Қойгелді орта мектебі Тақырыбы: Әкем мен шешемнен,Үлгі алып өсем мен! Өткізген: Елеуова Гүлнар Тоқтыбаевна Мақсаты



Дата11.07.2016
өлшемі85.47 Kb.
Қойгелді орта мектебі

Тақырыбы:
ӘКЕМ МЕН

ШЕШЕМНЕН,ҮЛГІ

АЛЫП ӨСЕМ МЕН!

Өткізген: Елеуова Гүлнар Тоқтыбаевна

Мақсаты:Оқушыларға А.Құнанбаевтың жақсы мен жаман туралы айтқандарын түсіндіру,адам бойындағы ұнамды,ұнамсыз қылықтарды ажырата отырып,әдеп әліппесін бойына дарыту.

Өз халқының салт-дәстүрлерін,әдептілік туралы нақыл сөздерді,алтын ақылдарды,тыйым сөздерді үйрету арқылы адамгершілікке,ұқыптылыққа,кішіпейілдікке тәрбиелеу.



Көрнекілігі:Қанатты сөздер,мақал-мәтелдер,Абай Құнанбаевтің суреті.

Кіріспе.

Мұғалім : «Адамға ең бірінші білім емес,рухани тәрбие беру керек,тәрбиесіз берілген білім-азаматтың қас жауы.Ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі»деген ұлы ғұлама әл-Фараби.

Олай болса,білім бере отырып елін,жерін сүйетін азамат тәрбиелеу үшін отыз баланың артында,алпыс ата-ана бар екенін ұмытпауымыз керек.



  1. кезең . Балам – менің болашағым.

  1. –Бала деген кім?

*Ата-аналар жауабы :




















«Ертеде бір адам ,ұламаға келіп :



  • Баланы неше жастан бастап тәрбиелеген дұрыс ?- деп сұрапты.

Ғұлама :

  • Балаңыз қаншада ? –деп өзіне сұрақ қояды.

  • Бес-ақ ай толды, - дейді анау.Сонда ғұлама басын шайқап :

  • Бес айға кешіккен екенсіз,- деген екен. «Халық арасына кең таралған бұл аңыздың айтпағы баршаға түсінікті.Яғни,баланы туған сәтінен бастап тәрбиелеу керек .

Демек,бала тәрбиесінің негізін құятын ең алдымен-ата-ана.


  1. Сұрақ-жауап.


1.Отбасының қорғаны кім?

2.Сіз балаңыздың қандай азамат болғанын қалайсыз?

3.Отбасыңызда ұлттық салт-дәстүрімізді қалай насихаттайсыз?

4.Балаңызға кімді үлгі тұтасыз?

5.Баланы еркін тәрбиелеген дұрыс па?

Ата-аналардығ пікірі тыңдалады.


2-кезең.Аталар сөзі-тәрбие көзі


  • Ата сәлеметсіз бе?Айтыңызшы жақсы деген немене?

  • Амансың ба,балам?Жақсы дегеніміз мыналар:

  • Талап,еңбек,терең ой,қанағат,рақым,ойлап қой,бес асыл іс көнсеңіз.Өмірде осы бес істі орындаған,өзінің қажетіне асырған адам-жақсы адам,бала.Жақсы деғеніміз осы.

- Ассалаумағалейкум,ата!

- Айтыңызшы,жаман дегеніміз не?

- Өсек,өтірік,мақтаншақ, бес дұшпаның білсеңіз.Өмірде осылардан аулақ болсаң,сенің жақсы азамат болғаның,балам.

Қане енді оқушылардан сұрап көрейікші.Абай атасының өсиеттерін білер ме екен?Жақсы дегеніміз не,балаларым?
1-оқушы.Жақсы бала құлақ сап,

Айтқаныңды ұғады.

Төсегінен тұра сап,

Таза ауаға шығады.



2-оқушы.Жақсы бала,ол анық,

Істемейді шалалық.

Тап-таза боп жуынып,

Алады ол таранып.



3-оқушы.Жаман бала құрысып,

Өз-өзінен тырысып.

Түске дейін жатады,

Шешесімен ұрысып



4-оқушы.Жақсы бала әрдайым,

Деп «Ұятқа қалмаймын»

Сабағына барады,

Күнделікті дап-дайын.



5-оқушы.Үлкенді де сыйлайды,

Достарын ол жинайды

Әлсіздерге қамқор боп,

Жамандыққа қимайды



6-оқушы.Анау бала,қолын қара,

Кір қожалақ қап-қара.

Тырнағы өскен,шашы көптен

Алынбапты-ау масқара!



7-оқушы.Мына бала,бұған да қара,

Ұқыпты ол тап-таза.

Ерте тұрып,бетін жуып,

Ұялмай шығар тақтаға.



8-оқушы.Түйіп зерде,ойыңа

Жастайыңнан ұғып қал.

Үлеспейтін бойыңа

Қандай жаман қылық бар?


«Бес нәрседен қашық бол!»

Деген Абай атамыз.

Әдепсізге машық бол

Бес жаманды атаңыз.


9-оқушы: Өтірік, өсек, мақтаншақ,

Еріншек, бекер мал шашпақ.

Сақтандырған атамыз,

Бес жаман іс аңғарсақ.

Тамсандырып баршаны,

Аңыз болған көп елге,

Айтындаршы, ал қане,

Әдептілік деген не?


10-оқушы: Әдептілік-бұлақтай

Тазалығы арыңның.

Өлшемі-ол сыныптай

Бойындағы барыңның.


Демек, адам бойында жақсы-жаман қасиеттер болады екен. Ал біз жақсы қасиеттерді ананың ақ сүтімен, бал тілінен бойымызға сәңәремәз. Жақсы бала осы қасиеттерді үйреніп, ұнамсыз қылықтардан аулақ болуға тырысады.Ал енді ақылды, әдепті балалар қандай болуы керек.
1.Білер қазақ баласы:

Сәлем-сөздің анасы.
11-оқушы:

Бақшамызға барғанда,

Жолыққан бар жандарға

Ертемен ақ пейілмен:

«Қайрлы таң!» - деймін мен.

Күндіз де елді елеймін:

«Қайырлы күн!»- тілеймін:

Үйге кешке келемін,

Не дерімді білмеймін:

«Кеш жарық!»- деп кіремін.

(Е. Өтетілеуұлы)


12-оқушы:

Атам менің әманда

Әдепті жан бол деген

Ата сөзі санамда-

Жақсы үлкенге жол берем.

Алдын орап кісінің

Кесіп өтпей көлденең,

Ізетімен кішінің

Сәлемдесіп қол берем.

(Ә. Асылбеков)


13-оқушы:

Алдымыздан кезіккен,

Көп танысты көреміз.

Бәрінеде ізетпен

Біздер сәлем береміз.


  • Сәлеметсіз бе, ағай!-деп,

  • Сәлеметсіз бе, апай!-деп,

  • Есенсіз бе, Әжей!-деп,

  • Амансыз ба, апай!-деп

Ұл-қыз сәлем береміз,

Өнегелі ұланбыз.


Ән: «Болайықшы осындай»
2.Тазалық пен ұқыптылық.

Мұғалім: «Тән саудың дені сау»-дейді халық. Әрқашан да мұнтаздай таза да сүйкімді болып жүру үшін не істеу керек?


14-оқушы:

Дос бол сабын, сумен сен,

Жиі-жиі жуын сен.

Таңертен де, кеште де,

Жуын күндіз, түсте де.

Жуын тамақ алдында,

Жуын тамақ соңында.

Жуын ұйықтар кезінде,

Жуын тұрған мезгілде.

Су мен сабын-бір жолдас,

Жоймас олар кір болмас.

(Е. Өтетілеуұлы)


3.Бәрін өзім жасаймын:

Мұғалім: Қолынан көп іс келетін адам өзін сенімді де, күшті сезінеді. Жалқаулық ең жаман әдет.
15-оқушы: Ата-анамыздың көңіл күйі жақсы болсын десек, үй-ішін жақсы жинақы, таза ұстауымыз керек. Бөлмені жинастырып болған соң міндетті түрде желдетіп алу қажет.
16-оқушы: Тамақ ішіп болған соң үлкендердің ескертуінсіз өз ыдысымызды жуып қойған жөн. «Табиғи таза адамның тамағы да таза» дегенді ұмытпайық.


  1. Ас үстінде.


17-оқушы: Асқа отырар алдында міндетті түрде қолды жуу керек. Кір қолмен тамақ ішу-тәрбиесіздік қана емес, денсаулыққа да қауіпті. Дастарқан басында өзгелердің тәбетін бұзатын қылық жасама. Тағамды, табақты өзгілеп, берекесін алма.
18-оқушы: Ас үстінде көп сөйлемеген дұрыс. «Ас үстінде жалқаумын, саңырау да, мылқаумын» деген мәтел сөз бар.
19-оқушы: Үй іші дастарқан басына жайғасақ кезде жақсы кішілер үлкен адамдар отырып болғанша күте тұруы керек. Нан турасып, ыдыс-аяқ қойысуға көмектесуге болады. Тамаққа үлкенднрдің бұрын кірісуге болмайды.
5.Телефонмен сөйлесу.
20-оқушы: Таң атпай немесе түнге қарай ерекше бір жағдай болмаса, телефон шалған дұрыс емсе. Егер нөмірді дұрыс термесең кешірім сұра.

    1. Көрініс

Түскі ас кезі. Отбасы жиналып, тамақтануға болады. Бір кезде телефон шырылдады. Тұтқаны баласы көтерді. Әке-шншесі баласына өздерін жоқ деп айтуды өтінді.


Ата-аналар пікірі тындалады.
2. Көрініс

Таңертенгі мезгіл. Анасы баласын сабаққа баруға оятады. Бала ұйқысынан тұрғысы келмейді. Әкесі баласын жақтап, сабаққа бармауын өтінді. Осы кезде телефон соғылды. Тұтқаны алған шешесіне баласы өзін жоқ деп айтқызды.


Ата-аналар пікірі тындалады.

3. Көрініс



«Жақсыны үйрен, жаманнан жирен»

(6-7 бала футбол ойнап жүреді.)



Мұғалім: Балалар жүр көшеде

Естіледі шу-айқай.

Ербол шықты елеңдеп,

Қағып кетті көршіні

Қапылыста байқамай.

Мұндайда не деу керек?


Оқушылар: «Кешіріңіз» деу керек.

(Мұғалім мен Ербол оқушы.)
Мұғалім: Ерте тұрып, мектепке

Ербол келді сабаққа.

Қарсы алдынан кезігер

Ұстазы онығ әр уақытта.

Ұмытты Ербол бұл кезде

Ұстазына не дейді?

Мұндай да не деу керек?
Оқушылар: «Сәлеметсіз бе» деу керек.
Мұғалім: (Ауыр сумка арұалап әже өтіп келе жатады.)

Ауыр сумка көтеріп,

Белі кеткен иіліп,

Келе жатты қарт ана.

Ербол қарсы кезекті,

Өте шықты жаныан.

Мұндайда не деу керек?
Оқушылар: «Көмектесейін» деу керек.
Мұғалім: (Апасы базардан келе жатыр, Ербол қуанып алдынан шықты)

Апаң сенің базардан

Алма сатып әкелді.

Ең үлкенін жақсысын

Саған таңдап әперді.

Мұндай да не деу керек.



Оқушылар: «Рахмет» деу керек.
Мұғалім: Сыйлап үлкен адамды, сәлем берген баланы «Кім дейміз?»
Оқушылар: Әдепті екен бұл дейміз.
Мұғалім: Кітап дәптер қаламы

Кір шалмаған баланы

«Кім дейміз?»
Оқушылар: Ұқыпты екен бұл дейміз.
Мұғалім: Таудай биік талабы,

Жақсы оқитын баланы

«Кім дейміз?»
Оқушылар::Үлгілі екен бұл дейміз.
Мұғалім: Бұғынбай қорғалап,

Болсын үлкенге қолғанат,

«Кім дейміз?»
Оқушылар: Еңбексүйгіш бұл дейміз.
Мұғалім: Өтірік сөз айтпаса,

Уәдесінен қайтпаса

«Кім дейміз?»
Оқушылар: Шыншыл екен бұл дейміз.
21-оқушы: Қанағат, рахым, терең ой,

Талап, еңбек-өркенді,

Бәрі саған керек қой,

Ұлы өмірің-ертеңгі.


Бес асыл іс-бұл арлы,

Үлгі болған ғаысрдан.

Қастеп тұтып бұларды,

Ардақтап өс жасыңан.


22-оқушы: Бес жаманнан қашық бол,

Армандайық алысты.

Бес асылға асық бол,

Қамшылайық намысты.


Есте ұстау аруақты,

Өсиетін атаның.

Көбейтейік әр уақта

Әдептілік қатарын.



3-кезең. «Ескірмейтін есті сөз»

1.Бас киімді лақтарма.

2.Таңдайыңды қақпа.

3.МАлды теппе.

4.Отпен ойнама.

5. Бос беікті тербетпе.


Атан-аналар тыйым сөздер айтып. Мағынасын түсіндіреді.

6.Әдептілік туралы мақал-мәтелдер.

Әдепті әдепсізден үйрен

Әдепсәзізге қарап не істемеуді үйрен.

Мейірімділікті анадан үйрен,

Әдептілікті данадан үйрен.

Сәлем беру де парыз,

Сәлем алу да парыз.

Аға әдепті болса, іні әдепті,

АВпа әдепті болса, сіңілі әдепті.

Әдептә елдің баласы

Алыстан сәлем береді.

Ата-аналар мақал-мәтелдердің жалғасын табады.

Абай ата бата береді.

-Балаларым мен сендерге ризамын! Өркенднрің өссін. Менің өсиеттерім,өлең-нақылдарым да жетеді. Үлкендеріңше білмегендеріңді біліп алыңдар. Егемен еліміздің ел билейтін азаматтары болыңдар. Әумин!


Мұғалім: Халқымыздың аяулы ұлы зиялы азаматты Б.Момышұлы былай деген екен: «Жаудан да, даудан да қоырқпаған қазақ едім. Енді, қорқынышым көбейіп жүр. Балаларын бесікке бөлемеген, бесігі жоқ елден қорқам. Дәмді, дәстүрді сыйламайтын балалар өсіп келеді, оның қолына қылыш берсең, кімді де болса шауып әке, шеше жоқ»

Бауыржан атамыз бүгін де арамыз да жоқ, ол кісі көтерген мәселе бәрімізді де алаңдатуы тиіс. Бұл ата-анаға да, ұстазға да ой салады деп ойлаймын.



«Жұмылы көтерген жүк жеңіл» демекші, баланы бірлесе отырып тәрбиелейік.


Достарыңызбен бөлісу:




©dereksiz.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет