Пәндер кафедрасы 050114 –



жүктеу 1.11 Mb.
бет4/6
Дата22.02.2016
өлшемі1.11 Mb.
1   2   3   4   5   6

История стран Азии и Африки в средние века под.ред.З.Г. Лапина, М.С. Мейер., 1987


История Востока. А.С. Васильев. ч-1 М.,1998

История стран Зарубежного Востока в средние века под. ред: Ф.М.Ацамба,


Е.А.Беляева.М. 1957

История Востока. А.С. Васильев. М., 1998 .495бет.

Егемен Қазақстан газеті 2002. № 130 1-2беттер.

6 дәріс


Тақырып: 8-13 ғ.ғ. Қытай.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Суй әулетінің Қытайды біріктіруі.

  2. Тан мемлекетінің құрылуы мен дамуы.

  3. Тан мемлекетіндегі жер қатынастарының дамуы.

Негізгі түсініктер:

1. 2-3 ғ. Хань империясы құлағаннан кейін Қытайда дәуірдің аусу кезеңі басталды. Бұл кезде ежелгі дәуір аяқталып, орта ғасыр кезеңі басталды. 1 кезең ерте феодалдық болды, мұнда 3 патшалыққа бөленді (220-280 ж.ж.). Бұл жергілікті мемлекет Вэй-солтүстік, Шу-орталық, У-оңтүстік. Бұлар бір –бірімен әскери диктатуралық билікке жақын болды. 2,5 ғ. Қытай солтүстік және оңтүстік болып 2-ге бөлінді.Оңтүстікте 5 ғ-ң 30 ж. Оңтүстік Сун империясы негізделді. Ал 5 ғ-ң 20 ж. Орталықтанған билікті нығайту басталды. 581 ж. Солтүстік мемлекетте көтеріліс болды. Ян Цзянь әскер басы императорды биліктен алшақтатып, мемлекеттің атын Суй деп атады. Суй мемлекетінде жер иеленушілік жоспарын Чжань Тянь оларды организациялық қоғам және билікті басқаруды қолына алды. Суй мемлекетінде әрбір жұмысшының жер алуға және белгілі мөлшерде салық төлеуге құқы болды.

2. 6-13ғ.ғ. бұл кезде Қытайда империялық тәртіп орнады. Елде саяси біргу орнады. Жоғарғы биліктің мінезі өзгерді. Орталықтанған басқару күшейді, шенді бюрократтық аппараттың маңызы өсті. Тан династиясының басқару кезінде (318-907 ж.ж.) Қытайлық классикалық елдегі империялық басқару болды. Елде әскери губерниялық билік орнады. Шаруалар соғысы 874-833 ж.ж. аралығында болды. Ең ұзақ күрес тибеттіктер, ұйғырлар және оңтүстік жағынан таңғұттармен болды. Оңтүстік Қытай мемлекеті Наньчжао болды. Бұның бәрі Тан мемлекетінің құрылуына әкелді. Династияның астанасы Кайфэн болды. Саяси картада солтүстік шығыс Қытайда Ляо мемлекеті пайда болды. 1038 ж. Сун империясының батыс жағы Тангут империясы болып жарияланды. 10-12 ғ.ғ. елдегі халықтың саны 80-100 млн. жетті. Тан мен Сун империясының жоспары басқа елдермен араласу арқылы елдердің биліктік басқаруымен бірдей болды.

3.7-12 ғ.ғ. аграрлық негіз жасалды. Жер қоры император иелігінде болды. Үлкен және орташа жеке жерлері ұсақ шаруашылықтар императордан жерді жалға алып отырды. Олар жер салығын төлеп және өкілінің 20% қосымша төлеп отырды. Кәсіпшілік салықты да төлеп отырды. Әр 3 жыл сайын салық төлеушілерге реестр өткізіліп отырды.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: З.Г.Лапина.История стран Азии и Африки в средние века.М.,1987г.

История стран Азии и Африки в средние века под.ред.З.Г. Лапина, М.С. Мейер., 1987


История Востока. А.С. Васильев. ч-1 М.,1998

История стран Зарубежного Востока в средние века под. ред: Ф.М.Ацамба,


Е.А.Беляева.М. 1957

История Востока. А.С. Васильев. М., 1998 .495бет.

Егемен Қазақстан газеті 2002. № 130 1-2беттер.

Әдебиет: Қазақ тарихы журнал. 1991 № 14-17 беттер.

А.Н.Бадак, И.Е.Вейнич. Всемирная история. М., 2002.608-бет.


7 дәріс

Тақырып: III-VII ғ.ғ. Иран.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. III-V ғ.ғ. Сасанидтер билігі тұсындағы Иранның саяси құрылысы.

  2. III-V ғ.ғ. Ираның қоғамдық құрылысы.

  3. 6-7ғасырлардағы Иранның саяси-әлеуметтік жағдайы.

Негізгі түсініктер:

1.Сасанидтер мемлекеті құлаған Парфия державасын ауыстырып,ІІІ ғасырда құрылды.Оның құрамына зор Иран территориялары,Месопотамия,батыс Үндістан,Хузистан және шығыстың таулы аудандары кірді.Экономикалық даму елдің әртүрлі аудандарында түрлі болды.Әсіресе,жоғары мәдени деңгейге батыс территориялар жетті.Тұрғындар тек бір халықтан тұрған жоқ.Тек Парсы да ғана туысқан халықтар бір халыққа бірікті.

Сасанидтік держава халқының негізгі бөлігі егіншілікпен айналысты.Таулы аудандарда көшпелі малшы тайпалар мекендеді.Үлкен маңызы бар қалалар елдің батыс бөлігінде орналасты.Солардың ішінде мемлекеттің астанасы Ктесифон қаласы болды.Сасанидтік қалалар өздерінің қолөнершілерімен,тамаша маталарымен,күшті қаруларымен белгілі болды.Иран территориясы арқылы Батыстан Орталық Азия мен Қытайға ежелгі сауда жолдары өтті.

ІІІғасырдың басында Сасанидтер өкілі Ардашир ақсүйектердің қолдауымен бүкіл Парсыға өз билігін орнатты.226 жылы Ардашир мемлекет басшысы болып жарияланып,241 жылға дейін елді басқарды.4 ғасырдан астам өмір сүрген династияның негізін салды.

Ардашир І әкімшілік бөліністің негізін салып,ескі тайпалық одақтардың шекараларын бұзып,сонымен бірге ақсүйектердің ерікті шаруаларымен байланысын жойды.

Жаңа мемлекеттің басында («Патшалардың патшасы»)шаханшах тұрды.Ескі тәртіптегі мұрагерлік болған жоқ,ол бірақ ел басшысы басқарушы Сасанидтер әулетінен шығуы керек болды.

Әкімшілік аппараттың басында вазург-фраиадар тұрды.Орталық басқарудың негізгі міндеті қаржы,әскерді қадағалау болса,қаржы ведомствосы қауым істерімен және салық жинаумен айналысты.

Провинцияларды басқару Сасанидтке бағындырылған княздар арқылы жүзеге асырылса,елдің негізгі территориясы парсы және парфия әулетінен шыққан жоғарғы өкілдерінен тағайындалған наместниктер арқылы басқарды.

VI ғасырға дейін Сасанидтік әскер одақтас тайпалардың қосымша отрядтар мен атты әскерінен тұрды.Жаяу әскер қосымша роль атқарды.Әскер басында әскери аристократия өкілдері тұрды.

Ел тұрғындары ресми түрде 4 үлкен сословиелік топқа бөлінді.Алғашқы үш тобына-абыздар,әскерилер,жашғыштар-шенеуніктер.Олар өздеріне қатысты қызметтерінен басқа міндеткерлікті атқармады,салық төлемеді.Төртіншісіне-қазынаға салық-рента,еңбек міндеткерлігін атқарушылар-шаруалар мен қала тұрғындары жатқызылды.Әр сословие разрядтарға бөлінеді және ішкі иерархиялық құрылымды құрады.4 сословиенің басшысы сарайда көрнекті орынды иеленді.

2.Сасанидтік державада маңызды роль алған мемлекеттік дін зороастризм парсы ақсүйектерінің билігін нығайтты.Зороастриялық дін өкілдері елдің саяси өмірінде маңызды роль атқарды.Олардың қолында білім беру,сот билігі болды,барлық еңбекші халықтың өмірі осы дін өкілдерінің бақылауында болды.Сондықтанда әлеуметтік қарсылықтар сол кезеңде діни сипатта болып,солардың маңыздысы Манихейлік және маздакизм болды.

Манихейлікте,маздакизмде Сасанидтік Иранның әлеуметтік-саяси құрылымына ресми дін ретінде кірген жоқ.Бұл кезеңде ел орталықтанған билікті қажет етті.Мұрагерлік аристократияның әлсіреуін І Хосров пайдаланып,билік басына келді.531-579 жылдары ел билеген шаханшах Хосров маңызды реформалар жүргізді.Маздакиттерден тартып алынған жер мемлекеттік қорға берілді.Барлық жерлер категорияға бөлініп,қазынаға салық төлеуге міндетті шаруаларға берілді.Бұл салық хараг деп аталды.Сонымен бірге жанбасы салығы (гезит).Әр ер адам 20 жастан 50 жасқа дейінгілер жыл сайын 4 дирхемнен 12 дирхемге дейін төлеуге тиіс болды.Ал қалған жергілікті және орталыққа төленетін көптеген салықтар алынып тасталынды.Жерден айырылған аристократтар мемлекеттік қызметке алынып,қазына есебінен өмір сүрді.Осы барлық жер-салық реформалары басқарушы билігін күшейтуге және ел дамуына мүмкіндік берді.

Сонымен қатар әкімшілік реформалар жүргізіліп,елде әлемнің 4 аймағына 4 әскери округ құрылды.Жоғары басқару жүйесінің біріншісінде-вазург-фраматр болды.Әскер реформа бойынша округтердің әскери басшыларында енді тұрақты армия болатын болды.

Хосров реформаларының нәтижесінде үлкен серпіліс алған Сасанидтік Иран VI ғасырда гүлденуге аяқ басты.Осы кезеңде белсенді сыртқы саясат пен жаулаушылықтың арқасында халықаралық транзиттік сауда Иран территориясы арқылы өтетін болды.VI ғасырда ирандықтар жаңа ауыл шаруашылығы мәдениетімен таныс болып,күріш,қант құрақтарын өсірді.Қолөнер дамып, Сасанидтік Иран күміс бұйымдарымен атағы шыға бастады.Қалаларда қолөнершілердің беделді корпорациялары пайда болды.



3. Иран мен Византия арасындағы соғыс VI-VII ғасырдың алғашқы онжылдығы аралығындағы кейбір тоқталыстармен жүрді. Сасанидтік әскер Византияға үлкен соққылар берді.Византияның одақтастары Эфиопияны 570 жылы жеңуі оңтүстік аравиялық сауда жолдарын иеленуге жол ашып,VII ғасырдың басында Иранға,Кіші Азия,Сирия,Египет (яғни Византия провинциялары)қосылды.

VII ғасырдың 20-30 жылдары ішкі дағдарыспен Сасанидтер сарайындағы өзара қырқыстың күшеюі Иранды және араб ислам жаулаушыларының шабуылы Иранды әлсіретіп,30-40 жылдардағы соғыстар әулеттің құлауына ғана емес Иранның исламизацияға ұшырауына әкеліп соқтырды.

VII ғасырда Иранға арабтар басып кіріп, Сасанидтік мемлекет құлады.

Араб жаулаушылығы Ирандағы касталық құрылысқа үлкен соққы берді.Иран территориясында халифат орталықтанған басқарудың жүйелерінің енгізілуі Азия,Африканың жекелеген облыстардың арасында сауда айырбасы қайта жұмыс істей бастады.Бұл айырбас Иранның шаруашылығы мен мәдениетіне үлкен әсерін тигізді.

Араб жаулаушылары дамыған басқару жүйесін және сасанидтер кезеңіндегі жүйесін сақтаған мен жер және жанбасы салықтары алғашқы онжылдықта иран тұрғындары үшін жеңілдірек болды.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: З.Г.Лапина.История стран Азии и Африки в средние века.М.,1987г.

История Ирана М., 1977 г.

Петрушевский И.П. Земледелие и аграрные отношения в Иране XIII-XIV в.в. М.,1960

История Ирана М., 1977 г.


8 дәріс

Тақырып: VIIғ II жартысы-XV ғ. Иран.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Иранға араб басқыншылығы және оның зардабы

  2. Ислам дінінің таралуы.

Негізгі түсініктер:

1.Араб жаулаушылығы Ирандағы касталық құрылысқа үлкен соққы берді.Иран территориясында халифат орталықтанған басқарудың жүйелерінің енгізілуі Азия,Африканың жекелеген облыстардың арасында сауда айырбасы қайта жұмыс істей бастады.Бұл айырбас Иранның шаруашылығы мен мәдениетіне үлкен әсерін тигізді.

Араб жаулаушылары дамыған басқару жүйесін және сасанидтер кезеңіндегі жүйесін сақтаған мен жер және жанбасы салықтары алғашқы онжылдықта иран тұрғындары үшін жеңілдірек болды.

Саманидтердің басқаруының соңғы жылдары феодалдар арасындағы күреске толы болды.Орталық Азия және Әмударияға дейінгі солтүстік шығыс жерлері қарахандық түріктер қолында болды.Шығыс Иран Орталық Азия бөлігімен бірге қазіргі Ауғанстан Газневид мемлекетінің құрамына енді.

962 жылы Саманидтердің әскери басшыларының бірі түрік тайпасынан шыққан Алып Тегін хорасан мен Орта Азияда 500 қонысты иеленген саманидтік билеушіге қарсы шығып,жеңіліске ұшырады.Ол Ауғанстан жеріне қашып (998-1030) Буидтармен соғысып,өз билігін Исфахан және Рей облыстарына дейін орнатты.Сұлтан Махмудтың әскери жорықтарының негізгі объектісін 17 жыл тонау жорықтарымен ұйымдастырылған Солтүстік Үндістан болды.

Махмудтың әскери тірегі оның жаулаушылық соғыстарын табыспен қамтамасыз еткен гулямдық гвардия болды.

Әскери экспедициялар «Әділетсіздерге қарсы қасиетті соғыстар»деген ұранмен дайындалып,жүргізілді.Әскери күштің ішіне (шындық үшін күресушілер)деп аталатын газилер үлкен тобын құрады.Олар кедей қала мен деревнядан шыққан еріктілер еді.Махмуд және оның төңірегіндегілер халықты ішкі әлеуметтік мәселелерден аластатуға тырысып,халық наразылығын басқа халықтарға тонау бағытында аударуға ұмтылды.Махмуд сарай адамдары мен әскери халықтан жиналған салық есебінде асырады.Салық мөлшерінің ауырлығы бай провинция Хорасан тұрғындарын кедейшілікке әкеліп соқтырды.Егін шықпай қалған жылдары XI ғасырда Нишапур қаласында 100 мыңға дейін тұрғындар ашаршылықтан өлді.

Қолөнершілер мен саудагерлер тіпті феодалдар аралығында Газневидтерге қарсы исламның жаңа аскетикалық ағымы-суфизм тарады.

Жаулап алу жорықтарының тоқтатылуымен мемлекетте ішкі қарама қайшылықтың күшеюі орталық биліктің әлсіреп,түрік көшпелілеріне басып кіруі үшін қолайлы жағдай жасады.

Орта Азияның оңтүстігінде көшіп жүрген оғыз тайпалары X ғасырда алғашқы қауымдық құрылыстың ыдырап,феодалдық қоғамның қалыптасу процесін өткерді.

XIғ 20 жылдары 4000 түрік отбасы Хорасанға мекендеді.Сұлтан Махмуд Солтүстік Хорасанды мекендеуге рұқсат беріп,әскери қызмет жасауды ұсынды.Түріктердің Хорасанға келуі 1038 жылы Махмуд өлгеннен кейін де ұлғайып,Нашапурды иеленді.Олардың басшысы Тоғрылбек Сельджукид Газневидтермен тәуелсіздікті алады.1040 шайқаста газневидтер жеңіліп,Хорасаннан айрылғаны мен Афганистан мен Пенджабта биліктерін сақтады.

1040-1050 жж селжұқтар Иранды жаулады.1050 жылы Бағдадты алып,Буидтерді ығыстырды.Халиф Тоғрылбекке сұлтан титулын берді.Селжұқтар үлкен территорияны Кіші Азия мен Аравия түбегін,Месопотамия,Закавказье бөлігін,Иран мен Орта Азияны иеленді.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: З.Г.Лапина.История стран Азии и Африки в средние века.М.,1987г.

Колесников А.И. Завоевание Ирана арабами. М.,1982.

Пигулевская. Города Ирана в раннем средневековое М-Л,1956 А.И.Колесников.Завоевание Ирана арабами.М.,1982г.

Пигулевская. Города Ирана в раннем средневековое М-Л,1956


9 дәріс

Тақырып:V- XIII ғ басындағы Үндістан.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. V- VII ғ. Үндістанның саяси-қоғамдық құрылысы .

  2. Ерте орта ғасырлардағы Үндістаның аграрлық құрылысы.

  3. Касталар мен қауымдар.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История Востока .М.,2000г

Антонова К.А., Банград-Левин. История Индии.М., 1979

История Востока.М.,2000г.

ТоларевС.А.Религии в истории народов мира.М.,1986.


10 дәріс

Тақырып: XIII ғ. ортасынан- XV ғ. соңына дейінгі Үндістан.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Дели сұлтанатының құрылуы және оның саяси-мемлекеттік құрылысы.

  2. Ақсақ Темір шапқыншылығы, оның нәтижелері.

  3. Сұлтанаттардағы әлеуметтік-экономикалық даму.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Феодализм в Индии: особенности и этапы развития М.,1977.

История стран Азии и Африкии в средние века.М.,1987г

История Востока .М.,2000г

Медведьев.Е.М. Очерки истории Индии до 15 века.М.,1999г


11 Дәріс

Тақырып: Исламға дейінгі Аравия және исламның пайда болуы..

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. VII ғ басындағы арабтардың қоғамдық құрылысы.

  2. Аравиядағы діни жағдай.Исламның пайда болуы.

  3. Исламның құрылуындағы Мұхаммедтің ролі.

Негізгі түсініктер:

1.Исламға дейінгі арабтардың тарихы жөніндегі маңызды дерек көздері Оңтүстік аравиялық қысқа жазбалар,материалдық мәдениет ескерткіштері Ежелгі Шығыстың басқа елдерінде сақталған деректер,антикалық авторлар еңбегі,арабтардың өздерінің ауыз әдебиеті және Құран болып табылады.

Бүгінгі таңда Оңтүстік Аравияда 5000 аса мемлекеттік және жекелеген құқтық негіздегі құжаттарды жинақтаған жазбалар жинақталған.Антикалық авторлар Геродот,Страбон,Диодор,Аравияның табиғаты,дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары,діни дәстүрлері туралы баяндайды.

Аравияның ішкі өмірі исламға дейінгі ақындардың ауызша шығармаларында көрініс тауып,VII-VIIIғғ жинақталып, «Арабтардың күні» деген атауға ие болды.

Бұл ескерткіштер Аравия түбегінің басқа да өркениет орталықтары мен тығыз саяси,экономикалық,идеологиялық,мәдени байланыстарын дамытатын отырықшы және көшпелі тұрғындарының өмірін суреттейді.Бұл арабтардың географиялық және саяси ой-өрістерін кеңейтті.

Арабтардың өздері ежелгі егіншілік мәдениеттің маңызды орталықтары,дамыған отырықшы және көшпелі мал шаруашылығын құрушылар.Ежелгі кезеңде өздерінің жазба мәдениетін жасауы,сол кезеңнің мәдениетті халықтарының бірі болғанын дәлелдейді.

2.Мемлекетті белгілі мерзімге тағайындалған абыздар басқарса,ол атқарушы билік министр-мукаррибтарға берілді.

Сабей мемлекетінің құлдырауына байланысты Иемен территориясының көп бөлігін Химяриттер иеленді.Олар оңтүстік Аравия саудагерлерінің арасында иудеилер мен христиандар болды.Екі монотеистік діндер V-VIғғ оңтүстік аравиялық арабтарға да,көшпелі бәдәуилерге де жақсы таныс болды.Бұл жағдай оларға өз діндерін уағыздауға кедергі болмады.Кааба храмы Аравияның батыс бөлігінде орналасқан.Меккеде орналасқан оның оның ролі аравияның транзитттік саудасында маңызды роль атқарды.Химяриттер мемлекетінде иудаизм мен христиандықтың әсері VІғ бастап күшейіп,олардың саясаты да осы діндерге байланысты болды.



3.VIIғғ Хиджазда Аравияның мемлекеттік бірігуі үшін қозғалыс ислам деп аталынған монотеистік іліммен уағыздалып,бекітілді.

Ислам-бұл құдайға берілу және оның билігін мойындау деген сөз.Бұл ілімнің уағыздаушысы және идеологы меккелік Мұхаммед (570-632)болды.

Мұхаммед бір құдайлықты уағыздауға меккелік байларға,ірі көпестерге,кедейлер мен жетімдерге материалдық көмек беру үшін оларға қарсы шықты.Меккенің кедей тұрғындары мен құлдары бұл уағыздарды меккелік құл иеленушілерге тағылған үлкен айып ретінде қарап,оның діни ілімін қабылдап,Мұхаммед төңірегіне жинала бастады.

Кааба храмында абыздық қызметін атқаратын бай меккеліктер өздерінің экономикалық,діни позициясынан айрылып қалмау үшін Мұхаммедке қарсы шықты.622 жылы Мұхаммед өзінің тобымен Меккеден кетуге мәжбүр болып,анасының туған жері-Ятрибке барып тұрды.Ятриб тұрғындары бұрыннан меккеліктермен қақтығыста болғандықтан,олар пайғамбарды қабылдап қана қоймай жаңа діннің жақтаушылары болды.Сондықтан олар Мұхаммедтің құрметіне өз қалаларының атын өзгертіп,пайғамбар қаласы Медина деп атады.622 жылы хижра жылы,мұсылман әлемі үшін жаңа жыл санаудың бастауы болды.Ал Мединаға қоныстанған Мұхаммедтің жақтаушылары хижраға барғандар мұхаджирлар деген құрметті атауды иеленді.

Көрнекті орыстың Шығыстанушысы Бартольд «Мұхаммед Мединада сенімді уағыздаушы ретінде емес,заң шығарушы ретінде қабылданды»

Мединалықтар мен меккеліктер арасындағы күрес 630 жылы келісіммен аяқталды.Келісімге сәйес мекеліктер Мұхаммед билігін мойындауға және исламды қабылдауға міндеттенді.Мекке діни орталық болса,ал Кааба храмы исламның негізгі қасиетті мекені болды.

630 жылы Мұхаммед Меккеге барып,кейін сонда қайтыс болды.Оның өлімінен кейін пайғамбардың орынбасарлары,халиф деген титулға ие болды.Кейін таңдаулы 4 халиф елді басқарды.Әбу-Бәкір (632-634),Омар (634-644),Осман (644-656),Әли (656-661).

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Еремеев Д.Возникновение ислама.Азия и Африка сегодня.1992.№1,2,3.

Л.С.Васильев. История Востока III том. М.,1998г.

И.М.Фильштинский. История арабов и халифата М.,2001г.

История стан Азии и Африки в средние века Част 1;2М.,1987г.

Ислам.Краткий справочник.М.,1983

СоловьевВ.С.Магомет.Основатель ислама.М.,1994.

Ирвинг.В.Жизнь Магомета.М.1990.
12 Дәріс

Тақырып: Ерте орта ғасырлық араб мемлекеттерінің құрылуы.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:


  1. Араб халифатындағы басқару органдары.

  2. Араб халифатындағы салық жүйесі.Араб халифатындағы жерді пайдалану жүйесі.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер:

Беляев Е.А.Арабы,ислам и арабский халифат.М.,1966.

1.Хрестоматия по истории сред.век.Т.1.М.1961.С 200-222.

2.О.Г. Большоков «История халифата»Т 1-3.М.,1993,1998.

3.Н.К. Колесницкого. История средних веков. М.,1980 г.

4.Хрестоматия по истории сред.век.Т.2.М.1963.С226-234


13 Дәріс

Тақырып: Омейядтар халифаты.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Халифаттағы ішкі күрес.

  2. Омейядтар әулетінің билікке келуі.

  3. Жаулап алған территориялардағы халық көтерілістері.

Негізгі түсініктер:

1.Пайғамбар қайтыс болғаннан кейін араб-мұсылмандар арасында басшылыққа кімді тағайындаймыз деген пікірталас басталды.Көп пікірден кейін оның халифтарының бірі-Әбу Бәкір болды.632-634жж араб-мұсылмандары халиф төңірегіне барлық арабтарды біріктіріп қана қоймай,көрші территорияларға ең алдымен Қосөзенге (Ирак,Сирия) сәтті жорықтар жасады.

Әбу Бәкірден кейін келген Омар халиф тұсында да (634-644)территорияларды жаулап алу жалғасын тапты.Византиядан,Сирия және Палестина жерлерін тартып алса,Египет пен Ливия,кейін Иранның батыс бөлігінен Кавказға дейінгі жерлерді иеленді.

Үшінші халиф Осман (644-656)кезінде Солтүстік Африкадағы (Магриб) және Иранда Сасанидтер билігі толықтай құлатылып,Араб халифатының құрамына енді.

Сәтті жорықтар және халифаттың үлкен державаға айналуы жас мемлекетте ішкі саяси қарама-қайшылық туғызды.Басқару билігі жергілікті билеушілердің қолында қалды,ал орталықтың басып алған аудандарымен байланысы тұрақты болмады.Сонымен қатар орталықта билік үшін саяси дағдарыс туындады.



2.Осман кезінде Омейядтар тобынан шыққандар алдыңғы қатарға шықты да,ислам ақсүйектері,соның ішінде пайғамбардың жақын туыстарының наразылығы туындады.Пайғамбардың мұрагерлік билігі үшін қарсы наразылықта болған топтар шииттер-саяси партиясын құрды.656 жылы Осман шииттердің бірінің қолынан қаза тауып,төртінші халиф болып,Али жарияланды.

Омейядтардың ықпалды бөлігі Алиге қарсы тұрып,оны өлтіру үшін бір тудың астына бірікті.Елде әскери әрекеттер басталды.Муавидің шағын әскері Халиф әскеріне қарсы тұра алмағандықтан,шешуші сәтте Муавия қулыққа жол берді.Оның әскерлері қасиетті Құранды найзаларымен бірге көтеріп,әскери емес даудың діни шешімін талап етті.Шииттермен келісімге барған Алиге сенімсіздік танытып оның армиясының 12 мың таңдаулы әскері өз көсемдерінің мұндай әрекетіне таң қалып,оның құрамынан шығып,өздерін хараджиттер деп жариялады.Али амалсыздан өзіне соғыс жариялаған хараджиттерге көңіл аударды.Ол үшін екі майдандағы күрес сәтсіз аяқталды.661 жылы Куфедегі мешітте хараджиттер қолынан қаза тапты. Омейядтар әулетінің негізін салушы Муавия халиф болып тағайындалды.

Омейядтар күшті саяси құрылымды құру үшін өз билігін күшейтуге белсене кірісті.Олар әскери күшіне арқа сүйей отырып,оларға табыстар әкелетін 2 маңызды факторды алдыңғы орынға қойды:

1)Жаулап алған жерлерді исламизациялау.Жаулап алған халықтар арасында исламның таралуы тез әрі табысты болды.Испаниядағы Орта Азияға дейінгі территориялар белсенді түрде исламдана бастады және бұл процесс еркін түрде жүрді.

2)Билікті күшейтудің маңызды факторы-арабтандыру.Жаулап алу барысында және көпшілік арабтар-әскерилер кешегі бәдәуилер жаңа жерлерге қоныстанып,сол жергілікті жерлерде күш алып,басты позицияға айналды.

Сонымен бірге араб тілінің семит мәдениетінің жақындығы Сирия,Ирактың арамейлік тұрғындары бұл аудандарда тез арабтануға септігін тигізді.



3. Египеттің,Ливия,Маграбтың христианданған тұрғындарында арабтану процесі кеш жүрді.Ливан,Палестина жерлерінде әсіресе христиан діні өте күшті аудандардың өзінде арабтану сәтті жүрді.Тек Иран,Аравиядан алыс Закавказье және Орта Азия да арабтар өте аз жерлерде араб тілі араб-ислам мәдениеті сияқты тең дәрежеде болды.Халықтар өмірінде араб-ислам мәдениеті және мемлекеттілігі маңызды орын алды.

Егер 4 халиф кезінде басқару билігі жергілікті билеушілер қолында болып,парсы тілдерінде жүргізілсе Омейядтар кезінде жағдай өзгере бастады.Араб тілі міндетті іс жүргізу есебінде жүрді және ғылым,білім беру,әдебиет,дін аймағында жалғыз болғанын айтады.

Халифаттың бүгінге күнге дейінгі ерекшелігі дін мен саясаттың бір-бірімен ажыра алмайтындығы.Ислам ешқашанда мемлекеттен бөлінген емес,керісінше ислам Ислам мемлекетінің идеялық негізі болды.Халиф ресми түрде толықтай билікті иеленді.Діни билеуші (имамат),зайырлы (эмират).Парсы үлгісі бойынша полициялық отрядтар,жолдар,керуен сарайлары салынды.Жаулап алынған территориялар 5 наместникке бөлінді.Ирак,Аравия,Египет,Закавказье,Батыс Африка орталыққа тікелей бағынған әмірлермен басқарылды.Олар өз эмираттарында қаржы,армия,билік аппараттарының қожайыны болды.

Халифаттың, барлық жерлердің иесі Алла атынан басқаратын-халиф болды.VIIIғғ ортасынан бастап олар пайғамбардың ағасы Аббастың туысы төңірегіне жиналды.747 жылы Хорасанда бұрынғы Кул Абу Мусмин бастаған көтеріліс болды.Көтерілісшілер арасында шииттерде болып, Омейядтар әскерімен сәтті соғыстар жүргізді.Нәтижесінде 747 жылыф Аббасидтердің әулетінің өкілі халиф болып жарияланды, Омейядтар әулетінің өмір сүруін тоқтатты.



Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: О.Г.Большаков.История халифата.Т 13.М.1993,1998.

Беляев Е.А.Арабы,ислам и арабский халифат.М.,1966.

1.Хрестоматия по истории сред.век.Т.1.М.1961.С 200-222.

2.О.Г. Большоков «История халифата»Т 1-3.М.,1993,1998.

3.Н.К. Колесницкого. История средних веков. М.,1980 г.

4.Хрестоматия по истории сред.век.Т.2.М.1963.С226-234


14 Дәріс

Тақырып:Аббасидтер халифаты.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:1.Мемлекеттік құрылысы.

2.Халық көтерілістері.

3.Бағдат халифатының құлау себептері.

Негізгі түсініктер:

кадий, уәзір, әмір,зинджейлер.

Аббасидтер мемлекеті 750ж. Омейядар билігі құлатылғаннан кейін саяси билікті өз қолдарына алды. Аббассидтер Солт. Африка ,Алдыңғы азия ,Ирак Иран Закавказье территорияларын мұрагерлікке алды. Аббассидтер халифатының астанасы 762ж. негізі қаланғанБагдад қаласы болды.Мемлекеттің жоғарғы билеушісі Халиф діни және азаматтық істерді өз қолында шоғырландырды.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:


  1. Абассидер халифатының билік құрған жылдары?

  2. Бас кадий атқаратын қызмет?

  3. Аббасидтік халифаттың мемлекеттік діні?

Ұсынылатын әдебиеттер: Беляев А.Е.Арабы,ислам и арабский халифат в ранее средневековье.М.,1966.

Михайлова И.Б.Средневековый Багдад.М.1990.

Фильштинский И.М.История арабов и халифата.М.,1999.

Беляев Е.А.Арабы,ислам и арабский халифат.М.,1966.

1.Хрестоматия по истории сред.век.Т.1.М.1961.С 200-222.

2.О.Г. Большоков «История халифата»Т 1-3.М.,1993,1998.

3.Н.К. Колесницкого. История средних веков. М.,1980 г.

4.Хрестоматия по истории сред.век.Т.2.М.1963.С226-234


15 Дәріс

Тақырып:Орта ғасырлардағы Түркия.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Түрік тайпаларының этникалық бірігуі.

  2. Түріктердің Кіші Азияға келуі.

  3. Түрік мемлекетінің негізінің қалануы.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Османская империя: государственная власть и социально-политическая структура (XIII-XVIII вв.). Сб. статей. М.,1990.

Османская империя в первой четверти XVII в./Сост. Ибрагим-бейли Х.,

Рашба Н.С. М.,1984.

История Востока.М:;1998.

Османская империя: государственная власть и социально-политическая структура (XIII-XVIII вв.). Сб. статей. М.,1990.

Османская империя в первой четверти XVII в./Сост. Ибрагим-бейли Х.,

Рашба Н.С. М.,1984.

16 Дәріс



Тақырып: XI- XV ғ.ғ. Түркия.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Осман империясының құрылуы.

  2. Түріктердің Балқан түбегін жаулап алуы.

  3. Осман империясының құрылымы.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Курпаладис.Г.М. Государство Великих сельджуков М.,1992 г.

Османская империя и страны Восточной и Юго-Восточной Европы в

XV-XVI вв.: Главные тенденции политических взаимоотношений.М.,1984.

Османская империя: государственная власть и социально-политическая структура (XIII-XVIII вв.). Сб. статей. М.,1990.

17 Дәріс

Тақырып: XII- XV ғ алғашқы жартысындағы Моңғолстан.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

1. XII ғ. Моңғолияның саяси-әлеуметтік жағдайы.

2. Шыңғысхан және біртұтас Моңғол мемлекетінің құрылуы.

3. Шыңғысханның жаулаушылық жорықтары.Ұлы Моңғол империясының құрылуы.



Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран Азии и Африки в средние века ч-1. М.,1987.

Л.С. Василев.История Востока М.,1998 г.

Эрнжен хара-Даван. Чингисхан как полководец и его наследие. Алматы.1992 г.

История стран Азии и Африки в средние века ч-1. М.,1987.


18 Дәріс

Тақырып: XV ғ екінші жартысы- XVII ғ. басына дейінгі Моңғолстан.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Моңғолстанның саяси қоғамдық құрлысы.

  2. Феодалдық бытыраңқылық және оның зардаптары.

  3. Манжур басқыншылығына қарсы күрес.

  4. Тәуелсіз Жоңғар мемлекетінің құрылуы.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Л.С.Васильев.История Востока М.,1998 г.

Тышқан жылғы қырғын. А,1994 ж.

История стран Азии и Африкии в средние века.ч.1.2

Қазақ тарихы журналының нөмірлері.

История стран Азии и Африки в средние века ч-1. М.,1987.

Л.С. Василев.История Востока М.,1998 г.


19 Дәріс

Тақырып: X- XV ғ.ғ. Солтүстік Африкадағы араб елдері.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу

Дәріс мақсаты:

  1. 7 ғ-9ғ ортасына дейінгі Египет.

  2. Фатимидтер халифаты.

  3. Салах-ад-дин және Аюбилер мемлекті

.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Семенова Л.А. Из истории фатимидского

Египта.М.,1984 г.

Семенова.Л.А. Из истории средневековой Сирии М.,1990 г.

Михаилова И.Б.Средневековый Багдад.М.,1990г.

Матвеев В.В.Средневековья Северная Африка.М.,1993.
20 Дәріс

Тақырып: XI- XV ғ.ғ. Араб елдері.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:


  1. XI-XVғ.ғ.Иранның саяси-әлеуметтік –экономикалық жағдайы.

  2. Фатимидтер дәуіріндегі Сирия мен Египет.

  3. Крест жорықтары.Саллах ад дин.

Негізгі түсініктер:

1171ж.Египеттегі өкімет билігіАйюби әулетінің негізін қалаушы Салах-ад-диннің қолына көшті.Ол курд еді. Айюбилер билігі кезінде (1171-1250) жердің көп бөлігі ихтаға айналды.Айюби сұлтандары сарайда мамлюктерден жасақталған ұлан ұстады. 1217-1221 жылдары Айюбилер кресшілердің Египетте шабуылына тойтарыс берді.

1250 жылы өкімет билігі мамлюктердің қолына көшті. 1260-1277 жылдары Египетте мамлюк сұлтаны шыққан тегі жағынан қыпшақ Бейбарыс билік құрды. Таққа отырған жылы ол қыпшақ Кетбұқа басқарған Алтын Орданың әскерін жеңіп, Египеттің тәуелсіздігін сақтап қалды.

13-14 ғасырларда Египет біршама өркендеді. Ол Еуропа және Үнді мұхиты елдерімен сауда байланысын жандандырды. 15 ғасырдың басында Әмір Темірдің шабуылына тойтарыс бере білген Египет 1517 жылы түріктерден жеңіліп, Осман империясының қол астына көшті.



Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1. XI- XV ғ.ғ. Араб елдерінің экономикалық саяси дамуы

2. Фатимидтер билігін құлатқан кім

3. Крест жэорықтарын тоқтатып қарсылық көрсеткен кім

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран зарубежного востока в средние века.М.1989.С 219.

История стран зарубежной Азии в средние века.М1970.С 364.

Очерки истории арабской культуры V- XV вв.

История стран Азии и Африкии в средние века.М .1987.


21 Дәріс

Тақырып.: I- XV ғ.ғ. Оңтүстік-Шығыс Азия.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

1. I- XV ғ.ғ. Малайзия. I- XV ғ.ғ. Индонезия.



2. X-XVI ғ.ғ.Вьетнам.

Негізгі түсініктер:

1. Вьетнам – оңтүстік-шығыс Азиядағы мемлекет. Үнді-Қытай түбегінің шығыс жа-ғалауында, Қытаймен, Лаоспен, Камбоджамен шектеседі, шығыс жағалауы оңтүстік Қытай теңізімен, Оңтүстік -батысы Слам шығанағымен ұласады. Б.з-дың басында Вьетнам жерінде темір дәуіріне өту кезеңі аяқталды. Вьетнамдықтар Лаквьеттер деген атпен белгілі арғы тектерінің қалыптасуы туралы мәселе б.з.б.1 мыңж. Янцзы өзенінің төменгі алабын жайлап, кейіннен оңтүстікке ығыса келіп, мұнда индонезиялық түпкі және азиялық бергі тайпалармен араласып, сіңісіп кеткен вьет этникалық тобының тарихымен байланысты. 3-4ғ солтүстік Вьетнам жерінде фео-далдық қатынастар орнады. Осы кезде Лаквьеттер Вьетнам халқы қалыптаса ба-стады.Ерте феодалдық тәуелсіз Вансуан мемлекеті 6ғ. ортасында құрылды. 10ғ-ң басына қарай феодалдық өндірістік қатынастар үстемдік алды. Әлеуметтік-экономикалық дамуы жағынан Вьетнам қоғамы Қиыр шығыстағы өркендеген елдердің дәрежесіне жетті 10ғ-ң басында Вьетнам мемлекетінің Қытайдан тәуелсіздігін қалпына келтірді. Осы ғасырдың 2-ші жартысында қуандардың үстемдігі әлсіреп, ел билеуде вуаның әмірі күшейді,елдің жаңа ресми аты Дайковьет (Еж. Ұлы Вьет) деп аталды. 11ғ-ң 1 жартысында бір орталыққа бағынатын феодалдық мемлекет қалыптаса бастады.Нығайған Вьетнам мемлекеті өзінің жерін ұлғайту үшін дамылсыз күресті, 12 –13ғ-ң Басында ол Камбоджамен ұзақ соғыс жүргізді. 1257-1288жж монғол әскерінің үш дүркін шабуылын тойтарып, өзінің тәуелсіздігін қорғап қалды. 13 ғ-ң аяғында Дайвьет Лаостың Лансанг мемлекетімен соғысты. Ұзақ соғыстардың ауыртпалылығы шаруалардың наразылығын туғызды, 14 ғ 2 жарт. Шаруа көтерілістері болды. 1407ж елге басып кірген Қытай агрессорлары 1427ж қуылды.Вьеттер ежелден жер өңдеумен айналысқан халық болды. Олар күріш, ірі бұршақ, жеміс өсіріп, буйвол және өгіз өсірді, жібек өндірумен айналысып, жібек маталаржасады. Балық аулау ісі кеңінен дамыды. Солтүстік Вьетнам тауларында бал, темір,мыс, қорғасын, алтын табылды. Саудада негізгі кірісті піл сүйектері мен мүйізі әкелді. Қолөнершілер темір өңдеу, құм өндіру, тігу, тоқыма өндірісінде жоғары дәрежеде дамыды. 8-9ғ.ғ елдің экономикалық дамуы алға басты. Өзен жазықтығында және теңіз жағалауында жаңа қалалар көбейді. Вьеттік архитекторлар жаңа ірі көп қабатты ғимараттар және қамалдар салды, және де қалада жиі тас және тас-ағаш ғимараттар салынды. «Солтүстікке тәуелдік» кезеңі – вьет елінде Қытай империясының билеген кезеңі –бұл құрлым өз заңына сәйкес дами түсті

2.Индонезия-Азияның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі мемлекет. Азия мен Австралия материгінің аралығындағы Малайя архипелагын, яғни Үлкен зонд, Кіші зонд, Молдкка аралдарын және Жаңа Гвинеяның батыс жағы мен оның төңірегіндегі ондаған шағын аралдарды алып жатыр. Кең байтақ Малайео архипелагында б.з 1 ғ мемлекеттің құрлу процесі басталды. Б.з.1 мыңжд. ортасында , яғни ерте ортағасырдың басында , архипелагта Қытай , Үнді және Антикалық дерегтерге сәйкес 7-10 мемлекет болған. Алайда олар туралы , әсіресе әлеуметтік эко-номикалық тарихы жеткіліксіз болды. Ежелгі Индонезия мемлекетінде көптеген қиыншылдықтар кездеседі б.з.1 мыңж. 1 жартысында және ортасында оңтүстік-шығыс Азияны және Индонезияның географиясы мен тарихын тану авторларға қиынға соқты. Индонезия мемлекеттің құрлуы оның халқының сыртқы дамуының заңды нәтижесі болды. Б.ғ.д 1 мыңж. Индонезияның солтүстік аудандарында , яғни теңіз жолдарының шетінде орналасқан 1-ші кезекте Явада және жағалаудағы Суматры Малан бұғазында орналасқан. Күміс техникасының орнына темір келді, еңбек өндірісі өсіп, қосымша өңки күшейді. Мүліктік теңсіздік ,айырбас қатынасы дамыды. Сословиелік бөліну кейінгі қауымдық-туыстық құрлыс сатысында болған тапқа айналды. Осының ізімен ерте таптық мемлекет шығыды. Индонезия халқында мемлекеттің құрылу процесі әртүрлі кезеңде басталды, және оның тарихи дамуының біркелкі болмауы- Индонезия тарихының ежелден қазіргі кезеңге дейінгі өзгеше ерекшелігі болды. Негізгі өндірістің , әлеуметтік- экономикалық құрлысының 1-ші индонезиялық мемлекетте деса қауымы болады. Ол сыртқы жұмыстарды толықтай автономияны сақтады. Қауым өңделген жер, орман, суды иелік етті. Жерге колективтік еңбек мүшелерінің бірігуінің қажеттілігі өндіріс процесінде және оның қоғамға бөлінуіне қатысты. Қолөнер және де толықтай егін шаруашылығынан бөлінді. әлеуметтік экономикалық қатынастарға қатысы жоқ үй құлы болды. Индонезия құлиеленушілік процестін қауымдық құрылыстың мықты болуына байланысты. Рулық басқарушылар мен тайпа көсемдері, өздерінің жағдайын пайдаланып қоғамдық құрылыста және әскери шапқыншылықтармен және саудамен билікті басып алды.

Наместниктік системада дамыды. әдетте наместниктер басшының жақын туыстары болды. Көсемдер мен наместниктер салық жинаумен айналысты. Ақсүйектер бірте-бірте феодалдарға айналды. Осылайша феодалдық типтегі мемлекеттің құрылуы дамыды.Көптеген индонезиялық мемлекеттер б.з.д. 1 мыңж. 2-ші жартысында осындай болды. Біздің заманымыз қарсаңында Малайя өзінің бұғаздары,географиялық жағдайына байланысты «Азияның тоғысуы» болды.Ол теңіз жолдарында Үнді мұхитынан Тыныққа және кері, сонымен бірге түбекте оңтүстік-шығыс Азияның материктік және аралдық мемлекеттердің арасындағы байланыстыруымен болды. Малая және Малок бұғазы Үнді жолдары,парсы,араб саудагерлері бір жағынан Қытай екінші жағынан туған жерлері болды. Саудагерлер үшін өз тауарларын айырбастау қолайлы болды.



3.Малая көптеген елдердің саудагерлерінің қызығушылығын туғызды. Тек транзиттік сауду ауданы ретінда ғана емес, сонымен бірге осынан алынатын тауарлары:бағалы тастар, алтын, күміс және тропикалық жемістерімен қызықтырды. Малаяға мақтадан тоқылған Мата,метлдық және керамикалық бұйымдар,моншақ және басқа да сәндік бұйымдар апарды. Б.з. 1-ші ғасыры қарсаңында шығыс елдерінде Индияға жататын, Малайя және Индонезияны қосқанда үнділіктер,оңтүстік Арабияда арабтар және парсылар өз қолдарында ұстады. Антикалық өмірде Малая Антик херсонес және хрисе деген атпен белгілі болды. Біздің заманымыздың басында барлық Малай түбінде солтүстік оңтүстікке деген Малоазиялық тілді тайпалар орналасты. Олар қауымдық-туыстық құрлысты сақтады. Лангкасукиден солтүстікте 2 ғ басында Тамбралинга, ал батыс жағалауында Кедах және Кедахтан солтүстікте Таккаго құрылды.Тамбрилингадан солтүстігінде Сол кезеңде Паньпань және Тэио княздықтары құрылды. 3 ғ. түбектің солтүстік шетінде Дунсунь княздығы, оңтүстігіндеЦзюйли құрылды. Әлеуметтік-экономикалық жағдай және саяси тарихи Малай мемлекеті құрылған мемлекеттерле аз зерттелген. 8 ғ. ортасынла барлық түбектің оңтүстік бөлігі Индонезиялық Керивиджайден, шығыс Сумареге вассалдыққа түседі. Малайя негізінен барлық аралдық оңтүстік-шығыс Азия елдерімен тығыз байланыста Болды. Сондықтанда оны Малайлық архепелаг деп атады.

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История зарубежной Азии Л,1970 г.

История народов Восточной и Центральной Азии с древнейших

времен до наших дней М.,1986 г.

История зарубежной Азии Л,1970 г.

История народов Восточной и Центральной Азии с древнейших

времен до наших дней М.,1986 .

История стран зарубежной Азии и Африки в средние века. М.,1970г

84-86 беттер


22 Дәріс

Тақырыбы: I- XV ғ.ғ. Оңтүстік-Шығыс Азия.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. I- XV ғ.ғ. Лаос. XI- XV ғ.ғ. Камбоджа.

  2. XI- XV ғ.ғ. Бирма.XI- XV ғ.ғ.Таиланд.


Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

1. Лаос – оңтүстік-шығыс Азия мемлекеті тарихта Лаос мемлекеттің дамуын негізгі бірнеше кезеңдерге бөледі:1.Алғашқы қоғамдық құрылыс (б.э.1мыңж ортасы)

2. Ерте феодализм(б.э 1 мыңж ортасы-17ғ)

Бұл кезеңнің өзін 2 кезеңге бөліп қарауға болады:

1. феодаодық патшалық пайдф болуы

2. мемлекетте ерте феодалдықтың орталықтану уақыты

3.феодализмнің өркендеу кезеңі(18-19ғ.ғ)

4. Лаосқа Франция имперализмінің билігі кезеңі.

Лаос мемлекеті солтүстікте КХР-мен солтүстік шығыс және шығыста Вьетнаммен, оңтүстікте Камбоджамен, батыста Тайландпен және солт-батсында Бирма одағымен

шекаралас орналасқан . Жерінің көлемі 236,8 мың км. Халқының басым бөлігі Меконг далалық аудандарында Лао-лум Индонезия халық топтары Лао-тенг,яғни елдің шығыс таулы өлкелерінде тұратындар . сонымен қатар Қытай халық топтары Лао-сунг солт. Таулы аудандарда тұратындао құрады. Лаоста қытайлықтар,вьетнамдықтар,үндістер болды. Жері негізінен таулы келеді. Солт. Бөлігін Траннинь таулы қыраты,шығысын Аннам Таулары , батысында Қорат оңт. Болавен үстірттері алып жатыр. Мемлекеттік тілі –лоас тілі, ал мемлекеттік діні буддизм болды. Әкімшілік астанасы- Вьетнам. Лаос мемлекетінде Лан Сонг мемлекеті мәдениеті жағынан жақсы дамыған орталық болды . Лаос тер-риториясынан табылған көне жазу ескеркіштері 13 ғ. 2 жарт. салды. Үнді және Қытай мәдениетінің ықпалына қарамастан Лаос музыкасы дәстүрлі Ұлттың қалпын сақтады. Халық музыкасы негізінен ел аузында сақталып келді. Ежелгі өнер ескерткіштерінен алып гранит «құтылар» байырғы архитектуралық құрлыстардан Камбоджа просаттарына ұқсас монажатханлар сақталған. 6-12 ғ. кхмерлердің қамалдары мен қалаулары пайда болды. 1353 ж. Лаос князьдықтары аса ірі Лансанг мемлекетіне біріктк. Бұл кезеңде егін шаруашылығымен айналысатын аймақтарда

феодалдық қатынастар етек алды да,таулы аудандарда қарапайым жер өңдеу мен аңшылық сақталынып калды. 12-130ғ. мемлекетті аппарат құру аяқталды, буддизм шіркеуі қалыптасты,елде монастырь оқуы өріс алып, мазарлар,діни мектептер салына бастады.



  1. Кампучия-оңтүстік-шығыс Азиядағы мемлекет.Үндіқытай түбегінің оңтүстік бөлігінде орналасқан. Шығыс және оңтүстік шығысы Вьетнаммен, солтіүтігі Лаоспен,солтүстік-батысы және батыс бөліктері Тайландпен шекткседі Оңтүстік-батысы- Сиом шығанағы жер 181 мың км . Халқының басым бөлігін кхмнрлер, вьетнамдықтар және қытайлықтар т.б. Мемлекеттік тілі – кхемер тілі, ал діні – буддизм. Астанасы- Пном-Пен қаласы болды. Камбоджа Меконг өзенінің төменгі ағысы бойына орналасқа. Камбоджа жеріндегі тұңғыш мемлекет –Фунань мемлекеті 1-6ғ алғашқы қоғамның Экономикалық негізі –қауым, ал негізгі кәсібі –суармалы күріш өсіру. 7-8ғ Камбоджа жерінде ірі мемлекеттер Ченла жер және Ченла су мемлекеттері болды. Бұл кезде елдің әлеуметтік- экономикалық құрлымы айтарлықтай өзгерді: рулық билік әлсіреп, қанаудың неғұрлым күрделі түрлері шыға бастады, жер сатылатын болды. Мәдениетте жергілікті элементтер көбейіп, кхмер жазуы п.б. 9ғ. Меканг өзені атырабында және оған жапсарлас жатқан аймақтарда Камбуджадеша империясы құрла бастады. 11 ғ. Камбуджа Үндіқытай түбегіндегі ең ірі мемлекетке айналды. Империя экономикасының негізі-егіншілік болды. 11-13 ғ. Кхмер феодалдары Тьямпуды бағындырып Дайвьетпен соғыс жүргізді, сөйтіп Пагана шекарасына дейін жетті. 14 ғ. Камбуджа жері кхмерлер қоныстанған облыстармен шектелді. 15 ғ. Камбуджа қайтадан көркейе түсті.Елдің жаңа астанасы-Пномпен кхмер облыстарының орталығы болды. Қплалар ұлғайып, нығады, король үкіметі буддизм дінінің кең таралуына жағдай жасады.

Камбуджв жерінде белгілі архитектура ескерткіштері Хномбакхенг, Бантеай, ерей, Токио, Бархуон.

Әсіресе 9-10 ғ.ғ. кхмерлік балет өнерінің гүлденген кезі болған. 12 ғ. Ангкор империясындағы храмдарда көптеген бишілер болған.



3. Бирма- Үндіқытай түбегінің батысында орналасқан оңтүстік- шығыс Азиядағы

мемлекет. Жері 678 мың км. Астанасы –Рангун қаласы.

Халқының басым бөлігін бирмандықтар , карендар, шондар, качиндар, аракондық-тар және т.б. халықтар құрады.

Б.з. алғашқы ғасырларында Бирманың оңтүстік жағалауында мондардың өз алдына мемлекеті болған құл иеленуші қалалары дүниеге келді. Араконда мем-лекет құрылды.

2 ғ. алғашқы деректерге қарағанда , пьюдің гирикшетр мемлекеті өмір сүрді, гүлдену дәуірінде ол солтүстік және орталық Бирманы қамтыды. Халқы негізінен егіншілікті кәсіп етті. Алғашқы мемлекеттердің діні буддизм мен брахманизм болды. 823ж Наньчжау әскерлері гирикшетрді талқалқады

10-11ғ Бирмадағы мон қалаларының бірлестігі –Раманадеса құрылды. 3-9 ғ.ғ қазіргі бирмандықтардың арғы атасы мранмалар мен мьянмалар солтүстік-батыс және оңтүстік-батыс Қытайдан ауып келіп қоныстанды.

9 ғ. Олар Иравади өзен алқабындағы Чаусхе аймағына орнықтыда, мондарды ығыстырып, пьюлерді өздеріне бағындырды. Бирма көсемдері арасындағы бақталастық күресте Анораттар жеңіске жетіп,Паган мемлекетін құрды. Бұл Татон қалалар бірлестігін талқандап, солтүстік Араканмен қоса бүкіл Бирманы жаулап алды. Осы тұста буддизм біржолата орнықты. Паган Кейінгі ұрпағына архитектураның өшпес үлгісін қалдырды.

13 ғ. Паган мемлекеті ыдырай бастады , ақыры 1283 ж. Моңғолдардың соққысы-нан біржолата күйреді.Бирмада феодалдық бытыраңқылық басталды. Аракан қайта дербестігін алды. Орталық және солтүстік Бирманы шондар басып алды.

14 ғ. басында олар моңғолдардың шабуылдарын тойтарып, бірнеше князьдықтар

құрды.1287 ж. Мон мемлекеті Пегу пайда болды. Жер иеленудің феодалдық , мемлекеттік, ірі шіркеулік түрі болды.



4. Тайланд-Сиам , Тайланд корольдігі және оңт-шығыс Азиядағы мемлекет. Үндіқытай түбегінде орналасқан. Оңтүстігінде оңт. Қытай теңізінің Сиам шығанағымен , оңт-батысында Андамон теңізімен шайылады. Батысында Бирмамен , шығысында Лаоспен және Камбуджамен ,оңтс. Малайзиямен шектеседі. Жері 514 мың км .Астанасы – Бангкок .Әкімшілік жағынан 71 провинцияға бөлінеді. Жеррінің ½-нен астамы ойпаң жазықтар, қалған бөлігін дерлік Кхунтхан, Танентаунджи т. б таулар алып жатыр. Тайланд жерін адам баласы палеолит дәуірінен мекендеген. Алғашқы мон мемлекеттері сол арада пайда болған. Мондар мен кхмерлер жоғары мәдениеті тай мәдениетін қалыптастыруға ықпалын тигізді.

12-13ғ.ғ Менам Алабында тайпалардың ірі княздықтары п.б. Тайланд жерінде 13 ғ

буддизм үстемдік алды. Тайланд – аграрлы ел болып табылады. Өйткені негізгі саласы егіншілік, басты дақылы –күріш. Оңт. Каучук өсімдігі плантациялары бар Тайландтың алғашқы әдеби туындылары 13-14ғ.ғ п.б.ертедегі эпиграфиялық

Ескерткіштері- «Стела Рамы Комхенга». Орта ғасырлық классикалық әдебиетінде негізінен өлең- жыр басым болды. Б.з. 1 ғ. тай көркем мәдениетін негіз болған мон және кхмер өнері дамыды.



Ұсынылатын әдебиеттер: Ребрикова Н.В. Таиланд: Социально-экономическая история (XIII-XVIII) М.,1971 г.

Мажейко И.В., Узянов А.Н., История Бирмы М.,1973г.

История зарубежной Азии Л,1970 г.

1. Советская историческая энциклопедия 7том беті 406-410

2. История стран зарубежной Азии в средние века М.,1970 беті 278-281
23 Дәріс

Тақырып: Орта ғасырдағы Индонезия.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

1. Малай архипелагы мен Малак аралындағы ежелгі мемлекттердің құрылуы.

2. V-VII.басындағы Батыс Индонезия.V-VIIғ.ғ Шривиджай мемлекеті.



Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран Азии и Африки в средние века ч.1.М., 1987г.

Л.С.Васильев. История Востока.М.,1998г.437-бет.

История стран Азии и Африки в средние века ч.1.М., 1987г.

Л.С.Васильев. История Востока.М.,1998г.


24 дәріс

Тақырып: XI-XVғ.ғ. Индонезиялық мемлекттер.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

1.XIғ.ортасы XIIIғ.ортасндағы Кедири мемлекеті.

2. XIIIғ.Сингасари мемлекеті.XIIIғ.Батыс Индонезиядағы саяси жағдай.



Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран Азии и Африки в средние века.ч.1.М.,1987.

История стран Азии иАфрики в средние века.ч.1.М.,1987.


25 дәріс

Тақырып:III-XII ғасырлардағы Шри Ланка.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. III-XIIғ.ғ.Сингалдық мемлекеттің құрылуы және саяси тарихының негізгі кезеңдері.

  2. Сингал мемлекетінің саяси және әлеуметтік құрылымы.

  3. Жер қатынастарының дамуы.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран Азии и Африки в средние века.М.,1987.С 89-93.

Л.С.Васильев.История Востока.М.,1998.


26 дәріс

Тақырып:

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. XII-XVғ.ғ.Шри Ланканың саяси тарихы.

  2. Салық жүйесі.Басқару жүйесі.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: История стран Азии и Африки в средние века.М.,1987.

Л.С. Васильев.История Востока.М.,1998.


27 дәріс

Тақырып:Орта ғасырлардағы Африка.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу

Дәріс мазмұны:

  1. Орта ғасырдағы африкандық қоғам.

  2. Солтүстік-Шығыс Африка.V-IX ғ.ғ.Аксум мемлекеті.

  3. V-IX ғ.ғ.Нубия мемлекеті.

.Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Н.Ф.Колесницой.История средних веков.М.,1980.

Л.С. Васильев. История Востока.М;1998.


28 дәріс

Тақырып:Орта ғасырлардағы Африка.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Орта ғасырдағы Гана мемлекеті.

  2. Орта ғасырдағы Мали мемлекеті.

  3. Орта ғасырдағы Сонгай мемлекеті.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Н.Ф.Колесницой.История средних веков.М.,1980.

Гумилев.Л.Н.Ритмы Евразии.2001.С 5-12.

Л.С.Васильев.История Востока.М.,1998.С 447-450.

З.Г.Лапина.Африканские государства в средрих веках.М.,1975.

29 дәріс

Тақырып:Шығыс Африканың орта ғасырлық тарихы.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:


  1. Шығыс Африканың географиялық жағдайы.

  2. Маскат-Оман сұлтандар билігі.Мадагаскар тарихы.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: З.Г.Лапина.Африканские государства в средрих веках.М.,1975

Социальная организация народов Азии и Африки.М.,1975.С 316.

Л.С.Васильев.История Востока.М.,1998.С 447-450.

Н.Ф.Колесницой.История средних веков.М.,1980.


30 дәріс

Тақырып:Оңтүстік Африка мемлекетінің орта ғасырлық тарихы.

Дәріс мақсаты: Тақырыпты жеткілікті түрде жеткізу.

Дәріс мазмұны:

  1. Оңтүстік Африканың саяси құрылымы.

  2. Оңтүстік Африканың әлеуметтік құрылымы.Оңтүстік Саванна мемлекеті.

Негізгі түсініктер:

Өзін-өзі тексеруге арналған сұрақтар:

Ұсынылатын әдебиеттер: Л.С. Васильев.История Востока.М.,1998.С 468-470.

З.Г.Лапина.Африканские государства в средрих веках.М.,1975

Социальная организация народов Азии и Африки.М.,1975.С 316.

9. СОӨЖ сабақтарға әдістемелік нұсқаулар.

1- апта.

1. СОБӨЖ. (Студенттің оқытушы басшылығымен өздік жұмысы)



Тақырыбы: Абсолют және салыстырмалы қателіктерді есептеу.

Тапсырмалар:
Әдебиеттер:
10. СТУДЕНТТЕРДІҢ ӨЗІНДІК ЖҰМЫСЫНА АРНАЛҒАН МАТЕРИАЛДАР.
СӨЖ – дидактикалық тапсырмаларды өз бетімен орындауға, танымдық қабілетті арттыруға және белгілі бір ғылым саласысына байланысты білімін толықтыруға негізделген оқу процесінің ерекше бір түрі.

СӨЖ шығармашылық белсендікті, логикалық ойлауды дамытуды қамтамасыз ететін практикалық тапсырмаларды жүзеге асырумен байланысты болып табылады.

СӨЖ оқытушының қатысуымен (СОБӨЖ) аудиториядан тыс және оқытушысыз аудиториядан тыс (СӨЖ) сабақтардан тұрады.
1- апта.
1. СӨЖ. (Студенттің өздік жұмысы)

Тақырыбы: Жуық сандармен әрекеттер. Нәтиженің қателігін бағалау.

Тапсырмалар: Жуық сандар және өрнек берілген. Нәтиженің қателігін бағалау. 1- 15 нұсқаларды орындау.

Әдебиеттер: қ[3] 6-12 бет, [1] 17-32 б,[2] 60-63 б,[4] 10-38 б,
11. Реферат , курстық жұмыс, жоба, презентациялардың деректер қоймасы
12. Бақылау және жеке жұмысты жазуға техникалық талаптар

1. Бақылау жұмысын, титульдық бетін жұмыс құрылымын безендіру

Жұмыс көлемі- баспа мәтіндік 20 бет шамасында. Басапға шығару параметрлері: шрифт TNR, 12 кегль, 1,5 интервал, әр бетте сілтеме, нөмірлеу беттің соңында қойылады.

Әдебиеттер тізімі жұмыс соңында жазылады. Список литературы – в конце работы. Құрылымдық компоненттер (тізбекті ретпен): мазмұны, кіріспе, негізгі бөлім, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

2. «Кіріспе»

«Кіріспе» бақылау жұмысының негізгі мазмұнын сипаттап тұруы қажет. (көлемі – 0,5 – 1,5 бет). Онда тақырыптың өзектілігі негізделіп, сұрақ бойынша әртүрлі көзқарастар келтіріліп және мазмұны негізгі бөлімде қарастырылатын негізгі тақырыптар көрсетіледі.



3. Негізгі бөліммен жұмыс

Бақылаудың негізгі бөлімімен жұмыс жасау үщін бақылау жұмысн жазуға берілген әдістемелік нұсқауды зейін сала оқып шығу қажет.



4. «Қорытындымен» жұмыс

Қорытындыда жасаған жұмысты қорытындылап, алынған нәтижелерді талдау қажет. В Қорытынды көлемі- 0,5 – 1 бет.




  1. Электрондық кітапхана – курс тақырыбы бойынша электрондық кітаптар, электрондық кітапхана сайтына сілтеу, ақпаратпен жұмыс жасаудың электрондық кітаптары, мысалы, элетрондық почтамен, Интернеттен ақпарат іздеу т.б.

http://www.rmeb.kr

  • http://www.iis.ru/el-bib

  1. Студенттің оқытушымен және басқа студенттермен бірігіп жұмыс жасау құралдары (электрондық почта, телеконференция(форум), чат)

  • zuhra_82@inbox.ru

  • luna2505@mail.ru

  • saya__86@mail.ru

  • platon.wksu.kz

  • www.wksu.kz

  1. Неғұрлым жиі қойылатын сұрақтар және олардың Web-сайтта орналасқан жауаптары

  2. Қорытынды емтихан сұрақтары.

Оқу материалын ойдағыдай меңгеру үшін тақырып соңындағы білімді өзіндік тексеру сұрақтарына жауап дайындау керек.


Аралық және қорытынды емтихан аттестация (емтихан) модулі бойынша бақылау жасау үшін сұрақтар
Қолданушыға нұсқау

Емтихан билет бойынша ауызша жүргізіледі. Емтихан бойынша максимал баға 100% (ұпай). Қорытынды баға рейтин және емтихан нәтижесі бойынша ұпай санымен анықталады. Билет сұрақтары дәріс және СӨЖ материалдары бойынша сұрақтармен сәйкес келеді. Билет 3 сұрақтан тұрады. Бастапқы 2 сұрақ дәріс материалынан, соңғы сұрақ практикалық болып табылады.



3. ПӘН БОЙЫНША ТАПСЫРМАЛАРДЫ ОРЫНДАУ ЖӘНЕ ТАПСЫРУ КЕСТЕСІ




Жұмыс түрі

Тапсырманың мақсаты мен мазмұны


Ұсынылатын әдебиеттер

Орындау мерзімі және тапсыру уақыты (аптасы)

Балл

Бақылау түрі

1

Реферат

Тақырып бойынша негізгі баяндама

Семинар тақырыбына байланысты

3 апта

5% (үй тапсырмасы түрінде беріледі)

Реферат және баяндама

2

Оппонент болуы

Баяндама жасау

Семинар тақырыбына байланысты

4 апта

5% (үй тапсырмасы түрінде беріледі)

Семинарда жауап беруі

3

ОЖСӨЖ тапсырмаларын орындау

(барлығы 12 тапсырма)

Талдау және танымдық қабілеттерін арттыру

Семинар тақырыбына байланысты

ОЖСӨЖ кестесі бойынша берілген уақыт шеңберінде


Тақырып бойынша

1 – 4% дейін (аралық бақылау түрі ретінде)

Тапсырмалардың орындалуын, сұрақтарға жауап беру қабілетін тексеру

4

Жазба жұмыс түрінде аралық бақылау

Ойлау қабылетін тексеру

Бірінші жұмыс 1 – 7 тақырыптарға байланысты

Екінші жұмыс 8 – 15 тақырыптарға байланысты

4 семинар

10 семинар



Тапсырмалар саны бойынша әрбір жұмыс 8% бағаланады

Жазба жұмысын тексеру

5

Емтихан

Білімді кешенді тексер







Тест




4. ПӘННІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ҚАМТЫЛУ КАРТАСЫ

Пәннің әдебиеттермен қамтамасыз етілу картасы


Жалпы тарих кафедрасы тьюторЖурасова А.Ш. (аты-жөні)

Орта ғасырлардағы Азия және Африка елдерінің тарихы

(пән атауы)

Кредит саны 3







Әдебиет атауы


Барлығы


Ескерту


кітапханада


кафедрада


Студенттердің қамтылу пайызы (%)

Электронды түрі


1

2

3

4

5

6

7

1

Антонова К.А., Бонгард-Левин Г.М., Котовский Г.Г. История Индии. М. 1973

7




20







2

Васильев Л.С. История Востока. В 2-х т. М., 1993. Ч. 2.

15




80







3

Васильев Л.С. История религий Востока. М. 1998.

7




20







4

Всемирная история. Т. 3-4. М. 1957-1958

5




10







5

Гасратян М.А., Орешкова С. Ю. Петросян Ю.А. Очерк истории Турции. М. 1983

7




20







6

Еремеев А.Е., Мейер М.С. История Турции в средние века и новое время. М., 1992

7




20







7

Задачник по истории средних веков М., 1995

7




20







8

История Востока в 6-ти тт. т.2. Восток в средние века. М. 1995

12




50







9

История Китая / под ред. А.В. Меликсетова. М., 1998

12




50







10

История стран Азии и Африки в средние века. Ч.1-2. М. 1987

7




20







11

История стран зарубежной Азии в средние века. М. 1970

7




20







12

Кузнецова Ю.Д., Навлицкая Г.Б., Сырицын И.М. История Японии. М. 1988

7




20







13

Хрестоматия по истории средних веков. Т. 1. М. 1961

5




10







14

Хрестоматия по истории средних веков. Т. 2. М. 1963

5




10







15

Эволюция восточных обществ: синтез традиционного и современного. М. 1984

5




10







16

Эйдус Х.Т. История Японии с древнейших времен до наших дней. Краткий очерк. М. 1968

5




10







17

Беляев Е.А. Арабы, ислам и арабский халифат в раннее средневековье. М., 1966

5




10







18

Большаков О.Г. История халифата. Т. 1-3. М., 1989-1993-1998

5




10







19

Крывелев И.Л. История религий. Очерки в 2-х томах. М. 1975

7




20







20

Мельянцев В.А. Восток и Запад во втором тысячелетии: экономика, история, современность. М. 1996

5




10







21

Фильштинский И.М. История арабов и халифата. Арабская история и культура. М., 1999

7




20








6.Семинар сабақтарының жоспары




Тақырыбы

Семинар сабағының мазмұны

Апта

Әдебиеттер


7. ПРАКТИКАЛЫҚ, СЕМИНАРЛЫҚ, ЛАБОРАТОРИЯЛЫҚ САБАҚТАРҒА ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР
В) Практикалық сабақты жүргізуге арналған әдістемелік нұсқаулар:
Семинарлық сабақтардың негізгі мақсаты-студенттердің теориялық білімдерін бекіту мен тереңдету және практика жүзінде оларды қолдану дағдыларын қалыптастыру.

1. Семинар сабақтарын тиімді өткізуге арналған талаптар.

1.1. Ұйымдастырушылық жұмыстарына қойылатын талаптар:

- семинар сабақтарының мамандық бойынша құрылған оқу жоспарына сәйкес келуі;

- пәннің типтік және оқу бағдарламасының, сабақ кестесінің болуы;

- семинар сабақтарының дәріс сабақтарымен, бақылау жұмыстарымен және басқа да пән бойынша өткізілетін оқу сабақтарының түрлерімен сәйкестігі;

- техникалық құралдарды кеңінен қолдану;

- университеттегі кітапханалардың әдебиеттермен қамтылу жағдайын ескере отырып, семинарларға әдебиеттер беру;

- семинар сабақтарына студенттердің дайындығын тексеруді ұйымдастыру;

1.2. Семинар сабақтарының мазмұнына қойылатын талаптар:

-семинар сабақтарының мазмұнының пәннің негізгі бөлімдерін қамтыған оқу бағдарламасына сәйкес келуі;

- семинар сабақтарының пәннің оқу сабақтарының басқа түрлерімен байланысын қамтамасыз ету;

-сабақтарда студенттердің жаңа жағдайда білімді өз бетімен пайдалана алу қабілетін дамыту;

-алға қойылған міндеттерді шешу қабілетін дамыту.

1.3. Әдістемелік талаптар:

-дәріс курсымен және басқа да оқу сабақтарының түрлерімен логикалық байланысын қамтамасыз ету;

-студенттер мен оқытушының семинар сабағына дайындық;

-қайшылықты мәселелерді дұрыс талдау мен дұрыс емес жауаптарды түзету;

-курстың спецификалық ерекшелігі мен студенттердің жеке қабілеттерін ескере отырып студенттердің өз бетімен жұмыстануына оқытушының дифференцияцияланған басшылықты қамтамасыз ету.

1.Тақырыбы: XII-XIV ғ.ғ Жапония

Мақсаты: Жалпы тақырып бойынша сұрақтары мен мазмұнына сай нақты мағлұматтар беру.

Негізгі сұрақтар:

1.Сегунат жүйесінің қалыптасуы.

2.Ходзе реформалары.

3.II Сегунат.Ірі феодалдық иеліктердің қалыптасуы.

4.XIII-XIV ғ.ғ. Жапонияның әлеуметтік-экономикалық дамуы.

Әдістемелік нұсқаулар: Алғашқы сабақты ауызша сұрау.
2. Тақырыбы: Корей халқының азаттық күресі.

Мақсаты: Тақырыпты талдау.

1   2   3   4   5   6


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет