Қазақстан республикасының денсаулық сақтау министрлігі



бет1/5
Дата17.07.2016
өлшемі454 Kb.
  1   2   3   4   5


Қазақстан республикасының денсаулық сақтау министрлігі

қарағанды мемлекеттік медицина университеті

Г.М. Мулдаева, А.К. Адамбекова

ЖІТІ ТЫНЫС АЛУ ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ МЕН ЖІТІ ЖҮРЕК ЖЕТКІЛІКСІЗДІГІ КЕЗІНДЕГІ ДИАГНОСТИКА ЖӘНЕ

КІДІРІССІЗ МЕДИЦИНАЛЫҚ ЖӘРДЕМ БЕРУ.ТӘСІЛІ
Оқу - әдістемелік құрал

Қарағанды - 2011

ӘОЖ 616.24- 008.4 + 616.12 – 008.46 -0.39 -083.98

КБЖ 54.10

М 11
РЕЦЕНЗЕНТТЕР:



Тайжанова Д.Ж.– меңгеруші, Қарағанды Мемлекеттік Медицина Университетінің дерматовенерология курсымен ішкі аурулар №1 кафедрасы, м.ғ.д., профессор

Бекетов А.С.– меңгеруші, М.Оспанов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Медицина Университетінің ЖТД интернатура кафедрасы, м.ғ.к.,

Мусин Н.О. – м.ғ.к., доцент, Қарағанды Мемлекеттік Медицина Университетінің анестезиология және реанимация курсының меңгерушісі

М 11 Мулдаева Г.М., Адамбекова А.К. «Диагностика алгоритмі және жіті тыныс алу жеткіліксіздігі мен жіті жүрек жеткіліксіздігі кезіндегі үлкендер мен балаларға кідіріссіз медициналық жәрдем беру тәсілі» Оқу - әдістемелік құрал. – Қарағанды. – 2011 – 60 п.
Оқу - әдістемелік құрал жіті тыныс жеткіліксіздігі және жіті жүрек жеткіліксіздігімен ауыратын науқастарды диагностикалау және жүргізу тәсіліне арналған, медициналық ЖОО студенттеріне және тәжірибелік дәрігерлерге арналған.

ӘОЖ 616.24- 008.4 + 616.12 – 008.46 -0.39 -083.98

КБЖ 54.10
ҚММУ Әдістемелік кеңесімен мақұлданып, басылымға ұсынылды

Хаттама № 3 10.11.2010 ж.



 

ҚММУ Ғылыми кеңесінің отырысында қабылданды



Хаттама № 4 25.10 2010ж 

© Г.М. Мулдаева 2011 ж.

Қысқартылған тізімдер

АҚ

артериялық қысым

АҚ орт

орташа артериялық қысым

БАБ

бета-адреноблокаторлар

СЖҚГ

сол жақ қарынша гипертрофиясы

АРА, АРА II

ангиотензин рецепторларының антагонистері, II

ӨАДҚ

өкпелік артериядағы диастолалық қысым

ӨАҚ

өкпелік артерияның қысымы

ВГ

вентрикулография

ҚЖШ

қалыптың жоғарғы шекарасы

ААФИ

ангиотензин алмастырғыш ферменттерінің ингибиторлары

БИА

бүйректің ишемиялық ауруы

ЖИА

жүректің ишемиялық ауруы

ӨЖВ

өкпенің жасанды вентиляциясы

ФДЭИ

фосфодиэстеразаның ингибиторы III

ЦОГИ

пиклооксигеназаның ингибиторы

ӨАГ

өкпелік артериялық гипертензия

ЖТАЖ

жіті тыныс алу жеткіліксіздігі

ЖРДС

жіті респираторлы дистресс-синдром

ЖЖЖ

жіті жүрек жеткіліксіздігі

ЖШ

жүректің шығарымы

ЖГ

жүрек гликозидтері

ӨАСҚ

өкпелік артериядағы систолалық қысым

ОЖҚСҚ

оң жақ қарыншадағы систолалық қысым

АҚТМБ

артериялық қысымның тәуліктік мониторлық бақылау

ЖЖ

жүрек жеткіліксіздігі

ЖТА

жүрек-тамыр аурулары

ЖТА

жүрек-тамыр асқыныстары

СЖҚАҚҚ

сол жақ қарыншаның артқы қабырғасының қалыңдығы

ӨАТЭ

өкпе артериясының тромбоэмболиясы

УДЗ

ультрадыбысты зерттеу

СК

соққы көлемі

СЖҚШФ

сол жақ қарынша шығарылымының фракциясы

СТАФ

сыртқы тыныс алу функциясы

СОӨА

созылмалы обструктивті өкпе ауруы

ЭЖО

экстракорпоралді жарғақшалы оксигенация

ЭТИ

эндотрахеалды интубация

Bi PAP

bi level positive pressure support (екідеңгейден тұратын дем алуда оң қысымды режімді ұстану керек.)

BNP

мидың натрий-уретиялық пептид

СРАР

continuous positive airway pressure (тыныс алу жолдарында үнемі оң қысымы)

ҚІБК

Қолқаішілік баллондық контрпульсация

СО2

көмірқышқыл газы

Мазмұны













Қысқартылған тізімдер

3




Мазмұны

4




Кіріспе

5

1

Жіті тыныс жеткіліксіздігі

7

1.2

ЖДЖ жіктелуі

10

1.3

Жіті тыныс жеткіліксіздігінің симптоматикасы

13

1.4

ЖТЖ диагностикасы

16

1.5

ЖТЖ кезіндегі жедел көмек

18

2

Жіті жүрек жеткіліксіздігі

24

2.1

ЖЖЖ жіктелуі

26

2.2

ЖЖЖ симптоматикасы

27

2.3

ЖЖЖ диагностикасы

31

2.4

ЖЖЖ кезінде науқастарды жүргізу тактикасы

35

2.5

ЖЖЖ емдеу

36




Тест сұрақтары

52




Қолданылған әдебиет тізімі

58


КІРІСПЕ

Қазіргі кезде жедел тыныс жеткіліксіздігі және жедел жұрек жеткіліксіздігі мәселесі клиникалық медицинаның ең маңыздысы деп саналады. Қазіргі кезде жүрек-тамырлық аурулар барлық дамыған және дамып жатқан елдерде «нөмір бірінші өлтіргіш» деп саналады. Жүрек жеткіліксіздігі ауруханаға жатқызудың себептерінің үшінші орынында тұр және 65 жастан жоғары адамдарда бірінші орында орналасқан. 45 жастан жоғарғы жастық топтамасында әр 10 жыл сайын ауыру екі есеге дейін жиілейді. Ауырсынумен бірге өлім жағдайлары көбейіп жатыр – ауыр жүрек жеткіліксіздігімен науқастарда 50%, NYHA жіктемесі бойынша IV класқа жататындар 1 жыл тұрады. Дамыған елдерде созылмалы жүрек жеткіліксіздігінің еміне медициналық бюджеттің барлық қаржысынан 2% жұмсайды. Ауруханаға жатқызу барлық шығындардың екіден үш бөлігін құрайды және аурудың таралуымен жоғарылайды.

Жіті тыныс жеткіліксіздігі өлім себептерінің арасында ауыр жарақаттарда, операцияларда және жіті улануларда бірінші орынды алады. Ауыр механикалық жарақаттарда жіті тыныс жеткіліксіздіг 61,3% жағдайда дамиды және 24,8% жарақатталғандардың өлімі негізгі себебі болып саналады [Цыбуляк Г. Н. Және т.б., 1975; Кустов Н. А.,1977]. АҚШ реанимациялық орталықтардың мәліметтерінен азап шеккендердің жартысы кең таралған жарақаттан кейін бірінші 3 тәулік өмірін сақтағандар, кейін прогрессирлеуші тыныс жеткіліксіздігінен өлген [Blaisdell F. W., 1973]. Оперативті аралысудан кейін қайтыс болған хирургиялық науқастардың жалпы санынан, 31% жедел тыныс жеткіліксіздігі бақалған [Moore P. et al., 1969].

Осы жағдайларды емдеуде реаниматология дамуы арқасында жетістіктерге қол жетті, бірақ терапия тиімділігі әр белгілі жағдайда процесс дамуы негізінде уақытымен және дәлелді жүрек және өкпе асқыныстары диагностикасына байланысты.

Шұғыл көмек көрсетуде аурухана алды кезеңінде жіті тыныс жеткіліксіздігін және жіті жүрек жеткіліксіздігін актуальді диагностикалауы, дамуын алдын алу және жоюын бағалауға қиын, өйткені әр бір критикалық жағдайларға әкелуі мүмкін.

Әр науқасты қарағанда тыныс және жүрек жеткіліксіздігінің болуын байқау керек. Осы ережені елемеуі науқастарды алдын ала болжалмайтын және басқаруға келмейтін жағдайларға алып келеді. Сондықтан жіті тыныс және жіті жүрек жеткіліксіздігі уақытымен аңықталуы және алдын алуы әрбір мамандандырылған дәрігердің маңызды есебі болып саналады.

Әдістемелік нұсқауларда ауруханаға жатқызуға дейінгі және бастапқы ауруханалық кезеңдегі шұғыл медициналық көмектің жіті тыныс жеткіліксіздігі және қанайналым жеткіліксіздігі синдромымен ауыратын жасына байланысты емес науқастардың сұрақтары қарастырылады. Жоғары айтылғандарды есептегенде, әдістемелік нұсқаулардың маңыздылығы күмән тудырмайды.


1. Жіті тыныс алу жеткіліксіздігі

Жіті тыныс алу жеткіліксіздігі (ЖТАЖ) организмнің өмірді қамтамасыздандыратын механизмдердің шамадан тыс күш түсуінің өзі оттегімен қамтамасыздандыруға және көмірқышқыл газын шығаруға жеткіліксіз болған кездегі синдром ретінде анықталады. Басқаша айтқанда, әртүрлі этиологиядағы ЖТАЖ кезінде тіндерге оттекті (О2) тамысалдауы және көмірқышқыл газын (СО2) организмнен шығаруы бұзылады.

Жіті тыныс алу жеткіліксіздігі-бұл сыртқы тыныс алу жүйесінің жіті бұзылысы, артериялық қандағы қалыпты газ құрамы қамтамасыздандырылмайды немесе оның қалыпты деңгейдегі қолданысы осы жүйенің шамадан тыс функционалды күш түсудің есебінен жетеді.

Тәжірибеде тыныс алу жеткіліксіздігі 60 мм.сб. кем емес PaO2 ретінде анықталады, ауаны жұтқан кезде немесе PaCO250 мм.сб артық болған кезде анықталады.



ЖТАЖ диагнозды анықтау артериялық қанның газын талдау негізінде жүргізіледі. Негізгі себептерді бағалау жедел тыныс алу жеткіліксіздігімен бір мезгілде емдеумен бірге басталуы керек.

  • Тыныс алу жеткіліксіздігінің себебін толық анамнезді жинағаннан кейін және объективті қарағаннан кейін анықтауға болады.The cause of respiratory failure is often evident after a careful history and physical examination.

  • Өкпенің Cardiogenic pulmonary edema usually develops in the context of a history of left ventricular dysfunction or valvular heart disease.кардиогенді ісінуі сол жақ қарыншаның немесе жүрек қақпақшаларының дисфункциясы кезінде дамиды.

  • Анамнезінде жүрек-тамыр жүйелерінің ауруларының, кеуде артындағы ауырсынудың, түнгі диспноэ мен ортопноэ пароксизмінің болуы өкпенің кардиогенді ісінуін көрсетуі мүмкін.

  • Кардиогенді емесе ісіну (мысалы, жедел респираторлы дистресс-синдром (ЖРДС)) сепсис, жарақат, аспирация, пневмония, панкреатит, улану және көп трансфузия сияқты клиникалық жағдайларда кездеседі.

ЖТАЖ себебі өкпеден тыс және өкпелік болуы мүмкін

  • These diseases can be grouped according to the primary abnormality and the individual components of the respiratory system, as follows:Central nervous system disorders Орталық жүйке жүйесінің бұзылысы

  • Орталық тыныстың жаншылуын сипаттайтын орталық жүйке жүйесінің әртүрлі фармакологиялық, құрылымдық және метаболикалық бұзылыстары.

  • A variety of pharmacological, structural, and metabolic disorders of the CNS are characterized by depression of the neural drive to breathe. Бұл жедел немесе созылмалы гиповентиляцияға және гиперкапнияға алып келуі мүмкін.

  • Мысалы, ісіктер немесе ми бағанасының қатысуымен тамырлық ауытқулар, есірткіні немесе тыныштандыратын дәрілік заттардың мөлшерін артықThis may lead to acute or chronic hypoventilation and hypercapnia. қабылдау, микседема немесе созылмалы метаболикалық алкалоз сияқты метаболикалық бұзылыстар.Examples include tumors or vascular abnormalities involving the brain stem, an overdose of a narcotic or sedative, and metabolic disorders such as myxedema or chronic metabolic alkalosis.

    • Disorders of the peripheral nervous system, respiratory muscles, and chest wallПерифериялық жүйке жүйесінің, тыныстық бұлшық еттердің және кеуде қабырғасының аурулары

    • Бұл бұзылыстар өкпенің минуттық вентиляцияның деңгейін қолдаудың мүмкінсіздігіне алып келеді.

    • Бұл гипоксемияға және гиперкапнияға алып келуі мүмкін.

    • Мысалы, Concomitant hypoxemia and hypercapnia occur. Гийен-Барре синдромы, бұлшық ет дистрофиясы, миастения, айқындалған кифосколиоз, 3, 4 кезеңдегі семіздік.Examples include Guillain-Barré syndrome, muscular dystrophy, myasthenia gravis , severe kyphoscoliosis, and morbid obesity.

  • Abnormalities of the airways Тыныс алу жолдарының бұзылысы

    • Тыныс алу жолдарының ауыр обструкциясы жедел және созылмалы гиперкапнияның таралған себептері болып табылады.

    • Мысалы, жоғарғы тыныс алу жолдарының бұзылысы – жедел эпиглоттит және кеңірдектің ісіктері, төменгі тыныс алу жолдарының бұзылысы – СОӨА, бронх демікпесі және фиброз.

  • Abnormalities of the alveoli Альвеолдың бұзылысы

    • Жиі гипоксемиялық тыныс алу жеткіліксіздігіне алып келетін диффузды альвеолярлы толтырумен сипатталатын ауру, бірақ гиперкапния клиникалық суретті асқындыруы мүмкін.

    • The diseases are characterized by diffuse alveolar filling, frequently resulting in hypoxemic respiratory failure, although hypercapnia may complicate the clinical picture. Мысалы, өкпенің кардиогенді және кардиогенді емес ісінулер, аспирационды пневмония немесе көлемді өкпелік қан кету. Бұл бұзылыстар өкпе ішілік ұштасыммен және тыныс көлемінің ұлғаюымен байланысты.

  • І типті тыныс алу жеткіліксіздігінің жалпы себептеріCommon causes of type I (hypoxemic) respiratory failure

    • СОӨАChronic bronchitis and emphysema (COPD)СОӨА

    • Pneumonia Пневмония

    • Pulmonary edema Өкпенің ісінуі

    • Pulmonary fibrosis Өкпелік фиброз

    • Asthma Демікпе

    • Pneumothorax Пневмоторакс

    • Pulmonary embolism Өкпелік эмболия

    • Pulmonary arterial hypertension Өкпелік артериялық гипертензия

    • Pneumoconiosis Пневмокониоз

    • Өкпенің гGranulomatous lung diseasesранулематозды аурулары

    • Cyanotic congenital heart disease Туа біткен жүрек кемістігі

    • Bronchiectasis Бронхтардың кеңеюі

    • Adult respiratory distress syndrome Ересек респираторлы дистресс-синдромы

    • Fat embolism syndrome Майлы эмболия

    • Kyphoscoliosis Кифосколиоз

    • Obesity Семіздік

  • Common causes of type II (hypercapnic) respiratory failure І типті тыныс алу жеткіліксіздігінің (гиперкапниялық) жалпы себептері

    • СОӨА

    • Severe asthma Ауыр демікпе

    • Есірткінің мөлшерін артық қабылдау

    • Poisonings Улану

    • Myasthenia gravis Миастения

    • Polyneuropathy Полиневропатии

    • Poliomyelitis Полиомиелит

    • Primary muscle disorders Бұлшық еттің біріншілік бұзылыстары

    • Porphyria Порфирия

    • Cervical cordotomy Сан сүйектерінің басы мен мойнының сынығы

    • БіріншілікHead and cervical cord injury Primary alveolar hypoventilationальвеолярлы гиповентиляция

    • Obesity hypoventilation syndrome Семіздіктің гиповентиляционды синдромы

    • Pulmonary edema Өкпенің ісінуі

    • Ересек ЖРДС ВВ

    • Myxedema Микседема

    • Tetanus Сіреспе


1.2 ЖТАЖ жіктелуі

Жіті тыныс алу жеткіліксіздігінің (ЖТАЖ) жіктелуінің бірі этиологиялық факторларға негізделген варианттардың бірі болып табылады:

1. Орталық генезді жедел тыныс алу жеткіліксіздігі.


2. Тыныс алу жолдарының обструкциясы кезіндегі жедел тыныс алу жеткіліксіздігі.

3. Аралас генезді жедел тыныс алу жеткіліксіздігі .



Орталық генезді жіті тыныс алу жеткіліксіздігі тыныс алу орталығына токсикалық әсер ету кезінде немесе оның механикалық бұзылысы кезінде дамиды (БМЖ, инсульт және т.б.).

Тыныс алу жолдарының обструкциясы және жіті тыныс алу жеткіліксіздігінің пайда болуы ларингоспазм, бронхиолоспазм, деміікпелік жағдайлар, жоғарғы тыныс алу жолдарында бөтен дене, суға кетіру, өкпе артериясының тромбоэмболиясы (ӨАТЭ), пневмоторакс, ателектаз, жалпы плеврит және пневмония, странгуляционды асфиксия, Мендельсон синдромы кезінде дамиды. Жоғарыда аталған себептер аралас генезді жіті тыныс алу жеткіліксіздігіне алып келуі мүмкін.

Клиникада жіті тыныс алу жеткіліксіздігінің 3 кезеңі бөлінеді.



Диагностика тыныс алуды, қан айналымды бағалауда, есін білуде және оттегі мен көмірқышқыл газдың парционалды күш түсуін анықталуда құрылады.

І кезеңді жіті тыныс алу жеткіліксіздігі (ЖТАЖ). Науқас есінде, мазасыз, эйфориялық болуы мүмкін. Ауаның жетпеу сезіміне шағымданады. Тері жамылғылары бозарған, дымқыл, жеңіл акроцианоз. Тыныс алу саны (ТАС) – 1 минутта 25-30 рет, ЖЖЖ – 1 минутта 100-110 рет, АҚ тек қалыпта немесе бірнеше жоғарылаған, рaО2 70 мм.сб дейін төмендейді, рaО2 35 мм.сб дейін төмендейді (гиперкапния компенсаторлы сипатта).

ІІ кезеңді жіті тыныс алу жеткіліксіздігі (ЖТАЖ). Есі бұзылған, жиі психомоторлы қозу пайда болады. Қатты тұншығуға шағымданады. Есін жоғалтуы мүмкін, сандырақ, елестеу. Тері жамылғысы көгерген, кейде гиперемиямен қосарланған, профузды тер. ТАС – 1 минутта 30-40 рет, ЖЖЖ – 1 минутта – 120-140 рет, артериялық қысым байқалады. рa02 60 мм.сб дейін төмендейді, рa02 50 мм.сб. дейін жоғарылайды.

ІІІ кезеңді жіті тыныс алу жеткіліксіздігі (ЖТАЖ). Ақыл-есі жоқ. Клинико-тоникалық құрысу, жарыққа реакцияның болмауымен қарашықтардың кеңеюі, дақты цианоз. Тахипноэның (ТАС 40-тан жоғары) брадипноэға тех ауысуы жиі байқалады. АҚ төмендеуі. ЖЖЖ 1 минутта 140-тан жоғары, жыбыр аритмияның пайда болуы мүмкін, рa02 50 мм.сб дейін және одан төмен төмендейді, рa02 80-90 мм.сб. және одан жоғары жоғарылайды.

1 кесте. ЖТАЖ ауырлық дәрежесі (Н. Р. Палеев, В. А. Ильченко, Г. Шуганов, Б. В. Гордненко, 1995, өзгерістерімен)

ЖТАЖ ауырлық дәрежесі



Вентиляционды ЖТАЖ

раСО2 мм рт. ст.



Паренхиматозды ЖТАЖ

раО2 мм рт. ст.



Шамалы

Айқын


Ауыр

Гиперкапниялық кома

Гипокапниялық кома

Қалыпты


<50

50-70


>70

90-130


39-30

35-45


>70

70-50


<50

80-100


Клиникада этиологиялық және патогенетикалық жіктелуді жиі қолданады.

Этиологиялық жіктелу тыныс алудың бірінші кезеңдегі (альвеолаға дейін О2 тасымалдау) патологиямен байланысты біріншілік ЖТАЖ және тіндерге альвеоладан О2 тасымалдау бұзылысымен шақырылған екіншілік ЖТАЖ қарастырады (В. Л. Кассиль, Н. М. Рябова, 1977).

Біріншілік ЖТАЖ пайда болуының жиі себептеріне жатады:

  • тыныс алу жолдарының өтімділігінің бұзылысы (механикалық асфиксия, ісік, түйілу, құсық массасы және т.б.);

  • өкпенің тыныс алу жоғарылығының азаюы (пневмония, пневмоторакс, эксудатты плеврит және т.б.);

  • тыныс алудың орталық реттегішінің бұзылысы (тыныс алу орталығын зақымдайтын патологиялық процесстер: қан құйылу, ісік, улану);

  • тыныс алу механикасының бұзылысын шақыратын жүйке-бұлшық ет аппаратындағы импульстардың берілуінің бұзылысы (фосфороорганикалық қоспалармен улану, миастения, сіреспе, ботулизм және т.б.);

  • басқа патологиялық жағдайлар.

Екіншілік ЖТАЖ пайда болуының жиі себептеріне жатады:
• гипоциркуляторлы бұзылыстар,
• микроциркуляцияның бұзылысы,
• гиповолемиялық бұзылыстар,
• өкпенің кардиогенді ісінуі,
• өкпе артериясының тромбоэмболиясы,
• әр түрлі шок жағдайлары кезінде қанның ұштастыруы немесе жинақталуы.

Каталог: irbis64r 11 -> books -> %D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F %D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0 %D0%9F%D0%91%D0%94 -> %D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012
%D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012 -> В. Б. Молотов-Лучанский, А. Т. Туймебаева, Г. Л. Алишева, Н. Т. Абильдина геронтология және гериатрияның таңдаулы сұРАҚтары
%D0%AD%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D1%8F %D0%B1%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0 %D0%9F%D0%91%D0%94 -> Қазақстан республикасының денсаулық сақтау министірлігі қарағанды мемлекеттік медицина академиясы ж. А. Бейсенбекова; Д. Ж. Тайжанова
%D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012 -> С. Б. Жәутікова, Е. К. Умирбаева, Г. Н. Иманбаева «патологиялық физиология – 2» ПӘні бойынша ситуациялық есептер жинағЫ
%D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012 -> Педиатриядағы клиникалық жағдай
%D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012 -> Рецензенттер
%D0%9C%D0%B5%D1%82. %D0%BF%D0%BE%D1%81.-9-2012 -> Қазақстан республикасының денсаулық сақтау министрлігі медицина білімі мен ғылымының инновациялық технологиялар республикалық орталығЫ


Достарыңызбен бөлісу:
  1   2   3   4   5




©dereksiz.org 2020
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет