Оқулық Алматы, 012 ƏӨж ббк ə Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрлігінің «Оқулық»



Pdf көрінісі
бет8/263
Дата26.02.2024
өлшемі7.14 Mb.
#493176
түріОқулық
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   263
httprmebrk.kzbilimabilmajinova-jalpy-jertanu.pdf

графия жəне география топтамасына жіктеді. Птоломейдің пікірінше, 
хорография сапалық қасиеттерді анықтайды, математикалық 
əдістерге емес, салыстыру ұстанымдарына сүйенеді. Ал география 
үшін математикалық əдістер ең қажетті əдістер болып саналады деп 
атап көрсеткен.
Птоломей «Географияға арналған нұсқаулық» атты сегіз 
кітаптан тұратын еңбек жазды. Оның біріншісінде карта жасаудың
жəне географиялық проекция мен географиялық нысандардың ко-
ординаттарын анықтаудың жалпы ұстанымдары сипатталса, келесі 
алты кітапта мыңдаған пункттердің ендігі мен бойлығы берілген. 
Соңғы сегізінші кітап 27 карта жиынтығынан тұрады. Бұл ең 
алғашқы географиялық атластар қатарына жатады.
Рим ойшылы Лукреций Кар (б.з.б. 99-55 ж.) өзінің поэмалары 
мен трактаттарында Жердің жаратылысы, түрлі метеорологиялық 
құбылыстар, табиғаттағы су айналымы, күн күркіреуі мен 
найзағайдың пайда болуы, жер сілкінуі сияқты табиғат құбылыстарын 
сипаттап жазды.


12
Антик кезеңіндегі Рим ғалымдарының көрнекті өкілі бо-
лып саналатын – Үлкен Плиний (біздің заманымыздың 23-79 
ж.) өзінің 37 кітаптан тұратын «Жаратылыстану тарихы» 
атты энциклопедиялық еңбегінде өзіне дейінгі Грек жəне Рим 
зерттеушілерінің еңбектерін саралап, географиялық нысандардың 
арасындағы қашықтықтарға, олардың сандық өлшемдеріне ерекше 
маңыз бере отырып сипаттап, жазды.
Плиний Везувий жанартауының атқылауы кезінде қаза болған. 
Помпей мен Геркуланумның күйреуі жəне Плинийдің қазасы туралы 
оның немере інісі Кіші Плинийдің (б. з. 61-114 ж.) жазып қалтырған 
еңбектері сақталған.
Ежелгі Грекия мен Ежелгі Рим ойшылдары мен зерттеушілерінің 
географиялық дүниетаным аясын кеңейтуге, оның ғылым ретінде 
қалыптасуына, антик кезеңі географиясының өзіндік ұстанымдары 
мен тұжырымдамаларының негізін қалауға сіңірген еңбектері 
бүгінгі таңда да өзінің құндылығын жоғалтқан жоқ.


Достарыңызбен бөлісу:
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   263




©dereksiz.org 2024
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет