдеу мақсаты- мұнай өнімдерін,әсіресе түрлі отындарды шығару:

-автомобиль отыны,

-әуе отыны,пештерге арналған отын,

-келесі химиялық өңдеуге арналған шикізат

Автомобиль отыны.

Автомобильдерге арналған отынның негізгі түрлері-мұнай өңдеу өнімдері-бензин және жанармай. Ол эксплуатациялық қасиетін жақсартуға арналған көмірсутек қоспасы мен қоспалар.Бензин құрамына 35-тен 200 С температурасында қайнайтын көмірсутектер кіреді, ал жанармай құрамына 180...360 С шамасында қайнайтын көмірсутектер кіреді.

Бензин өзінің фзикалық-химиялық қасиеттеріне қарай мәжбүрлеп тұтатылатын двигательдерде қолданылады.Күрделі жанармайлар қысу арқылы тұтатылатын двигательдерде қолданылады.

Әуе отыны-ұшу аппараттарының жанғыш двигатель камерасына ауамен бірге енетін жанғыш зат.Екі түрге бөлінеді- әуе бензині және реактивті жанғыш зат.Біріншілері, әдетте, поршенді двигательдерде қолданылады, екіншілері-турбореактивті және турбовинтті двигательдерде қолданылады.Сонымен қатар дизельді әуе моторларының құрылымы белгілі,олар көгілдір отынды қолданды, қазіргі таңда-керосинді қолданады.

Пештік отын-бұл көп мөлшердегі отын, электр станцияларының агрегаттарына,технологиялық пештерге арналған,кемеге арналған отындар.

Пештік отын мұнай өідеудің қалдықтары негізінде көп компонентті отын ретінде шығарылады.

Пештік отын компоненттері мыналар:

-мазут


- крекинг-термокрекинг және висбрекинг қалдықтары

- каталитикалық крекинг,термокрекинг күрделі газойлдері

-майлы өнім қалдықтары

-кез-келген екінші процестің жеңіл газойлдері

Пештік отындардың түрлері:

жанғыш мазуттар,

пештік,

технологиялық экспортты отын



Жанғыш мазуттар ГОСТ 1058-75 бойынша шығарылады.Олар

-жеңіл Ф-5 және Ф-12 маркалар

-орташа маркалар М-40

-ауыр маркалар М-100


Пештік отындар ГОСт 14298 МП,МП-1 және МПВА бойынша маркалар

Экспортты технлогиялық отындар Э-2,Э-3,Э-4 және Э-5 маркалары

Үлкен құбырлары бар мұнай өндіруші зауыттар,үлкен өнеркәсіп кешендері жеке өнеркәсіптер арасында,химиялық өңдеу зауыттары арасында көп мөлшерде сұйықтықты қолданады.Мұнай өнімдерін және олардың компоненттерін алу үшін мұнай құрамдық бөліктерге бөлінеді.Мұнай өңдеу-мұнай өндіруші зауыттың алғашқы процесі,ол мұнайды қыздыру кезінде бу фазасы пайда болатынына негізделеді.Мұнай өңдеу нәтижесінде пайда болған фракциялар көмірсутек қоспаларын береді.Мұнай фракцияларын бірнеше рет өңдеу нәтижесінде жеке көмірсутектер пайда болады.Ол бір рет булану немесе баяу булану әдістерімен,ректификациямен және онсыз,қатты қыздырылған су буының қатысуымен, атмоссфералық қысыммен жүзеге асады.
Май жасау заводтарында шикізат ретінде шикі мұнайды өңдейді.

Мұнайды біріншілік айдауда қайнау температуралары, көмірсутктердің химиялық құрамыжәне басқа да қасиеттермен ажыратылатын фракциялар мен мұнай өнімдерінің кең құрамын алады.

Мұнай өнімін фракция деп атайды, егер оның эталон нормасына сипаттамасы сәйкес келсе онда тауарлық өнімге техникалық шарт бойынша қосымша өзгертулер талап етілмейді.

Көмірсутекті газ – көп бөлігі пропан мен бутаннан тұрады, олар еріген түрде мұнай өңдіруге түседі. Мұнайды біріншілік айдау технологиясына байланысты пропан-бутандық фракцияны сұйылтылған немесе газ тәріздес түрде алады. Оны газо-фракциялық қондырғыларда жеке көмірсутектерді өндіру мақсатында, тұрмыстық отын, авто бензин компаненті ретінде қолданады.

Бензин фракциясы 28—180 °С көп дәрежеде екіншілік айдауға ( тура ректификацияда) тар фракцияларды (28—62, 62—85, 85—105, 105—140, 85—140, 85— 180 °С) изомеризация, жеке ароматты көмірсутектерді (бензол, толуол, килол) каталитикалық риформинг арқылы алу шикізаты ретінде, авто және авиациялық бензиннің жоғарыоктан компоненті; этилен алудағы пиролиздің шикізаты ретінде, сирек жағдайда тауарлық бензин компоненті ретінде қолданылады.

Керосин фракциясы 120—230 (240) °С – реактивті қозғалтқыштар отыны ретінде қолданылады, қажетті жағдайда демеркатанизацияға, гидротазалауға ұыратылады; 150—280 фракцияны немесе 150—315 СС аз күкіртті мұнайдан алынатын фракцияны жарықтандырғыш керосиндер, 140—200 °С фракцияны бояғыштар өндірісінде еріткіш (уайт-спирит) ретінде пайдаланылады.

Дизель фракциясы 140—320 (340) °С қыстық дизель отыны, 180—360 (380) °С фракция жаздық дизель отыны ретінде қолданылады. Күкіртті және жоғары күкіртті мұнайлардан фракциялар алу үшін алдын-ала күкіртсіздендіру жүргізіледі. 200—320 °С және 200—340 °С депарафинизация көмегімен сулы парафиндер шикізаты ретінде жоғары және парафинді мұнайлардан бөлінетін фракциялар.

Мазут – атмосфералық айдаудың қалдығы – қазандық отыны, оның компоненті немесе вакуумдық айдау құрылғысының шикізаты, сонымен қатар жылу, каталитикалық крекинг, гидрокрекингте қолданылады.

Кең май фракциясы 350—500 және 350—540 (580) °С – вакуумдық газойль – каталитикалық крекинг және гидрокрекинг шикізаты ретінде қолданылады.

Тар май фракциялар 320 (350)—400, 350—420, 400—450, 420—490, 450—500 °С әртүрлі минералды майлар өндірісінің құрылғыларына арналған және қатты парафиндер шикізат ретінде қолданылады.


Гудрон – мазуттың вакуумдық айдаудың қалдығы — деасфальтизацияға, мұнайды өңдеді тереңдету мақсатындағы кокстеуге ұшыратады , битумдар, қалдық базисті майлар өндірісінде қолданады.

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

1 Негізгі әдебиет

1. Омарәлиев Т.Мұнай мен газды өңдеудің химиясы және технологиясы: - Астана: Фолиант. – 2011. I бөлім: Құрылымды өзгертпей өңдеу процестері. -504 б.

2. Омарәлиев Т.Мұнай мен газды өңдеудің химиясы және технологиясы: - Астана: Фолиант. – 2011. II бөлім: Құрылымды өзгертіп өңдеу процестері. -344 б.

3. Бишімбаева Г.Қ. Мұнай және газ химиясы мен технологиясы. – Алматы: Бастау, 2007.-242 с

4. Серіков Т.П., Ахметов С.А. Мұнай мен газды терең өңдеу технологиясы: оқұлық: 3-томдық – Атырау мұнайй және газ институты. – 2005

5. Надиров Н.К. Высоковызкие нефти и природные битумы. Т. 1-5. – Алматы.: Гылым, 2001.

6. Туманян Б.П. Практические работы по технологии нефти. – М.: «Техника» ТУМА ГРУПП, 2006. – 106с.

7. Умергалин Т.Г. Методы расчетов основного оборудования нефтепереработки и нефтехимии. – Уфа.: Нефтегазовое дело. 2007-236 .

8. Дауренбек Н.М., Еркебаева Г.Ш., Калдыгозов Е.К. Мұнай мен газ технологиясы және мұнай химиясы бойынша мысалдар мен есептер Оқу құралы Шымкент: М. Әуезов атындағы ӨҚМУ, 2009. – 142б.

9. Капустин В.М. Технология переработки нефти. – М.: КолосС. – 2008.-334с.

10. Савельянов В.П. Общая химическая технология полимер. М.: Академкнига, 2007 – 336с.

11. Крыжановский В.К., Кербер М.М., Бурлов В.В., Паниматченко Н.Д.: Производство изделий из полимерных материалов. Санкт-Петербург.: Профессия.2004.-460с.

12. Тасанбаева Н.Е., Абдулхаликова И.Р., Сақыбаева С.А., Бимбетова Г.Ж. «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» пәнінен лабораториялық жұмыстардды ұйымдастыру мен өткізуге арналған әдістемелік нұсқаулар.-Шымкент.: М.Әуезов атындағы ОҚМУ, 2010 ж.-88б.

7.1.13 Тасанбаева Н.Е., Абдулхаликова И.Р., Сақыбаева С.А., Бимбетова Г.Ж. «Органикалық заттардың химиялық технологиясы» пәнінен студенттердің өзіндік жұмысын ұйымдастыру бойынша әдістемелік нұсқау ( 050721-«Органикалық заттардың химиялық технологиясы» мамандығы үшін) - Шымкент.: М.Әуезов атындағы ОҚМУ, 2010 ж.-56б.

2 Қосымша әдебиет

1. Рудин М.Г., Драбкин А.Е. Краткий справочник нефтепереработчика.-Л.: Химия, 1980. -327с.

2. Вержичинская С.В. , Дигуров Н.Г., Синицие С.А. Химия и технология нефти и газа. М.: ФОРУМ-ИНФРА-М, 2009.-400с.

3. Ахметов С.А. Технология глубокой переработки нефти и газа.- Уфа.: Гилем, 2002. -672с.

4. Рябов В.Д. Химия нефти и газа. – М.: ТГУ НиГ им. И.М. Губкина, 2004. -288с.

5. Сериков Т.П. Перспективные технологии переработки нефтей Казахстана. – Алматы.: Гылым, 2001. -276с.

Зертханалық сабақтар
Зертханалық жұмыс № 1. Мұнай және мұнай өнімдерінің негізгі қасиеттерін анықтау

Жұмыс мақсаты: Мұнайдағы минералды қоспалардың мөлшерін анықтау

Мұнай мен мұнай өнімдерінің минералды қоспалары су, тұздар, механикалық қоспалар, күл, сонымен қатар, минералды қышқылдар мен сілтілер жатады.

Минералды қоспалардың көптеген бөлігі шикі мұнайларда болады және өңдеу барысында мұнай өнімдеріне өтеді.

Минералды қоспалардың болуы мұнай өңдеу процесін қиындатады және мұнай өнімдерінің тасымалдануы барысында зиянды әсерін тигізеді. Минералды қышқылдар мен сіілтілердің қоспалары машиналардың металды бөліктерінде, қошғалұыштары мен құбырларында коррозияны тудырады, әсіресе жоғарғы температурада. Бұда минералды н басқа бұл қоспалардың болуы мұнай өнімдерініңтотығуға беріктігін төмендетеді, сондықтан мұнай майларында, мотор мен қазандық отындарында қышқылдармен сілтілердің мүлдем аз мөлшерінің болуының өзі қолдануға жарамсыз етеді.



I.Мұнайдағы су мөлшерін анықтау

Жұмыс мақсаты: Мұнайдағы ерігіш судың мөлшерін анықтау

Теориялық бөлім

Мұнайдағы судың мөлшері 10-60% дейін және одан да көп мөлшерде болады. Өңдеуге түскен мұнайда судың және тұздардың болуы мұнай өңдеу зауытының жұмысына кері әсерін тигізеді.

Судың өп мөлшерде болуы мұнайды айдау аппаратындағы қысымды арттырады, оның өнімділігін төмендетеді. Суды қыздыру мен буландыруға артық жылу шығындайды. Сулы мұнайды тасымалдау барысында қосымша шығынды талап етеді. Сондықтан ұнғылардың немесе табылған орында мұнайды дайындау қондырғыларын қолданады (УПН), ол жерлерде газсыздандыру, сусыздандыру және шикі мұнайды тұзсыздандыру және тауарлық мұнай алады.

Мұнайда су 3 формада болады: еріген, дисперсирленген және бос. Еріген судың болуы негізінен мұнайдың химиялық құрамына байланысты.

Мұнай өнімдерінің температурасының артуымен барлық көмірсутектердің ерігіштігі артады.

Суға қатысты көбірек ерігіштік қасиетке ароматты көмірсутектер ие.

Мұнайда ароматты көмірсутектер көп болса, соғұрлым ондағы судың ерігіштігі жоғары.

Эксплуатация барысында мұнайда судың болуы эмульсия түзілуіне әкеліп соғады. Мұнай эмульсиялары ашық сарыдан қою қоңырға дейінгі түске ие.

Көптеген жағдайларда олар дисперсиялық ортасы мұнай, ал дисперсиялық фазасы -су болып табылатын мұнайдағы су эмульсиясы түріне жатады. Эмульсиялардың түзілуі беттік әсерлерге байланысты. Сұйықтықтың ауамен және басқа сұйықтықпен шектесетін беттік қабаты , беттік керілу күшімен сипатталады.

Мұнай және мұнай өнімдерінің беттік керілу күші 0,02-0,05Н/м аралығында жақын майлардағы судың болуы олардың тотығуға бейімделулігін арттырады және металдың беттердің коррозиясын жылдамдатады, мотор отындарындағы судың болуы төмен температураның әсерінен тығындардың отындық берілуінің тоқтауына әкеп соғады.

Мұнай және мұнай өнімдеріндегі су мөлшерін анықтау әдістері 2 топқа бөленеді: сапалық, сандық

Сапалық әдістер мұнайдағы эмульсиялар мен ерігіш судың бар екендігін анықтауға мүмкіндік береді.Бұл әдіске мөлдірлігіне шағылғыштығыны, реактивтік қағазға сынамалар алу жатады.Бұл әдістердің алғашқы екеуі мөлдір мұнай өнімдеріндегі суды анықтау үшін қолданылады. Суды анықтаудағы сапалық әдістердің жиі қолданылатыны болып шағылуына сынама алу жатады.

Сандық әдістер мұнайдағы су мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді. Оларды тура және жанама болып бөледі:

Тура- Дин және Старк әдісі, Фишер реактивімен титрлеу және т.б.

Жанама- колориметриялық, концуптометриялық, УҚ- спектрометрлі және т.б.

Дин және Страк әдісі бойынша су мөлшерін анықтау.

Бұл мұнайдағы,сулық мұнай өнімдеріндегі, пластикалық жақпалардағы, парафиндердегі, церезиндердегі, гудрондар мен битумдардағы су мөлшерін анықтаудың ең кең тараған және дәлдігі жоғары әдісі.

Әдістің мәні сынаманы суда ерімейтін еріткіште мұнайдың қайнау температурасына дейін қыздыруда және конденсирленген судың мөлшерін өлшеу, оның көлемін %-пен есептейді.

Аппараттар, құрал-жабдықтар мен реактивтер.

Колба қыздырғыш немесе электропеш, МЕСТ 1594-69 бойынша қабылдағыш – тұзақ, кері тоңазытқыш, Сыйымдылығы 500 см3 домалақ колба, өлшеуіш цилиндр 100см3 сусыз көмірсутек еріткіші (кесте),қыздырғыштар пемза, глазурлы фаянс, фарфор немесе 1 жағы бекітілген(запалный) шыны капиллярлар.

Кесте


Сусыз көмірсутекті еріткіштер

Еріткіштер

Мұнай өнімі

Техникалық тауар

Техникалық ксилол



Битумдар, асфальтенді мұнайлар, ауыр қалдықты қазандық отындар

Қайнау шегі 100-200С дейінгі мұнай дистилляттары

Мұнай, сұйық битум, мазут, жақпа майлар, мұнай өнімдері.

Қайнау шегі 100-200С дейінгі мұнай дистилляттары

Пластикалық жақпалар

Сынақ жүргізуге дайындық.

Сыналатын мұнайдың сынамасын сыйымдылығы ¾ бөлігіне толтырылған шыныда 5 минут шайқап отырып араластырады тұтқыр және парафинді мұнай өнімдерін алдын ала 40-50С температураға дейін қыздырады.

Шыны колба 1-де алдын ала таза және құрғақтай өлшенген (сурет-1). Содан кейін 100мл еріткіш құйып араластырады. Егер мұнайда 10% артық су болатын болса, онда өлшемесі одан 10мл артық емес су айдалатындай қылып есептейді.

Араластырылған мұнай сынамасынан 100г өлшеуге алады.

Тұтқырлығы аз мұнайларды колбаның толық көлеміндей етіп алады. Бұл жағдайда өлшегіш цилиндрмен зерттелетін мұнай өнімінен 100мл өлшеп алып, колбаға бірге құяды. Мұнайдың өлшемесі бұл- грамм бойынша оның көлемінің көбейтіндісіне тең болады. Біркелкі қайнау үшін колбаға қыздырғыштар салады. Колбаны шлифтің көмегімен қабылдағыш тұзақтың су жіберетін тубкасына жалғайды, ал қабылдағыш тұзақты жоғарғы бөлігіне илифке тоңазытқышты жалғайды. Қабылдағыш тұзақ және тоңазытқыш таза және құрғақ болуы керек. Ауадан су буларының конденсациясын болдырмау үшін тоңазытқыштың жоғарғы бөлігін міндетті түрдемақтамен жабу керек.

Сурет 1 Дин және Старк құралы.

Талдау жүргізу.

Колбаны ішіндегі затымен бірге колбақыздырғыштың көмегімен электр плитасында қыздырады. Айдауды тоңазытқыштың трубкасында қабылдағышқа 1 секунтына 2-ден – 5-ке дейін тамшы құлататындай етіп жүргізеді.

Егер дистиляция процесінде тамшылардың түзілуі тұрақсыз болса, онда дистиляция жылдамдығын арттырады немесе тоңазытқышқа келетін салқындатқыш судың ағынын бірнеше минутқа тоқтатады. Егер айдаудың соңына таман су тамшылары тоңазытқыштың трубкасында тоқтап қалса, онда оларды еріткішпен шаяды. Шаю барысында белгілі бір уақытка қайнаудың интенсивтілігін арттырады.Қабылдағыш тұзақтағы су мөлшері көбеймеген кезде және еріткіштің жоғары бөлігі толықтай мөлдір болғанда біртіндеп айдауды тоқтатады. Айдау уақыты 30 минуттан кемемес 60 минуттан көп болмуы керек.

Егер тоңазытқыштың трубкасын қабырғасында су тамшылары болса, оларды шыны таяқшамен қабылдағыш тұзаққа итереді. Зерттелетін затты бөлме температурасына дейін салқындатқаннан кейін құралды жинайды. Егер қабылдағыш тұзақты судың аздаған (0,3м3) мөлшері жиналса немесе еріткіш лай болса, қабылдағыш тоңазытқышты жарықтандыру (осветления) үшін 20-30минут ыстық суға орналастырады, содан кейін қабылдағыш тұзаққа жиналған судың көлемін қабылдағыш тұзақтың су алып тұрған бөлігінің бір жоғарғы бөлігіндей етіп дәлдігінен жазады. Өлшеуді мениск жоғарғы бөлігі бойынша жүргізіледі.

Нәтижелерді өңдеу.

Судың массалық үлесін (х) процентпен мына формула бойынша

х = 100V0/m есептейді.

Мұнда


V0 – қабылдағыш тұзақтағы судың мөлшері см3;

m - сынаманың массасы, г;

Қабылдағыш тұзақтағы судың мөлшері 0,03 см3 және одан аз болса болып саналады қабылдағыш тұзақтың төменгі бөлігінде су тамшылары көрінбесе сыналатын мұнай өніміндегі судың жоғын есептейді.

Бір атқарушының жасауымен алынған екі параллель анықтаулардың нәтижелерінің арасындағы айырмашылық олардың арасындағы айырмашылық су көлемі- 0,1см3 аз немесе 1,0 см3 тең.

Көлемнің орташа мәнінің 2%- ын су көлемінің 1,0 см3 аспаған жағдайында дәл деп есертеледі.

Анықтау нәтижелірінің безендіру үлгісі кестеде көрсетілген.

Кесте

Күні

Сынама нөмірі

Колба №

Бос колбаның массасы (г)

Өлшемесі бар колбаның массасы (г)

Мұнай өлшемінің массасы (г)





















Сұрақтар


  1. Мұнайдағы және мұнай өнімдеріндегі су мөлшерін не үшін білу қажет

  2. Су мұнайға су қалай түседі

  3. Мұнайды алу әдістері

  4. Мұнайдағы және мұнай өнімдеріндегі суды анықтау әдістері

  5. Дин Старк әдісі (ГОСТ 2477-65)

1. әдістің мәні

2. Аппараттар реактивтер және материалдар

3. Сынақ жүргізуге дайындау

4. анализді жүргізу

5. нәтижелерді өңдеу

Ұсынылған әдебиеттер тізімі

1. Ахметов С.А. Технология глубокой переработки нефти и газа. - Уфа: «Гилем», 2002. 672 с.

2.Белянин Б.В., Эрих В.Н., Корсаков В.Г. Технический анализ нефтепродуктов и газа.//Л.: Химия, 1986. – 184 с.

3. Каминский Э.Ф., Хавкин В.А. Глубокая переработка нефти: технологический и экономический аспекты. – М.: «Техника», 2001. – 384 с.

4. Мановян А.К. Технология первичной переработки нефти и природного газа: Учебное пособие для вузов. – М.: Химия, 2001. – 568 с.

5. Чуракаев А.М. Газоперерабатывающие заводы и установки. – М.: Недра, 1994. – 334 с.

6. Рудин М.Г., Сомов В.Е., Фомин А.С. Карманный справочник нефтепереработчика. / Под редакцией М.Г. Рудина. – М.: ЦНИИТЭнефтехим, 2004. – 339 с.

7. Сарданашвили А.Г., Львова А.И. Примеры и задачи по технологии переработки нефти и газа. - М.: Химия, 1973. - 272 с.

8. Справочник нефтепереработчика: Справочник / Под ред. Ластовкина Г. А., Радченко Е.Д., Рудина М.Г. – Л.: Химия, 1986. – 648 с.
Зертханалық жұмыс № 1. Мұнай және мұнай өнімдерінің негізгі қасиеттерін анықтау


  1. Мұнайдағы тұздың мөлшерін анықтау

Жұмыс мақсаты: Мұнайдағы тұздың мөлшерін анықтау

Реактивтер: Толуол; 0,2 н азот қышқылының ерітіндісі; 0,01н сынап нитратының ерітіндісі; спирттегі дифенилкарбазидтің 1% - тік ерітіндісі.

Теориялық бөлім

Өңдеуге түсетін мұнайдың құрамындағы тұздардың болуы мұнайөңдейтін зауыттың жұмысына кері әсерін тигізеді. Тұздар (әсіресе хлоридтер) жылуалмастырғыштар мен пештердің трубаларында тұрып қалады, нәтижесінде трубаларды жиі тазалау қажет болады, жылуберудің коэффициентін төмендетеді. Кальций мен магнидің хлоридтері тұз қышқылын түзе отырып гидролизденеді, осының салдарынан технологиялық қондырғылардың аппараттарының металдары коррозияға ұшырайды. Сонымен қатар тұздар түзілетін мұнай өнімдерінің сапасын төмендетеді. Сондықтан, мұнайды өңдеуге жіберместен бұрын тұздарынан айырады.

Тұздарды анықтау әдісі мұнайдан тұздарды сумен экстрагирлеуге және хлоридтердің сулымен сорып алу арқылы сынап нитратымен мына реакция бойынша:



Hg(N03)2 + 2NaCl ⇒HgCI2 + NaN03 титірлейді.

Жұмысты орындау тәртібі

Зерттелетін мұнайды тиянақты түрде 10 мин бойы араластырады. Содан кейін көлемі 25 мл цилиндрге құяды, шамамен тұз мөлшері 200мг/л деп есптесек онда көлемі 10 мл цилиндр қажет. Алынған мұнай үлгісін бөлгіш воронкаға құяды. Цилиндрді әр рет 5 мл артық емес көлемді толуолмен шаяды. Толуолдың барлық осы көлемін зерттелетін мұнай ерітіндісі бар воронкаға құяды. Мұнайдың толуолды ерітіндісін 2 мин жақсылап араластырған соң, бөлгіш воронкаға 100 мл ыстық дистилденген су құяды. Бөлгіш воронкадағы қоспаны тағы да 10 мин араластырады. Сосын воронканы штативтің сақиналарына орналастырады. Тұнба түзілген соң сулы қабатты қағаз фильтрі бар воронкаға бөліп алады және фильтратты стақанға жинап алады.

Бұдан кейін 30-40 мл ыстық сумен экстракцияны қайталайды. Сулы қабатты да қағазы бар фильтрат арқылы сол стақанға жинайды. Фильтратты 10 мл ыстық сумен шаяды. Шайғыш суы бар стаканды плиткаға орналастырады және күкіртсутегісі кеткенге дейін (қорғасынды қағазбен тексере отырып) қайнатады. Салқындағаннан кейін стакандағыны көлемі 500 мл өлшегіш колбаға құяды. Стаканда бірнеше рет 10-15 мл дистилденген сумен, қайтадан сол колбаға құя отырып, шаяды сосын көлемін белгіміне дейін жеткізеді. Өлшегіш колбадан пипеткамен 50 мл ерітінді алады. Егер мұнайдағы тұздардың мөлшері 5000 мг/л асса онда 10 мл алады. Сынаманы конустық колбаға құяды, үстіне 50 мл дистилденген су, 2-3 мл 0,2 н азот қышқылының ерітіндісін, 10 тамшы дифенилкарбазидтің 1% -тік ерітіндісін қосады және 0,01 н сынап нитраты ерітіндісімен әлсіз ашық қызыл (розовый) түс пайда болғанға дейін титрлейді. Қатарласа отырып, дистилденген сумен ашық қызыл түс пайда болғанға дейін бақылаулық сынама жүргізеді.

Хлоридтердің толық кеткендігін тексеру үшін қалған зерттелетін мұнай ерітіндісі бар бөлгіш воронкаға 100 мл ыстық су құяды және анализді қайталайды.

Тұздардың NaCl есептегендегі мөлшерін мына формула бойынша есептейді.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет