Республикасының білім жөне ғылым министрлігі С. Торайғыров атындағы



жүктеу 2.17 Mb.
бет11/12
Дата17.06.2016
өлшемі2.17 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

Есеп мазмүны

  1. Жұмыстың мақсаты.

  2. Жұмыс тапсырмасы.

  3. Жұмысты істеген кездегі алынған осциллограммалар.

  4. Өлшеулер мен есептеулер кестелері.

  5. Есептеу формулалары.

  6. Жұмыс бойынша қортынды.



    1. Нақылау сұрақтары

  1. Электронды осциллографтың кызметі. Құндылығымен
    құнсыздыгы.


  2. Электронды осциллографтың жеңілдетілген құрылымдық
    схемасы. Негізгі блоктарының қызметі.

  3. Электронды осциллографтың U,I,f жөне т.б. елшеулер
    жүргізу.


    1. Электронды осциллографтың сезімталдығын жене тез өсер
      етуін анықтау.
      9 Зертханалық жұмысы

  1. Тұракты тоқ кезінде кедергіні көпірлік әдісімен өлшеу

    1. Жүмыс мақсаты: Р329 дара - қос көпірімен тұрақты тоқ
      кезіндегі шамалы жөне үлкен кедергілерді өлшеу.


  1. Негізгі мәліметтері

    1. Өлшеудің қүралдары мен қағидаларының қолдану жиынтығына
      қарай барлық өлшеу өдістері салыстыру жөне тікелей бағалау
      өдістеріне бөлінеді.


    2. Салыстыру өдісі бүл елшеу шамасын келтіру шарасындағы
      шамасымен
      салыстыру өдіс деп түсінеміз.

    3. Тікелей бағалау әдістеріне қарағанда, салыстыру өдістері үлкен
      елшеу дөлдігін қамтамасыз етеді, олар нөлдік, дифференциалдық
      жөне ауыстыру төсілдеріне болінеді.


    4. Нелдік өдіс өлшенетін шаманы белгілі өлшеммен салыстырады,
      онда индикатордағы белгілі шаманын өсері өлшенетін шаманың кері
      өсерімен нөлге келтіріледі. Мысал ретінде Р329
      дара - қос көпір
      көмегімен электр кедергінің теңеруін қарастырайық.


  1. Түрақты токтың дара көпірі. Дара көпірі төрт ыйықтардан
    тұрады.
    R.2 және R3 кедергілерінен тұратын ыйықтар ара қатыг
    ыйықтары деп аталады,
    R! кедергіден түратын ыйық - салыстыру
    ыйығы деп аталады. Кепірдің бір қиғаш сызығына ( вг ) қоректену
    қосылады, ал екіншісіне ( аб )
    гальванометр қосылады (9.1 суреті )






        1. а

        1. в

        1. г

        1. б


    1. 9.1суреті - Өлшеу көпірінің схемасы.

    2. Көпірдің тепе-теңдік кезінде гальванометрден өткен тоқ нөлге
      гең
      болады. Осы кезде «а» нүктесінің потенциалы «б» нүктесінің
      іотенциалына тең
      болады. Свйкес кедергілердегі кернеудің темендеуі
      арқылы потенциалды керсетеміз


    3. (9.1)






        1. (9.2)
      Иемесе

    4. ^-2 ~ һ Қ.

    5. Көпірдің тең кезінде Іх = І2 , Іі — Із j біріншісін екіншісіне

    6. Гюлеміз, одан



      (9.3)

    7. ии.ігады, немесе



    8. (9.4)

    9. Бұл тепе-теңдік көпірдің теңесу шарты деп аталады, бұдан біэ

    10. (9'5>

    11. Тұрақты токтың дара көпірлері үлкен кедергілерді өлшеу үшиі
      қолданады, өйткені шамалы кедергілерді өлшегенде жалғау сым
      кедергілерінің өсерінен мөнді қателік пайда
      болады.

  1. Екілік көпірлер. Қос кепірі шамалы кедергілсрді
    (Rx<0,10m) өлшеу үшін қолданады. 9.1 суретінде принципиалді.ік
    схемасы көрсетілген.



        1. Іі І2




  1. суреті - Қос көпірінің схемасы

    1. Rx өлшеу кедергісі Ro үлгілі кедергімен тізбектей қосылған.
      Түйісулердің етпелі кедергілерін еске алып
      Rx жене Ra кедергілері R



    2. цеп белгіленеді. Тепе-теңдік шартын іпығарайық.. Кепір теңескен
      «езде: Іх = /2; /3 = /4; Іх = І0


        1. (9.6)
      ixr+iA = !A
      і0қ+іА=іЛ


    3. /д + /Л = (/,-Л)*я.

    1. Rx бойьгаша жүйені есептесек, нөтижесінде




        1. (9.7)
      Д, Rt*R JR, V
      Қ, R + R3 + Rt [Қ RJ







    1. (9.8)



    1. шартын орындасақ , екінші мүшесі нөлге тең болады жөне өлшеген
      кедергіні келесі теңдіктен таба аламыз






    2. (9.9)

  1. шарттың дөлдігі (9.9) формуласын қолданғанда көрінетін
    қателікті шығармас үпгін,
    R кедергісіні аз етуге ұмтылады. Сол үшін R
    жалғану сымын кысқа кесінді түрінде жөне жуан мыс сымынан
    немесе шинадан жасайды.

    1. Жалғану сымдары мен түйісулер кедергілерінің өсері аз болу
      үшін
      Ri, R2 , R3, R4 кедергілерінің өр-қайсысы 10 Ом-иан төмен
      болмау қажет


    1. .Қос кепірлерді 10 Ом жөне қателігі 0.1%-ке дейініі
      кедергілерді өлшеу үшін қолдануға
      болады, бірақ дөлме - дөл өлшеу
      үшін
      Rx және Ro кедергілерінің қысқыпггарындағы потенциал
      айырымы өте аз болмау керек. Ол үшін 100 А-ге дейін нүктелср
      керек, сол себебтен кедергілер қыза бастайды.Соның салдарышш
      түйісу жерінде термо-ЭҚК пайда болуынан қосымша қателіктер туу
      мүмкін. Сол үшін қос көпірлердің қоректендіру кезіне ауыстырып
      қосқыш қосылу қажет. Сонда, тоқтың екі бағытымен кедергілерді
      өлшеуге
      болады , ал содан кейін екі нөтиженің орташ»
      арифметикалық өлшемін табуға
      болады. Нөтижесінде, термо-ЭҚК
      өсерінен шыққан қателік жойылады.


    2. Отандық өнеркөсібі Р39 , Р329 , МОД61 типті көпірлсрді
      щығарады, олардың ішінде өлшеу
      схемасы қарапайым ауыстырулар
      бойынша дара көпірден қос көпірге жөне керісінше түрлендіріледі
      Соның салдарынан бір көпірдің типінен кең аралықты өлшсу
      кедергілерін алуға
      болады.

    3. Мысалы, Р329 типті көпірі өлшеу кедергісі Ю'б-дан 10 6 Ом-га
      дейін аралықты алып жатады, сонымен бірге 1 О^дан 10 2 Ом-ға
      дейінгі кедергілер қос көпірдің схемасымен өлшенеді, ал 50 - ден 10
      f
      Ом-ға дейін дара көпірімея өлшейді.

  1. Р329 аспаптың суреттелуі. 1 Ом және 0,001 Ом кедергілері
    ецгізілген үлгілі блогы
    бар Р329 дара - қос көпірі, Ю'бдан 10 6 Ом-га
    дейінгі түрақты токтағы кедергілерді дөлме —
    дел өлшеу үшіп
    арналады. Осы аспапта қос көпірі
    дара көпірмен қосылған. Осындаіі
    көпірдің өлшеу қателігі өлшеу шегіне төуелді
    болады. Өлшеу шектері
    және дөлдік кластары 9.1 кестесінде көрсетілген.




        1. 1 кестесі - Аспаптардың дөлдік классы

        1. Влшеу схемасы

        1. Өлшеу шектері, Ом

        1. Дөлдік классы

        1. кос кепірі

        1. 0,000001 - ден 0,00001 -

        1. 1,5



        1. ге дейін

        1. 0,5

        1. J

        1. 0,00001 - ден 0,0001 - ге

        1. 0,1



        1. дейін

        2. 0,0001 - ден 0,001 - ге
          дейін


        3. 0,001 - ден 100,0 - ге
          дейін


        1. 0,05

        1. Дара кәпірі

        1. 50 - ден 100000 - ге

        1. 0,05



        1. дейін

        2. 100000 - ден 1000000 -
          ге дейін


        1. 0,5



    1. Кепірдің қоректену кернеуі екі вольтгі түрақты тоқ көзімен іске
      асырылады.


  1. Жүмыс багдарламасы

  1. Жүмыс жасауға арналған аспаптармен, құрал-
    жабдықтармен танысу. Хаттамағаға аспаптардың күөлік мөліметтерін
    еңгізу керек.


  2. 9.2 суреттегі схеманы жинау. R2 жөне R3 ыйықтардың
    қатынасы 1:1; 10:1; 100:1 - ге тең болғанда
    Rxy шамасын влшеу.

  3. 9.3 суреттегі схеманы жинау. Токтардың үш мөндсрі
    кезінде 0,48А, 0,5А , 0,46А
    жене R2 жөне R3 ыйықтардың қатынасы
    1:1 - ге тең болғанда
    Rxr шамасын өлшеу.








        1. 9.3 суреті — Rxy өлшеуге арналған дара көпірдің



        2. 9.4 суреті - Қос көпірімен өлшеу схемасы


  1. 9.2 кестесіне елшеу нөтижесін еңгізу.

  2. Rxy және Rx, шамасын есептеу; (9.12 ... 9.18) формулалар
    арқылы
    RXY жене Rxt өлшеудің абсолют қателігін табу.

    1. 9.2 кестесіне өлшеу нөтижелерін еңгізу..2 кестесі - Өлшеу жене есеіггеу нетижелері.


        1. Есеіггеу нөтижелері

        1. Өлшеу нөтижелері

        1. Көпірдің

        2. түрі

        1. лшеудхң

        2. өмірі

        1. Ro

        1. Rx,


    1. Ом

    2. Ом

    3. Жеке-дара

    4. Екілік

  1. Р=0,95 сену мүмкіндігі үшін (9.18)...(9.20) формулаларын
    қолданып дәлірек
    Rmf жене Яжн мөндерін есептейміз , 9.3 кестесін
    қолданамыз.



        1. 9.3 кестесі - Стьюдент коэффициента.
      1 Өлшеулердің
      1 саны

    1. Р

    1. 0,9

    1. 0,95

    1. 0,98

    1. 0,99

    1. 0,999

    1. 1 2

    1. 6,3

    1. 12,7

    1. 31,8

    1. 63,7

    1. 636,6

    1. 1 3

    1. 2,9

    1. 4,3

    1. 7,0

    1. 9,9

    1. 31,6

    1. 1 4

    1. 2,4

    1. 3,2

    1. 4,5

    1. 5,8

    1. 12,9

    1. 1 5

    1. 2,1

    1. 2,8

    1. 3,7

    1. 4,6

    1. 8,6



  1. 9.4 кестесіне өлшеулер нәтижелерін еңгізу.



        1. 9.4 кестесі — Есептеу нөтижелері.

        1. Көпірдің

        2. түрі

        1. п

        1. Р

        1. tn

        1. Рі

        1. 8a

        1. Rjut

        1. Дара













        1. Қос














1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12


©dereksiz.org 2016
әкімшілігінің қараңыз

    Басты бет