Қазақстан Республикасында рұқсат етілген жүйені талдау. Рұқсат етілген жүйені жетілдіру бойынша ұсыныста


Идентифициялы тәуекел сферасының қауіпсіздігіне тәуекелді реттеу түрін таңдау (лицензиялау, сертификаттау, аккредиттау)



бет8/9
Дата16.06.2016
өлшемі1.33 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Идентифициялы тәуекел сферасының қауіпсіздігіне тәуекелді реттеу түрін таңдау (лицензиялау, сертификаттау, аккредиттау)

Мемлекеттік орган ќызмет, кјсіпкерлік ќызмет жґнге салу жїзеге асыратын функциялары (лицензиялау, сертификаттау, аккредиттеу), тјуекелдермен басќару тиісті алдын ала ескеру. Басќару жїйесі тјуекелдермен жаєымсыз оќиєа шабуылдауына дейін реттеуіштік ґлшемдердіѕ ќабыл алуы ќосып жатыр, яғни бастапќымен кјсіпорын тіршілік цикл фазалары.

Бастапќы фаза мыналар жанында, ґз кезегінде їшеу кезеѕ тїзеліп жатыр, ќауіпсіздік облыстары біріктіріп жатыр ќажеттілік уаќыттарыныѕ мемлекет ќол сўєулары лайыќтыларды ќауіпсіздік їш сфера жґнге салу (кесте 1):


  1. Қызметті жүзеге асыру ойы туралы кезең;

  2. Өндіріс ұйым кезеңі;

  3. Саудаға шығу кезеңі.

Кесте 1.

Қауіпсіздік облысының бастапқы кәсіпорынның

жұмыс істеу кезеңдеріне сәйкестігі


Кәсіпорынның жұмыс істеу кезеңдері

Қауіпсіздік облыстары

  1. Қызметті жүзеге асыру ойы туралы кезең

Бәсекелістікті шектеудегі нарық қатынасы.

Шектеулі ресурстары рационалды бөлу.

Азық-түліктің тікелей тағайындау.

Мемлекеттің қорғаныс қабілеті.

...

2. Өндіріс ұйым кезеңі

Сәулеленулердің.

Биологиялықтың.

Жарылғыш қауіпсіздігі.

Механикалының.

Өрт сөндірудің.

Өнеркәсіптінің.

Термиялықтың.

Химиялықтың.

Электрліктің.

Ядролық және радиациялықтың.

Электр-магниттіктің құралдардың жұмыс бөлімінде сыйысушылықтың және жабдықтаудың қауіпсіздігі қамтамасыз етуі.


3. Саудаға шығу кезеңі

Өлшеулердің бірліктері .

Ақпарат толықтығы.



Материалды емес ќорлардыѕ - білімдердіѕ, іскерліктердіѕ жјне даєдылар тек ќана бірінші кезеѕ кјсіпкерге барыны мінездемі беріп жатыр, сґзбен аныќталатындардыѕ «мамандыќ», шўєылдану ќайсы оєан рўќсат етіп жатыр.

Екінші кезеѕ - кезеѕ ґндіріс ўйымдары, технологияєа талаптармен сјйкестікте аќша ќаражатын жўмсауларды талап ететінде, шыєарылушы тауарєа немесе ќызметке, жалпы терминмен аныќталатындармен «техникалыќ талаптыѕ» тјуелділігінде міндетті техникалыќ талаптар орналастырып жатыр жјне сјйкестік баєалауы жїзеге асып жатыр - сертификаттау.

Үшінші кезеѕ, нарық шекарасын ґзімен таныстырушыда, сатушы кім, не ретінде тауар лайыќты ќайсы кјсіпкерге кіріп жатыр немесе ќызметтіѕ, тјуекел кґрініп жатыр «ќўлаудыѕ» нарықтыѕ хабар асимметриясы сол себепті. Ескерту маќсаттарында сондай кјсіпорын тіршілік циклы екінші кезеѕ таєы ќауіп-ќатерлерді кјсіпкер сјйкестік сертификатын ала алып жатыр.


Сенім жаулап алуына арналєан тўтынушы жаќ, тауар кім, не ретінде кґзі жетуді жеткілікті мїмкіншіліктермен ќожалыќ етушіні еместі немесе кјсіпшілік ќызметтердіѕ беруінде, тауар сапалары сјйкестік ресми растаулары кјсіпкерді тауып алумен процедураны алып жатыр жјне пайдалануєа берілетін ќызметтердіѕ аныќталєан стандарттарєа - аккредиттеуді (Accredo «сену»).

Мемлекеттік ќол сўєу базар барлыќ ќатысушыларыныѕ дер кезінде жјне толыќ хабарлау ќамтамасыз етуі маќсаттарында ќажетті тек ќана шарттар туралы міндетті аккредиттеу ґтуында ујкіл етілгендерді органдарда немесе саморегулирующихсяда аккредиттеудіѕ ўйымдарда, мысалы, кјсіпкерлік ќоєамдыќ біріктірулерінде кјсіпкерлік - ќауымдастыќ жјне т.б.

Сјйкестікте ќауіпсіздік облыстарыныѕ топталуымен жјне тјуекелдердіѕ тегі наќтылауымен кјсіпорын тіршілік циклы фазаларымен (ґндірістіѕ), басќаруєа арналєан араќатынасы тјуекелдермен келесі бейнемен кґрініп жатыр ( кесте 2).

Лицензиялау ќандай еѕ ќызмет жїзеге асыру ойлары кезеѕ тиісті ќолданылу кјсіпорын тіршілік циклы бастапќы фазасына (ґндірістіѕ).

Тјуекелдердіѕ кґріну себептері шек ќойылєан ќорлардыѕ таратуымен жјне шыєарылушы ґнім маѕызымен байлаулы.



Техникалыќ жґнге салуды ґндіріске техникалыќ уаќыт тјртіптерініѕ бекітуімен байлаулы, ґнімге техникалыќ талаптардыѕ ќўруымен жјне (немесе) процестерге олардыѕ тіршілік циклдыѕ, ґндіріс шарттарына жјне ґндіріс ўйымдары кезеѕ рамкаларында жїзеге асып жатыр. Тјуекелдердіѕ кґріну себептері ґндіріс ўйым техника - технологиялыќ деѕгеймен байлаулы.

Аккредиттеу шыєу жанында хабар асимметриясы тјуекелдерініѕ шыєаруына арналєан істететін кјсіпорынєа нарықта ќолданылады. Тјуекелдердіѕ себептерімен нарықта агенттердіѕ мінез-ќўлыќ сипаты.

Кесте 2.
Реттеу түрінің кәсіпорынның тіршілік

цикл кезеңдеріне сәйкестігі


Кәсіпорынның тіршілік цикл кезеңдері

Қадағалау түрлері

  1. Қызмет жүзеге асыру ой кезеңі

Лицензиялау

  1. Мекеменің өндірістік кезеңі

Өндірісті, қызметтерді, процесстерді калық қадағалау

  1. Саудаға шығу кезеңі




Аккредиттеу


2.4. Реттеуіштік өлшем деңгей тәуекел сын деңгейімен сәйкестік таңдауы.
Тәуекел деңгейі салыстыруына арналған тәуекел бағалаулары талдауын мақсатпен шығарылып жатыр, тәуекел алдын ала анықталған белгілерімен талдау процесі ішінде теңестірілген. Тәуекел бағалауын тәуекелдердің приоритеттерімен шығарылып жатыр, мемлекеттік жөнге салу түр қауіпсіздік анықтаушы сфералары. Мәнді салыстыруларды кепіл болу үшін, қажетті кепіл болу, тәуекел бағалауы зерттеу әдісін қолданылатын алдыңғыларды тәуекел талдауы сатыларында қолданып жатыр.

Тәуекел сын деңгейі, есептелген статистикалық тап осы эксперттік институттар негізінде реттеуіштік өлшем деңгейі таңдауына арналған көрсеткішпен қызмет етіп жатыр:




  1. тіркеу, автоматты лицензиялау, бас лицензия, бір жолғы лицензия - бірінші кезеңде.

  2. ерікті сертификация, сәйкестік туралы декларация, міндетті сертификация - екінші кезеңде,

  3. квази - жөнге салу (өздігінен басқарылу аккредиттеуі) мемлекеттік аккредиттеу - үшінші кезеңде

Тәуекел бағалауы мыналар жанында ұсынумен тиісті орындалу (түрмен) тауып алудың тәуекел контексті кең болашақтары, тәуекелдердің толық қарауы қоса, көбірек кең біріктіру шектерде элементтерді алып барып жатыр. Егер тәуекелді төменгі немесе қабылданатын мөлшердеі болса, ең аз айналдыру (өңдеу) талабы қойылады. Бұл тәуекел түрлері мемлекеттік реттеудің қатаң түріне жатса, қосымша қадағалауға бағынса, қабылдауға болатын деңгейлерде кепілденеді.


Кесте 3 Кәсіпорын тіршілік цикл бастапқы фазалары және қауіпсіздік облыстарында тәуекелдердің қиыншылық кезеңнің жөнге салу түрлерінің тәуелділігі.

Реттеу таңдау жүйе баланс жасағандығы тәуекелдердің негізінде расталады барымен қажеттілік тәуелділіктері мемлекет реттеуіштік әсерлері реттеуіштік өлшем таңдауының кәсіпорын тіршілік циклы келесі кезеңінде. Мысалы, қоғамдық шек қойылған қорлардың орынды тарату қауіпсіздігі мақсаттарында бір жолғы лицензия («лицензиялау туралы» ҚРЗ) бірінші кезеңде, қызмет мына түрі техникалық жөнге салуының талап етіп жатыр («техникалық жөнге салу туралы» ҚРЗ) екінші кезеңде. Өз кезегінде, сәйкестік бағалау өндірісі техникалық уақыт тәртібіне, бағалау ұйым мемлекеттік аккредиттеулері талап етіп жатыр («сферада аккредиттеу туралы сәйкестік бағалаулары» ҚРЗ). Талаптардың қаттылығының тәуелділікте техникалық талаптарына мына қызмет техникалық жөнге салу, сәйкестік бағалауы лицензиялауды тәуекелдердің қиыншылықтары лайықты болуды талап ету, демек тәуекел деңгейінің, ұйыммен шығарылып жатыр, мемлекетпен қайсы жете білушілікті лайықты деңгейде мойынға алып жатыр.




    1. Мемлекеттік реттеудің өлшемін және түрін таңдауда шешім қабылдау

Қўрудан кейін реттеуіштік ґлшем сјйкестіктері реттеуші јсер мїмкін маќсаттарына, ќажетті:

Біріншілердіѕ, жґнге салу облысында жўмыс істейтін заѕ шыєару талдау жасауы мїмкіншілік кґруы нїктесінен оныѕ тепе-теѕ ќолданудыѕ маќсат жетуіне арналєан.

Содан соѕ, табуєа жјне талдауына кірісуді еріп жатыр жјне жґнге салу јдістерініѕ (опцияныѕ), еѕ аз тўтас шыєындармен мјлімделген маќсаттарды мїмкіндік беретіндердіѕ жету (заѕєа сїйінген шарттардыѕ ґзгертулерініѕ, бјсеке дамуы есепке ала, ґндіріс тўраќты деѕгей жетулері, жоєары сапалар жјне кјсіпорын ґніміне сўраныстыѕ, ґзгертулер жјне тўтынушылардыѕ ќўрам кеѕейтулері, ґтім базарларыныѕ жјне басќа факторлардыѕ).


Баламалық опциялардың талдау және тәсілдердің олардың кескін үйлесімінің, ең аз тұтас шығындармен мәлімделген мақсаттардың жету мүмкіншілігі айқындауды рұқсат етеді (шаруашылық етуші субъектілердің жай өзгертуінің , тұтынушылардың және мемлекет есепке ала). Баламалық шешімді қарап болжау:

  • статус-кво сақтау;

  • реттеушіліктің болмауы;

  • ерікті ережелердің және стандарттарды қолдану

  • экономика бөлек секторларының өздігінен басқарылу механизм қолдануы;

  • реттеушілік

  • шаруашылық етуші субъектілердің тілеген стимулдардың қолдануы;

Келісімдердің нәтижесі;

  • жанама реттеді қолдануы;

  • монополияға қарсы реттеуді қолдануы;

  • қоғамдық пікір құруы;

  • мемлекеттік жөнге салу қажетті функцияларының делегат саудаға жіберуі;

  • аутсорсинг;

  • қолдану кемірек қатал өлшем жөнге салудың түр ішінде;

  • басқа опциялар.






    1. Достарыңызбен бөлісу:
1   2   3   4   5   6   7   8   9


©dereksiz.org 2019
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет